سلطنت زرنگار، دختری که با درس‌خواندن، راه آموزش دختران مشهد را هموار کرد

در روزگاری که تحصیل دختران هنوز امری نادر و گاه ناممکن بود، سلطنت زرنگار نه‌تنها پشت نیمکت‌های مدرسه نشست، بلکه خیلی زود به یکی از چهره‌های اثرگذار آموزش دختران مشهد بدل شد؛ زنی از دل مشهد قدیم که هم‌زمان با تحصیل، مسئولیت آموزش و مدیریت مدرسه را بر عهده گرفت و ردپایی ماندگار در تاریخ آموزش این شهر بر جا گذاشت.

کد خبر: ۳۸۰۷۲۵

تاریخ : ۰۲ دی ۱۴۰۴ - ۱۰:۲۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، جست‌و‌جو درباره نخستین محصلان دختر در مدارس مشهد، ما را به اسناد و نشانه‌هایی از زنانی رساند که در دهه‌های آغازین قرن چهاردهم خورشیدی، در مسیری ناشناخته و دشوار قدم گذاشتند. نخستین دختران دانش‌آموخته مدارس دخترانه مشهد، از اواسط دوره پهلوی اول، به دلیل کمبود معلمان زن، خیلی زود وارد چرخه آموزش شدند و در قامت معلم، ناظم یا مدیر مدرسه، نقشی تعیین‌کننده ایفا کردند.

در میان این زنان پیشگام، نام سلطنت زرنگار جایگاهی ویژه دارد؛ دختری از مشهد قدیم که با بازگشایی مدارس دخترانه، از نخستین محصلان این مدارس بود و هم‌زمان با تحصیل، وارد عرصه آموزش شد.

سلطنت زرنگار در سال ۱۲۹۸ خورشیدی در محله چهارباغ مشهد به دنیا آمد. پدرش، ابوالقاسم زرنگار، کارمند بانک ملی شعبه مشهد بود و مادرش، بتول ملائکه، از خانواده‌های قدیمی شهر و خانه‌دار. او تنها فرزند خانواده بود و در دورانی که تحصیل برای بسیاری از دختران ممکن نبود، دوره ابتدایی را به پایان رساند و سپس وارد دبیرستان فروغ شد.

جدیت، نظم و مسئولیت‌پذیری او خیلی زود توجه مدیر مدرسه، خانم فروغ آذرخشی، را جلب کرد. سلطنت زرنگار در چهارده‌سالگی، پس از دریافت گواهی‌نامه سیکل اول، به عنوان ناظم و معلم در دبیرستان فروغ مشغول به کار شد؛ اتفاقی کم‌سابقه برای دختری در آن سن و سال.

{$sepehr_key_175743}

از حدود سال ۱۳۱۲ خورشیدی، او هم‌زمان با ادامه تحصیل، به صورت رسمی در دبیرستان فروغ فعالیت می‌کرد و به‌تدریج به یکی از ستون‌های اصلی اداره مدرسه تبدیل شد.

میترا فتوت، تنها دختر بانو زرنگار و از معلمان بازنشسته مشهد، با یادآوری خاطرات مادرش می‌گوید:

«مادرم بسیار جدی، منظم و اهل مطالعه بود. از زمانی که یادم می‌آید، همیشه کتاب در دست داشت. در واقع خانم فروغ آذرخشی، مادرم را طوری تربیت کرده بود که بعد از خودش بتواند مدرسه را اداره کند. زمانی که به دلیل کهولت سن امکان حضور دائم در مدرسه را نداشت، اداره دبیرستان فروغ ـ که دختران اعیان و اشراف شهر در آن تحصیل می‌کردند ـ عملاً به عهده مادرم بود.»

سلطنت زرنگار در سال ۱۳۲۷ خورشیدی با محمدتقی فتوت، کارمند اداره اوقاف، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند به نام‌های میترا، مهرداد و محمد بود. محمدتقی فتوت پس از ازدواج به اداره آموزش و پرورش منتقل شد و به مدت ۳۳ سال در کلاس اول دبستان تدریس کرد.

بانو زرنگار علاوه بر دبیرستان فروغ، مدتی نیز به عنوان ناظم و معلم در دبیرستان ایراندخت واقع در کوچه شاهین‌فر فعالیت داشت. پس از بازنشستگی، دست از آموزش نکشید و مدرسه ملی شهره را ـ شامل کودکستان و دبستان ـ در خیابان بهار تأسیس کرد. او حدود ده سال مدیریت این مدرسه را بر عهده داشت، اما در نهایت به دلیل بیماری، مدرسه را به آموزش و پرورش واگذار کرد.

سلطنت زرنگار پس از سال‌ها تلاش در عرصه تعلیم و تربیت دختران مشهد، سرانجام در سال ۱۳۸۹ خورشیدی، به دلیل بیماری و کهولت سن، درگذشت و پیکرش در حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد؛ زنی که نامش با نخستین گام‌های آموزش رسمی دختران در مشهد گره خورده است.