هنر زندگی آگاهانه در پرتو مکتب فاطمی

دهه فاطمیه فقط یک تقویم مذهبی نیست؛ فرصتی است برای اینکه دوباره به زندگی انسانی فاطمه‌زهرا (س) نگاه کنیم.

کد خبر: ۳۷۴۱۰۳

تاریخ : ۲۹ آبان ۱۴۰۴ - ۱۴:۳۶

نوشته

دهه فاطمیه فقط یک تقویم مذهبی نیست؛ فرصتی است برای اینکه دوباره به زندگی انسانی فاطمه‌زهرا (س) نگاه کنیم؛ نه درقالب تصویری دور و غیرقابل‌دسترس، بلکه به‌عنوان زنی که در دل یک جامعه پرچالش، صدای خودش را برای دفاع از حقیقت، کرامت انسان و مسئولیت اجتماعی به‌کار گرفت. امروز که جامعه ما با دغدغه‌هایی مثل فشار‌های اقتصادی، سردرگمی‌های هویتی، بحران اعتماد عمومی و خستگی روانی روبه‌روست، این نگاه بیش از گذشته معنا پیدا می‌کند.

قرآن کریم در آیه‌ای مشهور می‌فرماید: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ ا... أَتْقَاکُمْ»؛ یعنی ارزش انسان نه به جایگاه اجتماعی اوست، نه به جنسیتش؛ معیار، آگاهی و اخلاق است. این جمله ساده، نقطه شروع فهم نقش فاطمه (س) در تاریخ است. او در جامعه‌ای زندگی می‌کرد که زن، معمولا شنونده بود نه گوینده، با این حال از حق انتخاب، تحلیل و سخن گفتن عقب ننشست. خطبه‌هایش نشان می‌دهند که او فقط یک شخصیت مقدس نبود؛ انسانی بود که برای دفاع از عدالت، نیاز‌های مردم و پاسداری از حقیقت، مسئولیت اجتماعی‌اش را جدی می‌گرفت.

شاید مهم‌ترین پیام او برای ما همین باشد: انسانیت بدون آگاهی، فقط یک پوسته زیباست. فاطمه (س) در خانه‌ای رشد کرد که یادگیری، ارزش داشت. امروز هم یکی از درد‌های جامعه ما کم‌رنگ شدن فرهنگ یادگیری است. بسیاری از مردم زیر فشار زندگی، کمتر فرصت می‌کنند مطالعه کنند، تحلیل کنند یا به اخبار و تحولات جهان نگاه دقیق داشته باشند. اما فاطمه (س) با همین آگاهی بود که توانست صدای مؤثر شود. او به ما یادآوری می‌کند که هیچ تغییری بدون دانستن و فهمیدن رخ نمی‌دهد.

درکنار آگاهی، جرئت داشتن برای دیدن و گفتن حقیقت، بخش مهمی از سیره اوست. در روزگاری که قضاوت‌ها سریع و گفت‌و‌گو‌ها کم‌عمق است و آدم‌ها از بیان نظر واقعی‌شان می‌ترسند، یادآوری این ویژگی، اهمیت بسیار دارد. فاطمه (س) نشان داد که بیان حقیقت، لزوما به تندی و تنش نیاز ندارد؛ می‌شود محترمانه، دقیق و با آرامش از چیزی دفاع کرد که باورش داریم. این سبک رفتار در جامعه امروز که پر از سوءتفاهم و نارضایتی است، راهی برای بازگشت به ارتباط سالم میان مردم است.

ازسوی دیگر، فاطمه (س) معنای واقعی زن تأثیرگذار را نشان می‌دهد؛ زنی که تک‌بعدی نیست. نه فقط مادر است، نه فقط فعال اجتماعی. نه فقط فردی اهل عبادت، نه‌فقط تحلیلگر سیاسی؛ او ترکیبی از همه اینهاست. در جامعه امروز هم زنان نقش‌های چندگانه دارند: تحصیل، کار، خانواده و مشارکت اجتماعی.

این چندلایگی، گاهی به خستگی و فشار زیاد منجر می‌شود، اما با عمیق شدن در سیره فاطمی، می‌توان به این درک رسید که ارزش زن در توانایی انتخاب آگاهانه و مدیریت مسئولانه زندگی‌اش، حیاتی و قابل احترام است. شاید بار‌ها با خود اندیشیده باشید که سبک زندگی آن حضرت، سبکی قدیمی و مربوط‌به گذشته است، اما بیایید از زاویه‌ای دیگر به مسئله نگاه کنیم؛ از زاویه تطبیق زندگی ایشان با عصر حاضر.

اگر بخواهیم پیام فاطمیه را با مسائل امروز پیوند بدهیم، چند نکته بسیار روشن است:

• جامعه‌ای که به زنان فرصت آموزش و مشارکت بدهد، سالم‌تر، عادلانه‌تر و امیدوارتر می‌شود؛

• اگر حقیقت را فقط در هیاهوی رسانه‌ها و شایعات دنبال کنیم، تصمیم‌هایمان از واقعیت دور می‌شود؛

• احترام، گفت‌و‌گو و آرامش، ابزار‌هایی هستند که می‌توانند جامعه خسته امروز را ترمیم کنند؛

• بی‌تفاوتی اجتماعی، بزرگ‌ترین خطری است که هر جامعه‌ای را تهدید می‌کند؛ فاطمه (س) با تمام وجود علیه این بی‌تفاوتی ایستاد.

{$sepehr_key_168348}

دهه فاطمیه می‌تواند به ما یادآوری کند که انسان بودن، شجاع بودن و آگاه بودن، هیچ‌کدام نیازمند شرایط خارق‌العاده نیست. می‌شود در دل زندگی معمولی، درکنار همه خستگی‌ها و گرفتاری‌ها، همچنان اهل فکر و اهل موضع بود. این همان چیزی است که فاطمه (س) در کوتاه‌عمرترین، اما پربارترین شکل ممکن نشان داد.

در روزگاری که بسیاری از مردم حس می‌کنند صدایشان شنیده نمی‌شود، فاطمه (س) الگوی انسانی است برای اینکه بدانی صدا داشتن، فقط به معنای بلند حرف زدن نیست، بلکه باید حرفت ریشه در آگاهی و اخلاق داشته باشد. این پیام، ساده، انسانی و برای امروز ما کاملا ضروری است. به امید یک زندگی فاطمی برای همه ما!