زندگی به سبک امام‌مهربانی‌ها

نگاهی به برخی از رفتارهای شهروندی با اتکا به آموزه‌هایی از امام هشتم

کد خبر: ۱۷۹۱

تاریخ : ۲۳ تير ۱۳۹۸ - ۱۰:۵۳

نوشته

گروه فرهنگ ‌ شهروندی | ما مشهدی‌ها شاید در سالروز ولادت حضرت رضا(ع) حس و حال دیگری از هم‌جواری و همسایگی با ایشان داشته باشیم؛ اما نمی‌توان کتمان کرد که به دلیل وجود بارگاه منور ایشان در شهرمان، در روز تولد ایشان چه سرور و چه حال خوشی در سراسر کشور جاری می‌شود. قطعا بهره‌مندی از چنین نعمتی گران‌بهاست، اما نکته‌ای که در این میان مهم‌تر جلوه می‌کند، رسالتی است که این حضور بر دوش همه ما می‌گذارد؛ مجاور و غیرمجاور و مسافر و غیرمسافر هم ندارد. بحث انسانیت است و درست زندگی کردن. حالا که بیست‌وسومین روز از روزهای داغ تابستانمان هم‌زمان شده است با تولد باسعادت خورشید هشتم، قصد کردیم تا در این صفحه با اتکا به برخی از احادیث ایشان، رفتار شهروندی خودمان را مرور کنیم و بیش از پیش برای اصلاح و الگو قرار دادن امام(ع) تلاش کنیم.

ضامنی برای آهوان

به محض اینکه نام امام هشتم به گوشمان می‌رسد، بدون شک اولین چیزی که به ذهن همه ما خطور می‌کند، ماجرای معروف ضمانت آهو از سوی ایشان است. همان ماجرایی که باعث شده است تا امام‌رضا(ع) را با لقب ضامن آهو بشناسیم. این روایت به‌خوبی می‌تواند اهمیت و آداب رفتار با حیوانات را بهتر از هر راه دیگری به ما گوشزد کند؛ آن هم در شرایطی که هر از گاهی در دنیای مجازی کلیپ‌ها و ویدئوهای آزاردهنده‌ای از اذیت و آزارهایی که برخی از بی‌خردان در حق حیوانات روا می‌کنند، دست به دست می‌شود. یادآوری این قصه حتما نقطه اتکای خوبی است برای مرور و قضاوت دوباره رفتارمان در قبال محیط زیست و موجودات زنده‌ای که در آن زندگی می‌کنند.

کمک به مستمندان سفارش همیشگی امام‌رضا(ع)

یکی از سفارش‌هایی که معصومین(ع) همیشه آن را در اولویت‌های خود داشته‌اند و در شرایط مختلف به بندگان توصیه می‌کرده‌اند، بحث دستگیری از نیازمندان و کمک به مستمندان است. امام‌رضا(ع) نیز در این‌باره احادیث فراوانی دارند، از جمله اینکه: «صدقه بده؛ اگرچه اندک باشد. زیرا هرچیز اندکی اگر در راه خدا و با نیت صادقانه داده شود، بزرگ و ارزشمند است.» ایشان در حدیثی دیگر نیز فرموده‌اند: «کمک کردن به ضعیفان و محرومان از بهترین انواع صدقه است.» شاید بد نباشد حالا که در روز ولادت امام هشتم(ع) قرار داریم، با الگو قرار دادن این توصیه‌ها، سهم خودمان را در کمک به هم‌نوعان خود بپردازیم و با دستگیری از افرادی که نیازمند کمک دیگران هستند، حال بهتری را هم برای خودمان، هم برای دیگران و هم برای شهرمان فراهم کنیم.

در باب همسایه‌داری

بیایید قبول کنیم که این روزها مثل گذشته مفهوم همسایه و همسایه‌داری داغ نیست؛ یعنی باوجود اینکه چه در آپارتمان و چه در خانه‌های ویلایی در جوار یکدیگر زندگی می‌کنیم، اصلا همدیگر را نمی‌شناسیم و با یکدیگر ارتباطی نداریم. حالا بماند که خیلی اوقات اصلا حقی هم برای همسایه خود قائل نیستیم و در رابطه با ساده‌ترین مسائل مثل جای پارک خودرو و نحوه عبور و مرور در محیط‌های مشاع هم با یکدیگر درگیر می‌شویم و از خجالت یکدیگر درمی‌آییم. این در حالی است که همسایه‌داری آدابی دارد و امامان ما نیز به شیوه‌های مختلف مردم را به رعایت آن توصیه کرده‌اند. فراموش نکنیم که امام‌رضا(ع) در رابطه با حق همسایگی می‌فرمایند: «از ما نیست کسی که همسایه‌اش از شر او در امان نباشد.»

