امنیت زنان سرپرست خانوار در خانه و جامعه و محل کار | مصائب یک مادر شاغل

چطور خانه و جامعه و محل کار، جایی امن برای یک زن شاغل سرپرست خانواده باشد؟

کد خبر: ۳۵۷۴۸۵

تاریخ : ۱۸ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۹:۵۸

نوشته

آزیتا حسین‌زاده عطار | شهرآرانیوز؛ هر روز صبح نقشه‌ای ذهنی برای کار‌های بسیارش در روز را بر روی کاغذ می‌آورد. روزی که با آماده کردن صبحانه و ناهار و راهی کردن فرزندانش به مدرسه شروع می‌شود و در ادامه این قصه به چندین ساعت کار مفید در بیرون از منزل می‌رسد و دمدمه‌های بعد‌از‌ظهر دوباره باید با همان هلال لبخند همیشگی وارد خانه شود و باز کوهی از کار‌های مرتبط با تمیزکاری خانه و ناهار و امورات کلاس‌های فرزندانش و تعلیم و تربیت و شادی‌شان روی سرش هوار می‌شوند تا شب که سر روی بالش بگذارد و فردا دوباره روز از نو و روزی از نو.

مادر بودن تجربه‌ای است که هر روز، با تکرار لحظات کوچک و بزرگ، قرار است هویتِ فرزندان را بسازد. مسئولیت خطیری است، اما مادر سرپرست و شاغل بودن کاری به مراتب سخت‌تر است. قرار است به زندگیِ مادری سفر کنیم که علاوه بر اینکه باید زیر بال و پرِ فرزندانش را بگیرد و خانه‌اش را محیطی امن و آرام و شاد بسازد، باید با داشتن شغل تأمین نیاز‌های مالی و عاطفی امروز و آتیه فرزندانش را هم بسازد. در محل کار هم باید همه تلاشش را داشته باشد که بهترین خودش باشد.

براساس آمار معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در سال گذشته حدود ۵ میلیون زن سرپرست خانوار در کشور شناسایی شده‌اند که بیشتر آنها از حمایت نهاد‌های دولتی برخوردار نیستند. ازاین‌رو در این گزارش با بهره‌مندی از سخنان مرضیه ذبیحی، درمانگر تحلیلی و روانکاو به راهکار‌هایی برای کمک به دغدغه‌مندی‌های این مادران می‌پردازیم و توصیه‌هایی برای تسهیل شرایط زندگی آنها داریم.

چالش‌ها و دل‌مشغولی‌های یک مادر شاغل

مدیریت زمان: باید بین کار، مدرسه، خانه و وظایف روزانه مدیریت وجود داشته باشد، در غیر این صورت کار‌ها لنگ می‌ماند.

فشار اقتصادی و بودجه‌بندی: هزینه‌های پرنوسان خانواده، پس‌انداز برای آینده، مدیریت هزینه‌های غیرمنتظره در این بند بسیار اهمیت دارند.

امنیت عاطفی کودکان: حفاظت از احساس امنیت و پشتیبانی عاطفی فرزندان مهم‌ترین مسئولیت یک مادر است.

ایجاد تعادل میان خانواده و کار: باید حواسش باشد که از فرسودگی بر حذر باشد و حفظ انرژی برای هر دو مسئولیت داشته باشد.

مدیریت انرژی و سلامت فردی: نیاز به استراحت، تغذیه سالم و مراقبت از سلامت روانی و جسمی در مسیر زندگی بسیار اهمیت دارد.

تصمیم‌گیری‌های روزمره: اولویت‌بندی مدرسه، مراقبت‌های پزشکی، فعالیت‌های فرزندان باید بسیار مورد توجه قرار گیرد.

محدودیت‌های زمانی در مدارس و خدمات پشتیبانی: حضور در جلسات مدرسه و مطلع بودن از شرایط سلامت و تحصیلی فرزندان در ارتباط مداوم با مدرسه بسیار ضرورت دارد.

فشار نقش اجتماعی و انتظارات از مادری که سرپرست فرزندانش است: این مورد گاهی بسیار استرس‌زاست.

ارتباط با کارفرما و همکاران: انعطاف‌پذیری کاری، مرخصی، حمایت سازمانی مواردی هستند که مربوط به دغدغه‌های کاری مادر سرپرست شاغل می‌شود.

