از نقش‌آفرینی اجتماعی تا جهاد سیاسی

حضرت فاطمه معصومه (س) الگوی علم و ایمان برای نسل جوان است.

کد خبر: ۳۶۲۷۰۶

تاریخ : ۱۰ مهر ۱۴۰۴ - ۱۰:۰۶

نوشته

در دنیای پرتلاطم امروز، جایی که دختران جوان در جست‌وجوی الگو‌هایی برای کمال و انسانیت هستند، اعتراف تلخ این است که ما هنوز نتوانسته‌ایم بزرگان دینی‌مان را به‌درستی به نسل جوان معرفی کنیم. حضرت فاطمه‌معصومه (س)، دختری از خاندان عصمت و طهارت، یکی از این الگو‌های ناب است؛ بانویی که ابعاد وجودی‌اش، از مقام علمی والا تا نقش‌آفرینی سیاسی‌اجتماعی، می‌تواند راهنمای دختران مسلمان امروز باشد.

امروز، دختران مسلمان با پیروی از این بانوی یگانه، می‌توانند شخصیت علمی و اجتماعی خود را بسازند و نقش‌شان را در جامعه کمتر از مردان ندانند تا ان‌شاءا... با پیروی از حضرت معصومه (س) عزت و سعادت دو دنیا نصیبشان شود.

دانشی فراتر از سن؛ معجزه علمی حضرت معصومه (س)

از کودکی، حضرت فاطمه‌معصومه (س) مقام علمی والایی داشتند که حتی در غیاب پدرشان، امام موسی‌کاظم (ع)، به پرسش‌های پیچیده شیعیان پاسخ می‌دادند. روایتی از کتاب «کشف‌اللئالی» نقل می‌کند: «شیعیانی از خارج مدینه با پرسش‌های کتبی آمدند، اما امام در سفر بود. حضرت معصومه (س) پاسخ‌ها را نوشت و شیعیان با شگفتی، داستان را برای امام بازگو کردند. امام پس از مطالعه، چشمانش پر از اشک شد و سه‌بار تکرار کرد: «فدا‌ها أبوها»؛ همان ستایشی که پیامبر (ص) از حضرت زهرا (س) کرد.»

این رویداد، دانش گسترده فاطمه‌معصومه (س) در سنین خردسالی را نشان می‌دهد. امروز، این الگو به دختران جوان یادآوری می‌کند که علم، ابزاری قدرتمند برای هدایت جامعه است و محدودیت سنی، مانعی برای تأثیرگذاری نیست. با تکیه بر این میراث، دختران مسلمان می‌توانند در عرصه‌های علمی بدرخشند و الگویی برای نسل‌های آینده باشند.

راوی حدیث ولایت؛ نقش اجتماعی برجسته حضرت معصومه (س)

یکی از شئون مهم حضرت معصومه (س)، روایت حدیث بود که برای شیعیان، اهمیت بسزایی داشت. علامه‌امینی در «الغدیر»، ج یک، ص۱۹۶ به حدیثی استناد می‌کند: «عن فاطمه بنت علی‌بن‌موسی‌الرضا حدثتنی... من کنت مولاه فعلی مولاه.»

همان‌طور که می‌بینید، حدیث غدیر از زبان آن بانوی بزرگوار نقل شده است. همچنین، دو حدیث مشهور ولایت و منزلت از ایشان روایت شده است. این نقش، جایگاه اجتماعی والایی برای یک بانو در آن عصر ایجاد می‌کرد و نشان‌دهنده آگاهی عمیق ایشان از معارف اهل‌بیت (ع) بود.

در جامعه امروز، این ویژگی الهام‌بخش است؛ دختران می‌توانند با حفظ و ترویج آموزه‌های دینی، نقش فعالی در تقویت هویت شیعی ایفا کنند. نقل حدیث نه‌تنها تبلیغ دین و عبادت، بلکه ابزاری برای جهاد فرهنگی است و حضرت معصومه (س) الگویی زنده برای زنان در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی به‌شمار می‌رود.

سفر پرخطر؛ تبلور بعد سیاسی و اجتماعی بانوی گرامی

سفر حضرت معصومه (س) به ایران، یکی از ابعاد پرمخاطره زندگی‌شان است که فراتر از اعتقاد، تحلیل‌های سیاسی‌اجتماعی دارد. این مهاجرت، با هدف روشنگری، جهاد تبیین و دفع شبهات علیه امام‌رضا (ع) در دسیسه مأمون و جلب حمایت شیعیان، انجام شد.

حکومت عباسی از این حرکت، احساس خطر کرد و به کاروان حضرت معصومه (س) حمله‌ور شد و عده‌ای از شیعیان را شهید کرد و براساس برخی نقل‌ها، ضرباتی به آن بانوی بزرگوار نیز وارد آمد. این رویداد، نقش کلیدی زنان در فعالیت‌های سیاسی و حمایت از امام جامعه را برجسته می‌کند. امروز، دختران مسلمان نباید خود را از حضور در عرصه‌های اجتماعی معاف بدانند، بلکه باید با الهام از این الگو، در ترویج حق و مقابله با شبهات، تلاش و مجاهدت کنند. حضرت معصومه (س) نشان داد که ایمان، زنان را به مجاهدانی جریان‌ساز و بی‌باک تبدیل می‌کند.

