ناداستان‌هایی از روزمرگی

مجموعه داستان «ابتدای خیابان گیسو» در فرهنگ‌سرای حجاب نقد و بررسی شد

کد خبر: ۲۳۰۱

تاریخ : ۰۱ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۷:۲۹

نوشته

جلیل فخرایی | نشست نقد و بررسی مجموعه داستان بانوی نویسنده مشهدی در فرهنگ‌سرای حجاب حاشیه‌ساز شد.
فرهنگ‌سرای حجاب مشهد مدتی است در برنامه‌های فرهنگی خود داستان‌نویسی را جدی گرفته است و برنامه‌های گوناگونی را با این محور برگزار می‌کند. «یک عصر، یک نویسنده» یکی از این برنامه‌هاست که به نقد و بررسی آثار نویسندگان مشهدی اختصاص دارد. پنجمین نشست از این طرح، عصر یکشنبه ۳۰ تیر به کتاب «ابتدای خیابان گیسو»، نوشته هما رضوی‌زاده، اختصاص داشت.
این نشست با حضور نویسنده و 2 منتقد باسابقه این شهر، محمد ریاحی و مهناز رضایی، و شماری از اهالی ادبیات برگزار شد.
مهناز رضایی (لاچین) یکی از داستان‌های کتاب را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. او «خروس قلم‌سبز» را داستانی موفق خواند و به بررسی مضمونی و موضوعی و ساختاری آن پرداخت. این نویسنده و منتقد با تمجید از نگاه دقیق نویسنده به معضلات شخصیت اصلی داستان که یک زن است، اثر یادشده را مؤثرترین داستان کتاب دانست. به گفته او، روایت در داستان «خروس قلم سبز» موجز است و این ایجاز برآمده از کاربرد درست عنصر حذف و تلخیص است. او همچنین یادآور شد: این داستان می‌توانست از عناصر مجازی و نیز پرسپکتیو بهره ببرد و به القائات ضمنی داستان قدرت ببخشد.
بااین‌همه در همین صورت و ساخت نیز، اثری شایان‌تأمل است که امکان تفکر ایجاد می‌کند و ارزش ادبی خود را به رخ می‌کشد. اثری که درعین ظاهر تک‌ساحتی خود، چندبعدی است و واقعیت وانمودی را به نفع سویه منشوری واقعیت، پس می‌نشاند.
رضایی با اشاره به محتوای اثر مدنظر توضیح داد: تصویر مرکزی داستان، مرغی در قفس را نشان می‌دهد. هریک از ما همچون آدم‌هایی که در داستان نام برده می‌شوند، پشت میله‌های فکری و فرهنگی گرفتار آمده‌ایم. این میله‌ها یا به دست خود ما استوار شده‌اند یا به واسطه غفلتی تربیتی. یاسی [شخصیت داستان] نیز در رویکرد مدرن پدر و مادرش، به حال خود رها می‌شود تا در تنهابودگی خود، جسما رشد کند. حال او بزرگ‌سالی است که نه جایگاه خود را به درستی می‌شناسد و نه تعریف هویت خود را می‌داند.
محمد ریاحی، منتقد پیشکسوت مشهدی نیز با انتقاد از وجود برخی پاراگراف‌های اضافی در کتاب، داستان «چه حکمی می‌کنید آقای دکتر؟» را فاقد ارزش ادبی و داستانی وصف کرد. او موفق‌ترین داستان کتاب را داستان «تولدت مبارک» اعلام کرد که به اعتقاد او ادبیات و ادبی بودن در بخش‌های بسیاری از آن شکل گرفته است.
ریاحی همچنین گفت: اگر نویسنده در داستان کوتاه «شکلک» در انتخاب زاویه دید اشتباه نمی‌کرد، این اثر داستان خوب و پذیرفتنی‌تری می‌شد.
نوید کریمی، مجری و کارشناس این نشست، نیز ضمن انتقاد از رویکرد کلی مجموعه داستان موردبحث در انتخاب موضوعات تکراری و اندک بودن نوآوری در آن، بخش زیادی از آثار گنجانده شده در کتاب را ناداستان دانست. او برای نمونه، داستان «ایستگاه بعد تئاتر شهر» را واقعیتی غیرداستانی توصیف کرد که خلاقیتی در آن نیست و به گزارشی می‌ماند که ارزش افزوده‌ای ندارد.
اما این نشست داستان بی‌حاشیه نبود. در بخشی از جلسه، یکی از شرکت‌کنندگان با بیان اینکه کتاب را نخوانده است، اعلام کرد که با توجه به شناختش از برخی آثار نویسنده –که پیش از این خوانده است- قصد دارد سخنانی را مطرح کند. این مسئله، انتقاد محمد ریاحی را درپی داشت که معتقد بود قرار است درباره کتاب صحبت شود و نه نویسنده آن. با اصرار شرکت‌کننده مزبور به ادامه دادن صحبت‌هایش، ریاحی به نشانه اعتراض جلسه را ترک کرد که با پادرمیانی افرادی، بار دیگر در نشست حضور پیدا کرد.
مجموعه داستان «ابتدای خیابان گیسو» را انتشارات طنین قلم در سال جاری به چاپ رسانیده و ۱۳داستان کوتاه را دربرمی‌گیرد که برخی از آن‌ها رتبه‌هایی را در جشنواره‌ها به دست آورده است. این داستان‌ها روایت‌هایی از اتفاقات روزمره‌اند.