کمبود شبکه‌های پشتیبانی: نیاز به خانواده، دوستان، مراقبان قابل اعتماد برای زمان‌هایی که این مادر نیاز به استراحت دارد.

تعهد به تحصیل و توسعه فرزندان: پیگیری آموزش و فرصت‌های یادگیری خارج از مدرسه

مدیریت وظایف خانه: خرید، پخت‌و‌پز، نظافت، برنامه‌ریزی و رفت‌وآمد‌ها

ریسک کاری و شغلی: حفظ ثبات شغلی در شرایط اقتصادی یا تغییرات سازمانی

دغدغه‌های آینده فرزندان: مسیر‌های تحصیلی، اشتغال، سلامت و ایمنی آینده

تقابل با روال‌های اداری و قانونی: بیمه‌ها، مستمری، حق و حقوق کارمندی، مرخصی‌های والدین

زمانی مستقل برای خودش: پیدا کردن فرصت برای خود، تفریح و بازنشانی

راهکار‌هایی برای مدیریت استرس

مدیریت استرس روزانه برای خانم شاغل سرپرست خانواده یک امر حیاتی و مهم است. چون آنها از یک سو فشار‌های کاری را دارند و از سویی وظایف خانه و دغدغه‌های فرزند‌پروری را دارند و همه اینها روی هم انباشته می‌شود.

لازم است که بتوانند تعادلی بین نقش‌هایشان برقرار و استرس و هیجاناتشان را کنترل کنند.

اولویت بندی در کار‌هایی روزانه داشته باشند.‌

می‌توانند مسئولیت‌هایی را که دارند بین اعضای خانواده تقسیم‌بندی کنند.

از بدنشان مراقبت کنند و در کلاس‌های گروهی و ورزشی شرکت کنند.

خواب کافی و تغذیه مناسب داشته باشند.

مدیتیشن‌های کوتاه مدتی داشته باشند تا بتوانند آن انرژی لازم را برای ادامه حفظ کنند.

دغدغه تربیتی فرزندان

در جامعه خانواده‌هایی را می‌بینیم که مادر به عنوان نان‌آور خانه است که به واسطه طلاق یا فوت شوهر یا علت‌های دیگر کل بار زندگی را بر دوش می‌کشد. یکی از دغدغه‌های مهم زنان شاغل تربیت فرزند است، چون رشد روان هر انسانی تحت‌تأثیر ارتباط در دوره‌های اولیه رشد با مادر و مراقبت اولیه او شکل می‌گیرد. این یعنی اینکه سلامت روان انسان در دوران کودکی و بیشتر در ارتباط با مادر شکل می‌گیرد. چیزی که در تربیت فرزند مهم است بیشتر از کمیت، کیفیت حضور مادر است.

دختر‌ها معمولا الگوی اولیه خودشان را در مادر پیدا می‌کنند. آنها زن بودن را هم در مادر تجربه می‌کنند و با مادرشان معمولا همانندسازی می‌کنند.

خوبی تأثیر مادر‌های شاغل برای دخترانشان این است که هم‌زمان می‌توانند دو تصویر از خودشان را در ارتباط با فرزندشان و در ارتباط با جامعه نشان دهند. یک زن مستقل و فعال در نقش یک منبع درآمد و یک زن مراقب که به عنوان منبع تأمین عاطفه در منزل است که این تأثیر به سزایی در آینده فرزند دخترش دارد.

اگر مادر شاغل سرپرست بتواند بین این دو نقش تعادل برقرار کند باعث رشد روانی و هیجانی فرزندش می‌شود، اما اگر بین این دو تعادل نباشد و مادر با هیجاناتی مانند اضطراب و حس گناه و سرزنش خودش روبه‌رو باشد می‌تواند آسیب‌های جدی به تربیت فرزندش وارد شود.

مادر شاغل مسئولیت زیادی را بر عهده دارد و باید مراقب باشد که دخترش جایگزین همسری که نیست یا حضور مفیدی ندارد نشود. مثلا به عنوان یک همدم و مراقب مادر نباشد، چون می‌تواند آسیب‌های جدی را به رشد روانی دختر وارد کند.

