فعالیت ۴۲۰ کانون فرهنگی هنری مساجد مشهد در حوزه‌های اجتماعی

بیش از ۴۲۰ کانون فرهنگی هنری در مساجد مشهد، میدان‎دار اجرای فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی هستند.

کد خبر: ۲۱۶۶۸۳

تاریخ : ۲۱ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۲:۲۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال‌۱۳۷۱ با مصوبه شماره‌۳۰۲ خود مقرر کرد فعالیت مساجد کشور به حوزه تأثیرگذاری اجتماعی تسری پیدا کند و صرفا محفلی برای برپایی نماز و مراسم آیینی نباشد. از آن زمان، کانون‌های فرهنگی‌هنری در مساجد شکل گرفتند؛ تشکل‌های مردم‎نهاد و کوچکی که فعالیتشان خیلی زود برپایه حضور نوجوانان، جوانان و شخصیت‌های مستعد فرهنگی توسعه پیدا کرد و کارشان به جایی رسید که از سال‌۱۳۸۰، به‌صورت رسمی در مقابل آسیب‎های اجتماعی همچون طلاق و اعتیاد، به مقام کنشگری فعال رسیدند. برهمین‌اساس، با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن افکار، مدیر ستاد کانون‌های فرهنگی، هنری مساجد خراسان‌رضوی، گفت‎وگو کرده‌ایم تا درباره این فعالیت‎های اثرگذار و مردم‎نهاد در خراسان‌رضوی و به‌خصوص مشهدالرضا (ع) بیشتر بدانیم.

به طور کلی، تعریف صحیح یک کانون فرهنگی هنری چیست؟ یک تشکل ‎مردم نهاد باید چه شرایطی داشته باشد تا بتواند فعالیت خود را ذیل این تعریف دنبال کند؟

هویت این کانون‎ها تعریف ساده‌ای دارد. در هر مسجد که جمعی از نوجوانان و جوانان نخبه بخواهند فعالیت اجتماعی و فرهنگی داشته باشند، می‌توانند با ارائه درخواست کتبی به دبیرخانه‌های استانی و تأمین مدارک لازم در این شبکه اجتماعی مذهبی ملی عضو شوند. تشکیل این شبکه و حتی مصوبه پشتوانه آن در شورای عالی انقلاب فرهنگی، همگی بر پایه تأکید رهبر معظم انقلاب و نمونه‎های موفقی بود که پیش از این در برخی مساجد کشور وجود داشت؛ اینکه مسجدی‎ها مسئولیت‌های اجتماعی برای خود در نظر بگیرند و به اثرگذاری فراتر از مسجد در سطح محله، منطقه و حتی شهر فکر کنند.

چند کانون فرهنگی هنری در مساجد فعال مشهد وجود دارد؟ جایگاه خراسان رضوی و به خصوص مشهد در این شبکه کجاست؟

خراسان رضوی هم اکنون با بیش از ۱۸۵۰ کانون فرهنگی هنری در مساجد فعال، رتبه دوم پس از اصفهان و سهمی کتمان ناپذیر در گستره کنشگری ۲۷ هزار کانون فعال را در کشور دارد. در مشهد هم به صورت متمرکز بالغ بر ۴۲۰ کانون ذیل مساجد شهر و پهنه‌های حاشیه فعالیت دارند که در هرجا مشکلی از نظر زیرساختی، فرهنگی و اجتماعی وجود داشت، داوطلبانه به میدان می‌آیند.

البته این را بگویم که برای متمرکزسازی این فعالیت‎ها و پرهیز از کنشگری جزیره ای، شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۹۶ با مصوبه شماره ۷۰۸ خود مقرر کرد ضمن بازنگری در اساسنامه، ستاد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد سراسر کشور تشکیل شود. بر این اساس، بسیاری از رویکرد‌های فرهنگی برای مقابله مؤثرتر با آسیب‎های اجتماعی در قالب یک شبکه به اجرا درمی آید تا اثرگذاری بیشتری داشته باشد.

از کانون‌های فرهنگی تخصصی برایمان بگویید. در خراسان رضوی و به خصوص مشهد، فعالان مسجدی بر چه حوزه‌هایی متمرکز هستند؟

به محوریت کانون‌های تخصصی، بخش‌های ویژه‌ای در حوزه رسانه، خانواده، بانوان، ترویج آموزه‎های قرآنی و پیشگیری از آسیب‎های اجتماعی همچون طلاق و اعتیاد تعریف شده است. از این میان، حدود صد کانون فقط در بخش بانوان فعالیت دارند و برنامه‌های ویژه‌ای در مناسبت‌های خاص اجرا می‌کنند که به حوزه‌های عفاف و حجاب، بانوان، آسیب‎های اجتماعی و خانواده می‌پردازند.

البته مردمی‎بودن کانون‎های مساجد نباید دلیل موجهی باشد که سامان دهی و حمایت از آن‌ها را فراموش کنید. درست است؟ برای توانمندسازی کانون‎ها چه کرده اید؟

به موازات حمایت‎های مالی و پشتیبانی امکانات که فقط یک نمونه از این میان، اعطای بیش از یک میلیارد ریال حمایت از شانزده کانون تخصصی در قالب سیستم‌های رایانه ای، قفسه، کتاب و لوازم موردنیاز برگزاری رویداد بوده است، در حوزه توانمندسازی کانون‌ها تاکنون چند راهبرد را اجرا کرده ایم؛ در بخش اول، سامانه جامع بچه‌های مسجد راه اندازی شده است که فعالان این حوزه می‌توانند از طریق آن، آموزش‌های فراگیری را دریافت کنند.

