تیغ دو‌دمه کتاب‌هایی جدی!

درباره کتاب‌های ساده‌سازی‌شده فلسفی که این روزها منتشر می‌شوند

کد خبر: ۳۷۹

تاریخ : ۲۸ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۷:۴۳

نوشته

خادم| در میان شاخه های مختلف علوم انسانی، به نظر می رسد فلسفه و روان شناسی نیروی جاذبه بیشتری برای عموم مردم دارند. انبوه کتاب های زرد روان شناسی و کتاب های ساده سازی شده فلسفه در بازار که به چاپ های متعدد می رسد و با ترجمه های مختلف عرضه می شود سند این مدعاست. در این میان، تکلیف کتاب های روان شناسی زرد که سابقه بیشتری هم دارند روشن است: آثاری سطحی و بازاری که با توجه به مشکلات روزگار کنونی بشر، این تلقی شایع است که کتاب هایی مشکل گشا هستند و به کار مردم می آیند. اما چیزی که این روزها دارد باب می شود عرضه کتاب هایی است که محتوای آن ها بر موضوعی فلسفی بنا شده یا به نام فلسفه کاربردی ارائه می شوند یا حتی پیشوند «فلسفه» بر عنوانشان دیده می شود: «فلسفه خوشبختی»، «فلسفه زندگی»، «فلسفه شاد زیستن»، «معنای زندگی» و مانند این ها. در این کتاب ها بیشتر به ساده سازی مفاهیم فلسفی و پرداختن به موضوعی واحد توجه شده است که مسئله ای مهم و درخور تأمل است. نکته ای که در این باره شایان ذکر است این است که این آثار می توانند تیغی دو دمه باشند. می توانند هم به مخاطب توهم دانستن و عمیق شدن بدهند، هم او را تشویق و ترغیب کنند به خواندن آثار جدی تر و شجاعت قدم زدن در ادامه مسیر.
اگنس کالارد، دانشیار فلسفه در دانشگاه شیکاگو، در مقاله ای می نویسد: «با فلسفه ورزیدن کشف می کنید که حتی امور بسیار ابتدایی را نیز نمی دانید.» اما آیا کتاب های ساده سازی شده فلسفه این کار را با مخاطبش می کند؟
قطعا در برج عاج نشاندن فلسفه یا هر رشته و شاخه نظری تنها به دور کردن مردم از آن و ترساندن آنان از اندیشیدن به مفاهیم و موضوع های آن می انجامد، اما اینکه ساده سازی و راحت الحلقوم کردن فلسفه چقدر می تواند به گسترش و ایجاد تفکر که از اهداف اصلی فلسفه است کمک کند بحثی است که صاحبان اندیشه می توانند و باید به آن پاسخ بدهند. نمی شود از ناشر که فعالیتی اقتصادی دارد انتظار داشت به بازار پشت کند، اما می شود با آگاه کردن مردم، قدرت آن ها را در تشخیص سره از ناسره افزایش داد و همچنین عموم مردم را به غور کردن بیشتر تشویق کرد.