شباهت علمی به فاطمه‌زهرا (س)؛ تکرار «فدا‌ها أبوها» در تاریخ

شباهت حضرت معصومه (س) به حضرت زهرا (س) در مقام علم، چنان برجسته است که امام‌کاظم (ع) جمله پیامبر (ص) را در شأن دخترشان فاطمه‌معصومه (س) تکرار کردند: «فدا‌ها أبوها.» روایتی که در متون دینی نقل می‌شود: شیعیانی برای زیارت امام به مدینه آمدند، اما ایشان غایب بود. حضرت معصومه (س) پرسش‌ها را دریافت کرد، پاسخ داد و شیعیان در راه، داستان را برای امام بازگو کردند.

امام پس از مطالعه پاسخ‌های دقیق، اشک ریختند و سه‌بار «فدا‌ها أبوها» گفتند. این شباهت، پس از حضرت زهرا (س)، منحصر به معصومه (س) است و کتاب‌ها و مقالات متعددی در شأن و منزلت حضرت نوشته شده است و برای دختران امروز، این الگو معنایی عمیق دارد: علم، میراث و تکیه‌گاهی الهی است که زنان را به اوج می‌رساند و تکرار تاریخ، الهام‌بخش نسل نو برای پیگیری دانش است.

شفیعه محشر؛ گستردگی شفاعت حضرت معصومه (س)

پس از حضرت زهرا (س)، هیچ بانویی به مقام شفاعت حضرت معصومه (س) نرسیده است. امام‌صادق (ع) فرمودند: «قم، کوفه کوچک ماست... زنی از اولاد من به نام فاطمه در قم وفات می‌کند و با شفاعت او، تمام شیعیانم به بهشت وارد می‌شوند.» (جامع‌الاحادیث‌الشیعه، ج۱۲، ص۶۱۷؛ بحارالانوار، ج۵۷، ص۲۲۸). زیارت‌نامه ایشان از امام‌رضا (ع) نیز می‌گوید: «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه...:‌ای فاطمه! برایم در بهشت شفاعت کن.»

این جمله، مقام دو بانوی بزرگ یعنی حضرت زهرا (س) و معصومه (س) را به‌عنوان شفیعه‌های جهان‌شمول معرفی می‌کند. دختران مسلمان باتوجه‌به این الگوی برجسته، باید در تکمیل شخصیت اخلاقی و معنوی بکوشند و پیرو ایشان باشند تا لایق این شفاعت و این لطف الهی شوند و نقش‌شان در جامعه، نمادی از ایمان عملی باشد.

زیارت‌نامه‌ای بی‌نظیر؛ عظمت استثنایی از زبان امام رضا (ع)

یکی از شواهد عظمت حضرت معصومه (س)، زیارت‌نامه‌ای است که امام‌رضا (ع) برای ایشان بیان فرمودند و تنها زیارت‌نامه مخصوص از امام معصوم برای بانویی پس از فاطمه‌زهرا (س) است؛ هیچ بانوی دیگری از خاندان عصمت، چنین افتخاری ندارد. این متن، به مقام شفاعت و منزلت والای ایشان در پیشگاه خدا اشاره می‌کند و می‌گوید: «إِنَّ لَک عِنْدَ ا... شَأْناً مِنَ الشأْن.» (مفاتیح‌الجنان، ص۸۵۶). همچنین، حدیث «مَنْ زَارَ الْمَعْصُومَه بِقُمْ کَمَنْ زَارَنِی: زیارت معصومه (س) در قم، مانند زیارت من است.» (ریاحین‌الشریعه، ج۵، ص۳۵)

این ویژگی، شباهت عمیق فاطمه‌معصومه (س) با حضرت زهرا (س) را نشان می‌دهد. برای نسل جوان، این الگو دعوتی است به زیارت و توجه به این زیارت‌نامه و مقام ملکوتی حضرت و الگوگیری، تا با توسل به این بانو، راه سعادت را بیابند.

{$sepehr_key_155845}

الگویی برای دختران مسلمان؛ از علم تا جهاد اجتماعی

حضرت معصومه (س)، با کمالات فراوان از علم و روایت حدیث تا نقش سیاسی در سفر به ایران، از الگو‌های ممتاز برای دختران امروز است. ایشان نشان داد که زنان می‌توانند در تکمیل شخصیت علمی و اجتماعی، نقش برابر با مردان در تأثیرات اجتماعی بجا ایفا کنند و اینکه نباید خود را دست‌کم بگیرند و از عرصه‌های جهاد تبیین غافل شوند. با پیروی از این بزرگ بانوی پرفضیلت، دختران مسلمان باید نقش امروز خود را بازیابی کنند. از خداوند می‌خواهیم ما را توفیق دهد تا ان‌شاءا... شفاعت زهرای اطهر (س) و حضرت معصومه (س) شامل حالمان شود.