انگ اجتماعی، سایه ای که نباید سنگین تر شود | ضرورت حمایت از  خانواده زندانیان در مسیر بازسازی اجتماعی

در هیاهوی پرونده ها، محاکم و احکام، اغلب نگاه جامعه بر فرد زندانی متمرکز می‌شود و حلقه آسیب پذیری به نام «خانواده زندانی» در حاشیه قرار می‌گیرد.

کد خبر: ۳۳۶۳۹۸

تاریخ : ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۸:۰۰

نوشته

در هیاهوی پرونده ها، محاکم و احکام، اغلب نگاه جامعه بر فرد زندانی متمرکز می‌شود و حلقه آسیب پذیری به نام «خانواده زندانی» در حاشیه قرار می‌گیرد. این غفلت، نه تنها بار رنج را بر دوش خانواده‌ای بی گناه می‌گذارد، بلکه زنجیره‌ای از ناهنجاری ها، فقر، ترک تحصیل، بی خانمانی و انزوای اجتماعی را به همراه دارد. حمایت از خانواده زندانیان، صرفا یک اقدام خیرخواهانه نیست، بلکه ضرورتی اجتماعی، انسانی و حتی امنیتی است که آینده جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

خانواد ه‌های زندانیان؛ قربانیان خاموش

زندانی شدن یک فرد، پیامدی فراتر از مجازات فردی دارد؛ همسر، فرزندان و والدین زندانیان در معرض شوک روحی، فشار‌های اقتصادی، برچسب‌های اجتماعی و انزوای عاطفی قرار می‌گیرند. در بسیاری مواقع، زنان سرپرست خانوار می‌شوند و کودکان از نعمت حمایت والدین محروم می‌مانند. این آسیب‌ها بدون هیچ گناهی به خانواده‌ای تحمیل می‌شود که تنها جرمش، خویشاوندی با فرد زندانی است.

فقر اقتصادی؛ ریشه آسیب‌های ثانویه

با ورود نان آور خانواده به زندان، درآمد خانواده به شدت کاهش می‌یابد و هزینه‌های زندگی، آموزش، درمان و حتی ملاقات با زندانی به معضلی جدی بدل می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که بخش بزرگی از خانواده‌های زندانیان، در معرض فقر شدید و بی خانمانی قرار می‌گیرند. این وضعیت، فرزندان را در معرض ترک تحصیل، کار کودکان و گرایش به آسیب‌های اجتماعی قرار می‌دهد؛ زنجیره‌ای که‌ می‌تواند جرم را بازتولید کند.

انگ اجتماعی؛ دیوار‌های نامرئی تبعیض

یکی از موانع مهم در بازسازی زندگی خانواده‌های زندانیان، نگاهی است که جامعه به آن‌ها دارد. تصور اشتباه «شراکت در جرم» یا «احتمال تکرار بزه» باعث می‌شود این خانواده‌ها از دسترسی به شغل، آموزش و حتی روابط عادی اجتماعی محروم شوند. این تبعیض نامرئی، گاه بیش از خود مجازات زندان، زندگی خانواده را نابود می‌کند و فرزندان را به سوی انزوا و واکنش‌های پرخطر سوق می‌دهد.

ضرورت حمایت نهادی و قانونی

سیاست گذاری حمایتی برای خانواده‌های زندانیان، نه تنها مسئولیتی اخلاقی بلکه راهکاری پیشگیرانه برای جلوگیری از گسترش آسیب‌های اجتماعی است. تشکیل صندوق‌های حمایتی، ارائه بیمه‌های سلامت و معیشت، حمایت‌های روان شناختی و اجتماعی، تسهیل اشتغال مادران، و ارائه خدمات آموزشی رایگان به فرزندان، از اقداماتی است که‌ می‌تواند از گسترش فقر و ناهنجاری جلوگیری کند. همچنین، نهاد‌های قضایی و زندان بانی باید رویکردی انسانی‌تر در برخورد با خانواده‌ها اتخاذ کنند؛ چراکه این خانواده‌ها بخشی از راه حل‌اند، نه بخشی از  مشکل.

نقش رسانه، نهاد‌های مدنی و مردم

رسانه‌ها می‌توانند با بازنمایی واقع گرایانه زندگی خانواده‌های زندانیان، گفتمان همدلی و آگاهی را در جامعه گسترش دهند. نهاد‌های مدنی نیز با طراحی پویش ها، خدمات حمایتی و طرح‌های مشارکتی، نقشی مؤثر در کاهش بار آسیب‌ها دارند. همچنین، مشارکت مردم در قالب حمایت‌های مالی، فرهنگی و اجتماعی، می‌تواند نقشی کلیدی در توانمندسازی این خانواده‌ها ایفا کند.

{$sepehr_key_127908}

تاثیر حمایت از خانواده در کاهش جرم

بررسی‌های جرم شناسی نشان می‌دهد که یکی از مؤثرترین بستر‌های بازگشت موفق زندانیان به جامعه، وجود خانواده‌ای باثبات و حمایتگر است. اگر خانواده زندانی در دوران حبس مورد حمایت قرار گیرد و ازهم نپاشد، احتمال بازسازی رفتار فرد و کاهش تکرار جرم به مراتب بیشتر می‌شود. درواقع، خانواده نه تنها مخاطب حمایت است، بلکه خود به عاملی در مسیر اصلاح و توانمندسازی زندانی تبدیل می‌شود. از همین رو، تقویت خانواده، تقویت ساختار اجتماعی و کاهش هزینه‌های نهاد‌های کیفری است.

سخن پایانی

خانواده زندانیان، شهروندان این جامعه‌اند؛ بی گناهانی که بار گناهی نکرده را به دوش می‌کشند. نادیده گرفتن آنان، هزینه‌های پنهانی دارد که جامعه در بلندمدت می‌پردازد. اما با تغییر نگاه، اصلاح سیاست‌ها و ارتقای حس هم بستگی اجتماعی، می‌توان از یک بحران، فرصتی برای رشد، بازسازی و عدالت اجتماعی ساخت. حمایت از خانواده زندانیان، نه تنها احیای کرامت انسانی است، بلکه بنیانی برای جامعه‌ای سالم تر، امن‌تر و انسانی‌تر خواهد بود.