میزبان خوبی برای زائران باشیم

مشهد به یمن برخورداری از وجود بارگاه معنوی امام‌رضا(ع)، نه‌تنها در تعطیلات نوروز و فراغت‌های تابستانه، بلکه در کل روزهای سال میزبان موج مسافرها و زوار و گردشگران است. این اتفاق همان‌طور که شکوه و غرور خاصی به شهر می‌بخشد، رسالتی را هم بر عهده میزبانان و شهروندان آن می‌گذارد و آن آداب میهمان‌داری و برخورد با زائران این بارگاه مقدس است. لازم نیست حتما مقام و منصبی در گوشه‌ای از این شهر داشته باشیم، تک‌تک ما می‌توانیم با روی خوشی که از خود نشان می‌دهیم، از میهمانان شهرمان به بهترین شکل ممکن پذیرایی کنیم. تفاوتی هم ندارد آن کاسب خوش‌انصافی باشیم که حواسش به پر و خالی جیب مشتری است یا آن راننده بامعرفتی که از غریب بودن مسافرش سوءاستفاده نمی‌کند تا کرایه را دولاپهنا حساب کند.

بخشش از بزرگ‌ترهاست

اگر نگاه مختصری به روایات، احادیث و سیره معصومین(ع) در اسناد و کتاب‌های پیش رویمان داشته باشیم، بدون شک یکی از مهم‌ترین نکاتی که توجه ما را به خود جلب می‌کند، روح بزرگ و پر از عطوفت آن‌هاست. بارزترین نمود این قضیه نیز خود را در قالب بخشش و گذشت نشان داده است؛ خصلت‌هایی که شاید بی‌راه نباشد اگر بگوییم تک‌تک ما با الگو قرار دادن آن‌ها می‌توانیم شرایط بهتری را برای زیست خودمان و دیگران در شهر رقم بزنیم؛ چه در یک جامعه کوچک مثل خانواده و چه در یک جامعه بزرگ‌تر مثل شهر و در برخورد با سایر شهروندان؛ تفاوتی ندارد که گذشت از خطای یک بنده خدا در زمان رانندگی باشد، یا گذشت از رفتار ناپخته فلان رفیقمان. امام‌رضا(ع) در مورد اهمیت بخشش می‌فرمایند: «هرگز 2 گروه با هم روبه‌رو نمی‌شوند، مگر اینکه نصرت و پیروزى با گروهى است که عفو و بخشش بیشترى داشته باشند.»

به احترام بزرگ‌ترها

تعامل سازنده و گفت‌وگو کردن همیشه یکی از بهترین راه‌ها برای گره‌گشایی از مسائل است؛ چه آن زمانی که در رابطه با مسئله‌ای نیاز به مشورت باشد و چه آن زمانی که بین 2 نفر کدورتی پیش آمده باشد و روابط بینشان زنگار گرفته باشد. اینجاست که پای مسائل مهمی مثل صله رحم و دید و بازدید به میان می‌آید؛ مسائلی که نه‌تنها می‌توان اهمیت آن را از زبان بزرگ‌ترهای فامیل شنید، بلکه در روایات و احادیثی که از معصومین(ع) نقل شده است نیز بارها به آن و فواید آن مثل احترام به بزرگ‌ترها، رونق گرفتن روابط، آگاه شدن از حال یکدیگر، کمک کردن به یکدیگر و ... اشاره شده است. امام‌رضا(ع) نیز در این مورد سفارش کرده‌اند: «به بزرگ‌ترهایتان احترام بگذارید و با کوچک‌تر‌ها مهربان باشید و صله رحم نمایید.» البته، فراموش نکنید که صله رحم را می‌توان به‌سادگی هرچه تمام‌تر و با دوری از هرگونه تجمل برگزار کرد، همان‌طوری که پیشوای هشتم ما فرموده‌اند: «پیوند خویشاوندى را برقرار کنید؛ گرچه با جرعه آبى باشد، و بهترین پیوند خویشاوندى، خوددارى از آزار خویشاوندان است.»

لبخند نثار یکدیگر کنیم

شاید شما هم در محیط‌های عمومی مثل اتوبوس یا مترو با این دسته از آدم‌ها برخورد کرده‌اید که با قیافه عبوس و مملو از خشم و خستگی، تکیه داده‌اند به صندلی خود و تنها کاری که به آن مشغول هستند، بالا و پایین کردن صفحه گوشی‌شان است. بله، ما هم قبول داریم که به هر حال هر فردی گرفتاری دارد و هزار و یک مشکل و دغدغه، اما این مرتبه که به یک محیط عمومی پا گذاشتید، لطفا با دقت بیشتری به چهره دیگران نگاه کنید. یعنی به نظر شما واقعا این‌قدر به ته خط رسیده‌ایم که حتی نمی‌توانیم یک لبخند به لبمان بیاوریم و با آن چهره زیباتری به خودمان و شهرمان ببخشیم؟ باور کنید شهر ما در این صورت شهر دوست‌داشتنی‌تر و زیباتری خواهد بود. این قضیه آن‌قدر اهمیت دارد که امام‌رضا(ع) درباره آن فرموده اند: «هرکه به روى برادر مؤمن خود لبخند بزند، خداوند برایش ثوابى خواهد نوشت و هرکه خداوند برایش ثوابى بنویسد، او را عذاب نخواهد داد.»