این برای تربیت فردی است که خیلی مهم است، اما رویکرد عام دارد و بنابراین به طورخاص، دوره‌های توانمندسازی تخصصی را هم در سال ۱۴۰۲ برگزار کردیم تا در بین فعالان مسجدی، نخبگان را شناسایی کند و موردحمایت و تشویق قرار دهد. این آموزش‌ها در حوزه‌های سواد رسانه، آشنایی با فضای مجازی، مدیریت فرهنگی و تولید محتوای هنری است.

یک جنبه دیگر از حمایت و توانمندسازی کانون‌ها با محوریت برگزار رویداد‌های جمعی و جشنواره‌ها رخ می‌دهد تا نه فقط به صورت فردی، بلکه در قالب گروهی هم بتوانیم مهارت‎های کار جمعی را در فعالان مسجدی تقویت کنیم. مثلا در رویداد قرآنی «مُدهامَّتان» که با حضور بیش از ۱۸ هزار شرکت کننده از سراسر کشور برگزار شد، حدود ۲ هزار نفر از آن‌ها از خراسان رضوی بودند.

در جریان همین رویداد هم بود که حدود ۱۲۰ نفر از برگزیدگان مشهد و استان در حوزه‌های قرائت، ترتیل، اذان و حفظ به مراحل کشوری راه پیدا کردند و رتبه‎های برتر ملی هم کسب شد. توانمندسازی گروه‌های سرود و نمایش از قشر نوجوانان نیز پیوست دیگری است که در جریان همین جشنواره‌ها اجرا می‌شود.

رویداد باشگاه بچه‌های مسجد که از ابتدای بهمن تا ۱۵ اسفندماه برگزار شد، یکی دیگر از رویداد‌های هم افزایی استانی بود تا در مساجدی که کانون‌های فرهنگی هنری در آن‌ها فعال نیست، بتوانیم این زمینه فعالیت را به وجود بیاوریم. در این رویداد، استان خراسان رضوی با ثبت فعالیت بیش از ۱۱ هزار فعال مسجدی رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داد.

همچنین در سال ۱۴۰۲، بیش از ۱۴۵ مسجدی که فعالیت قرآنی ویژه داشتند، بنا بر تأکید رهبر معظم انقلاب در قالب طرح مسجد پایگاه قرآن موردحمایت قرار گرفتند و در حوزه اوقات فراغت نیز ۴۸۰ کانون ما به عنوان مراکز اوقات فراغت ویژه نوجوانان و جوانان انتخاب شدند تا فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و ورزشی موردعلاقه اقشار هدف را راهبری کنند.

البته بنای ما بر این نیست که این رویداد‌های فرهنگی و جشنواره‌های مختلف محدود به سال ۱۴۰۲ باشد. در نتیجه قرار بر این است که اولین رویداد نوجوانانه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد با عنوان «هشتادیوم» در قالب المپیاد فرهنگی ورزشی نوجوانان هشت تا پانزده سال از اردیبهشت ۱۴۰۳ و بعد از ماه مبارک رمضان برگزار شود.

طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تشکیل ستاد منسجم کانون‎های فرهنگی هنری باید راه تعامل کانون‎ها با دستگاه‌های اجرایی را هموار کند. چقدر به این حوزه توجه کرده اید؟ در چه عرصه‌هایی با سایر تشکل‎ها و نهاد‌ها همکاری دارید؟

در سایه تعامل با سازمان‌های دیگر، توجه ما به این است که نفعی برای فعالان مسجدی، تشکل‎ها و در نهایت مردم حاصل شود. به همین دلیل، تاکنون رویداد‌های توانمندسازی مختلفی در تعامل و همکاری با سازمان‎ها و تشکل‎های مختلف برگزار کرده ایم؛ از جمله دوره تخصصی تربیت راویان دفاع مقدس در همکاری با انجمن راویان فتح رضوی و طرح قرار‌های همدلی که در جریان آن، فعالان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد با مدیران جلسات مشترکی برگزار می‌کنند تا مطالباتی که مردم دارند، موردتوجه و پیگیری ویژه قرار بگیرد.

{$sepehr_key_44531}

درباره مطالبات هم بگویید. چه حمایت هایی موردنیاز است تا کانون‎های مساجد بتوانند دامنه و اثرگذاری فعالیت خود را گسترش دهند؟

ستاد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد خراسان رضوی تا امروز از جمله حوزه‎های پیشرو در کشور محسوب می‌شود؛ زیرا از نظر تعداد کانون‌های فعال، گستره فعالیت‌های فرهنگی و طرح‌های جاری و کانون‌های تخصصی فعال در حوزه بانوان و خانواده در زمره سه استان برتر هستیم. بااین حال کمبود بودجه در حوزه‌های مختلف همچنان آزاردهنده است.

چشم امید ما نیز به منتخبان جدید مردم در مجلس دوازدهم است تا مصوبات مؤثری برای گره‎گشایی از چالش‌های موجود داشته باشند. در سطح منطقه‌ای و محلی هم اعضای شورای شهر مشهد می‌توانند حمایت ویژه‌ای از شبکه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد داشته باشند تا حتی بتوان با میدان داری کانون‌ها به معضلات فرهنگی حاشیه شهر رسیدگی کرد.