آغاز رسمی فعالیت‌های پژوهشکده کلام امام جعفرصادق (ع) با حضور آیت‌الله سبحانی در قم

فعالیت‌های پژوهشکده کلام امام جعفرصادق (ع) با هدف ارتقای پژوهش‌های اثرگذار اجتماعی و دینی آغاز شد.

کد خبر: ۳۸۰۰۸۷

تاریخ : ۲۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۳:۱۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، مراسم افتتاحیه و آغاز رسمی فعالیت‌های پژوهشکده کلام امام جعفرصادق (ع) در سالن جلسات موسسه امام جعفرصادق (ع) در قم برگزار شد.

در این مراسم، آیت‌الله جعفر سبحانی، از مراجع تقلید، با اشاره به ماهیت دوگانه انسان، دیدگاه اسلام را درباره تعالی فکری و اخلاقی تبیین کرد.

تأکید بر دو بُعد تفکر و غرایز در انسان از منظر اسلام

وی گفت: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید «وَ فِی الْأَرْضِ آیَاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ، وَ فِی أَنفُسِکُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ» انسان از دو جنبه تشکیل یافته است، جنبه تفکری و جنبه غرایز. فلاسفه به جنبه تفکر انسان احترام می‌گذارند و او را "حیوان ناطق" می‌نامند و علمای اخلاق نیز بر جنبه اخلاقی او تمرکز می‌کنند. اسلام به هر دو جنبه توجه دارد؛ هم به بُعد فکری و هم به بُعد اخلاقی.

آیت‌الله سبحانی در ادامه با استناد به آیات قرآن تصریح کرد: «خداوند در قرآن می‌فرماید: «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لَآیَاتٍ لِأُولِی الْأَلْبَابِ» و نیز در آیه‌ای دیگر می‌فرماید «وَ نَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا»؛ بنابراین مکتب جامع اسلامی است که هر دو جنبه را مورد توجه قرار می‌دهد؛ هم جنبه‌های فکری را پرورش می‌دهد و هم غرایز را به شکلی صحیح رهبری می‌کند.

این مرجع تقلید با اشاره به مأموریت پژوهشکده تازه‌تأسیس کلام امام جعفرصادق (ع) بیان کرد: این مجلس در واقع مرتبط با جنبه اول، یعنی جنبه تفکر و پژوهش است. در پژوهش باید این اصل را همواره در نظر داشت که موضوع تحقیق به گونه‌ای انتخاب شود که بتواند در جامعه اثرگذار باشد و برای آن مفید واقع گردد.

وی افزود: اگر موضوعاتی هستند که به تکامل فکری جامعه کمک نمی‌کنند یا فعلاً مورد نیاز نیستند، باید در اولویت ثانویه قرار گیرند. باید پژوهش‌ها هم از نظر معنوی و هم از نظر مادی ثمربخش باشند.

لزوم توجه توأمان به علوم طبیعی و معنوی در تحقیقات دینی

این استاد حوزه علمیه در ادامه با اشاره به گستره پژوهش در اسلام بیان کرد: هر متفکر و پژوهشگری باید هم درباره مسائل طبیعی بیندیشد و علوم طبیعی را ارتقا دهد و هم از نظر علمی و فکری به مسائل معنوی بپردازد؛ بنابراین محور تفکر و پژوهش باید هر دو جنبه را شامل شود: هم مباحث طبیعی و هم جنبه‌های معنوی و فکری.

پیشرفت واقعی در گرو توجه به علوم طبیعی با تکیه بر مبانی قرآنی و اجتناب از غرب‌زدگی است

این مرجع تقلید با اشاره به غفلت تاریخی مسلمانان در قرون اولیه از مفاهیم طبیعی قرآن، عنوان کرد: پیشرفت واقعی هر جامعه‌ای در گرو توجه به طبیعت و بهره‌گیری صحیح از آن است.

آیت‌الله سبحانی با استناد به آیات قرآن کریم که مشحون از اشاره به پدیده‌های طبیعی است، بیان کرد: متأسفانه مسلمانان در سده‌های نخست، کمتر به جنبه‌های طبیعی و علمی آیات قرآن توجه کردند. این در حالی است که قرآن به‌طور گسترده به مسائل طبیعی می‌پردازد. پیشرفت یک جامعه نیازمند آن است که به سمت طبیعت پرواز کند و از آن برای بهبود زندگی بهره گیرد.

