آمار جدید سرانه مطالعه در ایران اعلام شد (۲۰ آبان ۱۴۰۴)

گزارش جدیدی از وضعیت مطالعه در کشور منتشر شده است.

کد خبر: ۳۷۲۰۲۸

تاریخ : ۲۰ آبان ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، نشست خبری سی‌وسومین دوره هفته کتاب و کتاب خوانی با حضور ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و دبیر این دوره هفته کتاب، و آزاده‌نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، امروز (سه‌شنبه، ۲۰ آبان‌ماه) در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.

آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی، که در این نشست حاضر بود درباره سرانه مطالعه کشور گفت: اگر قبلاً نهاد اظهارنظری داشته، اطلاعی ندارم، اما در حال حاضر تحذر دارم درباره این مسئله صحبت کنم، زیرا سرانه مطالعه آیتم تک‌بعدی‌ای نیست که صرفا از اطلاعات و آمار‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی بیرون بیاید. در نهاد نهایتا آمار تعداد اعضای فعال، تعداد کتاب‌ها و تعداد کتاب‌هایی را که به امانت گرفته می‌شود، داریم. اما اینکه چقدر منجر به خواندن می‌شود، مشخص نیست. همچنین راه‌های دیگری که برای خواندن وجود دارد در اختیار نهاد نیست و اینکه ما چگونه می‌توانیم آمار مطالعه را احصا کنیم، از مسائلی است که قطعا باید مورد توجه قرار بگیرد.

او افزود: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نمی‌تواند با بعد امانت و میزان اعضای فعال خود اظهارنظر دقیقی درباره سرانه مطالعه داشته باشد. ضمن اینکه احصاء سرانه مطالعه نیازمند پژوهش‌های میدانی گسترده است. حتی به دلیل متنوع شدن فرایند‌های کسب اطلاعات، در خیلی از کشور‌ها تعریف سرانه مطالعه عوض شده است. هر مدل کسب اطلاعات از هر راهی حتی در اوقات فراغت در برخی از کشور‌ها سرانه مطالعه حساب می‌شود. بخشی هم که وزارت فرهنگ و ارشاد به رسمیت می‌شناسد، پژوهش‌هایی است که تحت عنوان موج در پژوهشگاه فرهنگ و هنر انجام می‌شود. فکر می‌کنم آخرین موج، که موج پنجم بوده، مربوط به سال ۱۴۰۲ است. مشخصا نهاد یکی از مراکز درگیر ترویج کتاب است و نمی‌تواند سرانه مطالعه را اعلام کند.

اما ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و دبیر این دوره از رویداد هفته کتاب و کتاب خوانی درباره سرانه مطالعه در ایران گفت: سرانه مطالعه شاخص‌های متفاوتی در دنیا دارد. در هیچ‌جای دنیا سرانه مطالعه قالب و شاخص مشخص ندارد. بررسی سرانه مطالعه که در پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در سال ۱۳۹۸ انجام شده و در سال ۱۳۹۹ منتشر شده است، نشان می‌دهد میزان سرانه مطالعه ۱۲.۲ بوده است. در حالی که صدا و سیما با شاخص‌های متفاوت تا ۳۰ دقیقه هم آماری درآورده است.

{$sepehr_key_166086}

او با تأکید بر شاخص‌های متفاوتی که در زمینه احصاء سرانه مطالعه وجود دارد، بیان کرد: بالاترین سرانه مطالعه برای هند، حدود ۸۰ دقیقه است که شاخص‌هایش متفاوت است. موج بعدی ۱۴۰۲ انجام شده که قرار بوده در سال ۱۴۰۳ منتشر شود، اما هنوز انتشار عمومی پیدا نکرده است.

حیدری همچنین در پاسخ به اینکه آیا پژوهش‌هایی در زمینه ارزیابی برنامه‌های هفته کتاب انجام می‌شود یا نه گفت: مجموعه نشست‌های تخصصی توسط کارگروه‌های تخصصی انجام شده است. قرار نیست هفته کتاب چیزی را جابه‌جا کند، اتفاق خاصی که بگوییم هدف‌گذاری شد تا سرانه مطالعه را از ۲ دقیقه به ۵ دقیقه برسانیم. هفته کتاب موج رسانه‌ای است برای بالابردن سرانه مطالعه، کمک به فروش کتاب، کمک به نوشتن بهتر و کمک به اینکه رسانه و سیاست‌گذار به مشکلات و گرفتاری کتاب توجه کنند. هفته کتاب موج رسانه‌ای تبلیغی و ترویجی است و اینکه چقدر تأثیرگذار بوده هم نکته دیگری است که پیمایش آن کار راحتی نیست.

او همچنین درباره میزان بودجه هفته کتاب نیز توضیح داد: بودجه این رویداد دوبرابر شده که ۵۰ درصد از میزان بودجه در راستای عدالت فرهنگی به استان‌ها اختصاص داده شده است که بعد از اخذ گزارش، خانه کتاب بودجه را به حساب دبیرخانه‌ها در استان‌ها واریز خواهد کرد. بودجه امسال نزدیک به ۱۰ میلیارد تومان بوده که ۵ میلیارد تومان به استان‌ها تخصیص داده شده است.

دبیر هفته کتاب همچنین درباره همکاری شهرداری برای تبلیغات شهری گفت: شهرداری قول مساعد داده تا یک روز قبل از شروع هفته کتاب، تبلیغات شهری را آغاز کند. تمام مکان‌ها مشخص شده و شهرداری همراهی خوبی داشته است.