رشد استقلال مخصوصا درباره پسر‌ها به حضور پدر بستگی دارد. اگر پدر حضور فعال نداشته باشد، پسر ناخود‌آگاه ممکن است نقش مرد خانه را بر عهده بگیرد و این سبب مسئولیت‌پذیری زود‌رس برای پسر می‌شود و خودش می‌تواند اضطراب و فشار روانی ایجاد کند که باید مراقبت شود.

برای مسئولیت گرفتن فرزند پسر باید از نقش‌های کوچک روزمره به‌عنوان مثال‌های ملموس استفاده کنید. مثلا مدیریت پول خرد، انجام کار‌های خانه با نظارت ساده.

الگوی ارتباطی آرام و محترمانه با فرزند را حفظ کنید تا رفتار‌های مثبت به‌عنوان عادت درونی جای بگیرد. به جای فرمان دادن، از گفت‌و‌گو و توافق استفاده کنید.

فاصله‌گذاری درست بین نظارت و کنترل بیش از حد را حفظ کنید تا احساس استقلال تقویت شود و با تمرین‌های کوتاه و تکرار، اعتمادبه‌نفس او را بالا ببرید.

زمان‌های مشخصی را برای گفت‌و‌گو‌های آرام و همدلانه تخصیص دهید. (مثلاً شبانه ۱۵تا۲۰ دقیقه).

با تمرین‌های تنفسی ساده یا فعالیت‌های آرامش‌بخش؛ به فرزند ابزاری برای آرام‌سازی ارائه دهید.

برای فرزندان برنامه خواب و وعده‌های غذایی ثابت داشته باشید.

برای ورزش یا پیاده‌روی کوتاه خانوادگی، روزانه زمان بگذارید.

در صورت نیاز، از خدمات مشاوره یا گروه‌های حمایتی استفاده کنید.

رویکرد گفت‌وگویی به‌جای دستورات یک‌طرفه را تقویت کنید.

با فرزند درباره خطوط قرمز و حریم شخصی صحبت کنید و به او حق پاسخ‌گویی بدهید.

{$sepehr_key_150249}

سه ضلع حمایت از مادر سرپرست شاغل

دولت

اگر حمایت‌های دولتی و ساختاری برای زنان شاغل نباشد مادران شاغل شاید حس بی‌کفایتی را تجربه کنند. این مسئله اضطراب را بالا می‌برد و روی کیفیت ارتباطشان در خانواده تأثیر خواهد داشت.

مرخصی‌های کافی برای یک زن که مادر است و شاغل است در نظر بگیرد.

کمک هزینه‌های نگهداری از فرزندان را بتواند بودجه‌بندی کند.

مهد‌هایی را که با قیمت‌های دولتی است و از طریق نهاد‌های مختلف هماهنگ می‌شود که فرزندان شاغلین همان نهاد را می‌پذیرند فراهم کند.

وام‌های بلند مدت و قرض‌الحسنه یا پرداخت کمک‌هزینه‌های یارانه‌ای از طریق دولت به مدیریت دخل و خرج آنها بسیار کمک کننده هست.

مشاور

حضور مشاور و جلسات مستمر روان‌درمانی برای این مادران بسیار اهمیت دارد.

حضور در جلسات مستمر با یک متخصص که بتواند نیاز‌های زندگی را اولویت بندی کند و مهارت‌های پس انداز کردن و مدیریت مالی را یاد بدهد لازم است.

باید درباره اضطراب‌های مالی و ترس از آینده با مشاور صحبت کنند و راهکار بگیرند.

برای حس گناه‌هایی در ارتباط با کافی نبودن یا مادر خوبی نبودن باید از مشاور کمک بگیرند.

مشاور می‌تواند آنها را از تعارض‌هایی که در نقش‌های مختلف کارمندی، مادر بودن و ... ایجاد شده است نجات دهد و بین این نقش‌ها تعادل برقرار کند.

شرکت در جلسات توانمند سازی‌هایی در مهارت‌های فرزند پروری، مدیریت استرس و تقویت عزت نفس می‌تواند تکیه‌گاه خوبی باشد.

اطرافیان

یکی از کمک‌های بیرونی به مادر شاغل می‌تواند پشتیبانی عاطفی و اجتماعی خانواده دوستان و آشنایان باشد.

وام‌های خانوادگی

فراهم کردن تفریحات خانوادگی

به اشتراک گذاشتن وسایل مورد نیاز برای تحصیل فرزندانشان در خانواده.

کمک در نگهداری و مراقبت از فرزند.