{$sepehr_key_175049}

هشدار نسبت به تقلید کورکورانه از غرب و تأکید بر خودباوری فکری

این مرجع تقلید در ادامه، شرط اساسی پیشرفت را توجه عالمانه و اصولی دانست و هشدار داد: ما باید از راه صحیح وارد عرصه علم شویم و نباید شیفته غرب باشیم. ما خودمان مبانی صحیح فکری داریم. ما باید استقلال فکری و علمی داشته باشیم و غرب‌زدگی نباید جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.

آیت‌الله سبحانی با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ فلسفه غرب، توضیح داد: به عنوان مثال، غربی‌ها دکارت را بسیار ستایش می‌کنند که نقطه شروعش شک مطلق بود. این مفهوم، در آثار فلاسفه اسلامی پیش‌تر و به شکلی عمیق‌تر مطرح شده است. ما باید از همان راه‌هایی که در فلسفه و تفکر اسلامی به ما تعلیم داده شده، وارد شویم.

وی گفت: بازخوانی انتقادی میراث علمی و فلسفی تمدن اسلامی و توجه همزمان به علوم طبیعی در چارچوب مبانی قرآنی، راهبرد اصلی برای پیشرفت همه‌جانبه است.

وی با اشاره به نعمت‌های گران‌قدر الهی بیان کرد: انسان سرمایه‌ای به نام "حیات" و "عقلانیت" در اختیار دارد. همان‌طور که از یک درخت باید میوه چید، از این سرمایه عظیم نیز باید بهره‌های علمی و عملی برداشت کرد.

آیت‌الله سبحانی اضافه کرد: جوامع امروز، چه در حوزه علوم طبیعی و چه در عرصه علوم عقلی، نتوانسته‌اند به اندازه شایسته از این میوه‌ها بچینند و در عمل از این سرمایه خدادادی نتیجه مطلوب را کسب نکرده‌اند.

استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم قرآن کریم را کتاب هدایتگر به سوی تفکر مؤثر دانست و به آیه «وَالنَّهَارِ وَالْفُلْکِ الَّتِی تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِمَا یَنفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِن مَّاءٍ فَأَحْیَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِیهَا مِن کُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ» استناد کرد و گفت: قرآن مجید تنها به ذکر پدیده‌های طبیعی مانند آفرینش آسمان‌ها و زمین بسنده نمی‌کند، بلکه همزمان هم "روش" تفکر درباره آنها و هم "نتیجه" این تفکر که توحید و خداشناسی است را نشان می‌دهد. مؤمنان حقیقی کسانی هستند که این مسیر تفکر و نتیجه‌گیری را به طور کامل می‌پیمایند.

این مرجع تقلید خطاب به اساتید و پژوهشگران بیان کرد: از همه حضار محترم خواهش می‌کنم موضوعات و مسائلی را برای پژوهش برگزینید که امروز یا در آینده‌ای نزدیک، "مشکل‌ساز" برای جامعه اسلامی هستند. مسائلی که دارای اولویت فوری نیستند، به وقت دیگری موکول شوند.

تهدیدات امروز؛ شبهات وهابیت تا جنگ نرم فضای مجازی

آیت‌الله سبحانی با اشاره به مصادیق عینی این تهدیدات افزود: ما امروز هم از ناحیه جریان‌های تندرویی مانند وهابیت که با تفسیر‌های انحرافی، بخشی از معارف اصیل اسلامی را نمی‌پذیرند، تحت فشاریم و هم با مشکلات و شبهات گسترده‌ای که در فضای اینترنت منتشر می‌شود، مواجه هستیم. اینها موضوعات تحقیقی مبرم و ضروری هستند که باید روی آنها تمرکز و پژوهش عمیق صورت گیرد.

وی در پایان با ابراز امیدواری از پژوهش‌های حوزوی تصریح کرد: نتایج این پژوهش‌های هدفمند باید به گونه‌ای اجرا و انتقال داده شود که جامعه اسلامی به طور ملموس از ثمرات آن بهره‌مند شود.

منبع: فارس