در ابتدای این نشست ابراهیم حیدری با بیان اینکه هفته کتاب، هفته ترویجی است، اظهار کرد: اساس کارِ ترویجی رسانه و اصحاب رسانه است. ترویج بدون رسانه انجام نمی‌شود. این هفته برخلاف سایر رویداد‌های کتاب، چون نمایشگاه کتاب و طرح‌های فصلی که مبتنی بر اقتصاد نشر هستند تبلیغی و ترویجی است و نباید مانند دیگر اقدامات باشد.

او با تقاضا از رسانه‌ها برای همیاری با خانه کتاب برای انجام کار ترویجی و تبلیغی با اقدامات خلاقانه و نوآورانه گفت: امیدوارم مجموعه فعالیت‌ها تلنگری به سیاستگذاران و برنامه‌ریزان و بدنه اجتماع درباره کتاب باشد.

حیدری با اشاره به عدالت فرهنگی به عنوان یکی از کلان‌برنامه‌های سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: اگرچه عدالت فرهنگی یک اصطلاح کلی است، اما این موضوع از سوی نهاد‌های زیر مجموعه ارشاد دنبال می‌شود.

دبیر هفته کتاب و کتابخوانی، خانه کتاب و ادبیات ایران را به‌عنوان نهاد هماهنگ‌کننده برنامه‌های استانی در سراسر کشور خواند و به مشارکت ۸۰ نهاد و سازمان برای برگزاری این رویداد اشاره کرد.

{$sepehr_key_166087}

حیدری در ادامه بیان کرد: هفته کتاب روز جمعه (۲۳ آبان‌ماه) با حضور مسئولان فرهنگی در شهر اِوَز، پایتخت کتاب ایران آغاز خواهد شد. این شهر طی ۱۰ سال گذشته برنامه‌های ترویجی و فرهنگی کتابی خود را به شکل مستمر دنبال کرده است. امیدوارم الگویی برای سایر شهر‌های سراسر کشور باشد.

او بحث فناوری‌های نوین نشر را دیگر کلان‌برنامه وزیر ارشاد خواند و گفت: بر این اساس با همکاری جهاد دانشگاهی رویداد طرح ایده‌های برتر در حوزه نشر را داریم که اختتامیه آن در سومین روز هفته کتاب برگزار خواهد شد.

حیدری درباره دیگر برنامه هفته کتاب، گفت: بحث «پیاده‌راه کتاب» با همکاری سازمان‌های مختلف و زیباسازی منطقه ۶ از میدان انقلاب تا چهارراه ولیعصر با مجموعه‌ای از کار‌های فرهنگی و هنری اجرا می‌شود. همچنین کتابفروشان این راسته، یارانه جدا می‌گیرند. سعی داریم روز جمعه مردم را به این راسته که از قدیم، محل رجوع مردم و اهالی فرهنگ بوده بیاوریم.

حیدری در بخش دیگری از سخنان خود گفت: ۱۴۷۱ برنامه در سراسر کشور با همکاری نهاد کتابخانه‌های عمومی و ادارات ارشاد کشور برگزار خواهد شد و امیدوارم هفته کتاب اثربخشی داشته باشیم.

او نامگذاری روز‌های هفته کتاب را به این ترتیب عنوان کرد: روز ۲۴ آبان، روز کتاب و کتابخوانی، ۲۵ آبان، قرآن و پیامبر مهربانی‌ها و فرهنگ فاطمی، ۲۶ آبان، کتاب و فناوری‌های نوین نشر، ۲۷ آبان، روز کتاب، دانش‌آموز و دانشجو، ۲۸ آبان، روز کتاب، همدلی، هم‌اندیشی و توسعه، ۲۹ آبان روز کتابگردی و ۳۰ آبان، روز کتاب و خانواده.

آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، نیز در این نشست گفت: در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، ۴ هزار و ۲۲۹ نقطه خدمت در کشور داریم که حدود ۱۷ هزار برنامه برای اجرا در هفته کتاب ۱۴۰۴ با حضور خانواده‌ها و کودکان با رویکرد گسترش و توسعه کتابخوانی برای این ایام برنامه‌ریزی شده است. تمام برنامه‌های این هفته در این ایام، گامی برای اهداف کلی هفته کتاب جمهوری است که امیدوارم منتج به نتیجه خوب در مناطق محروم و بازه سنی کودک و نوجوان شود.

حیدری در بخش دیگر این نشست که به پرسش و پاسخ خبرنگاران اختصاص داشت، درباره اختصاص یارانه به کتابفروشان در هفته کتاب گفت: تاکنون دو طرح برای کتابفروشان اجرا شده، حتی در نمایشگاه‌های استانی به کتابفروشان نیز یارانه اختصاص دادیم و تلاش داریم با تامین منابع، طرحی برای آنها در نظر بگیریم.

او همچنین درباره تسویه حساب با کتابفروشان در «بازار کتاب» گفت: به کتابفروشان در طول سال، یارانه پرداخت می‌کنیم. تا الان هم هرچه را وزارتخانه پرداخت کرده واریز کرده‌ایم. با توجه به دوران پس از جنگ و شرایط کشور، به شکل ماهانه ۳ یا ۴ میلیارد یارانه پرداخت می‌کنیم. تامین منابع در کشور به سختی در حال انجام است، اما تاکنون هرآنچه وزارتخانه پرداخت کرده، واریز کرده‌ایم. اما باید بدانیم این عقب‌افتادگی‌ها تنها در حوزه کتاب نیست چراکه شاهد تبعات جنگ هستیم، باید سعی کنیم در حد وسع، به کتابفروشی‌ها بپردازیم، البته تلاش برای تامین منابع داریم.

منبع: ایسنا