چگونه اسلام و آموزه‌های معصومین(ع) مسیر درست اعتراض و مسیر دشمن را نشان می‌دهند؟

از نامه امام علی(ع) به مالک اشتر تا قیام امام حسین(ع)، همگی نشان می‌دهند که اعتراض باید در مسیر اصلاح و عدالت باقی بماند، نه در مسیر آشوب و تخریب.

کد خبر: ۳۸۴۸۱۸

تاریخ : ۲۰ دی ۱۴۰۴ - ۱۴:۵۳

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، اعتراض به وضعیت معیشتی و دشواری‌های اقتصادی، زبانی جهانی و حقی طبیعی برای هر جامعه است؛ حقی که حتی در ثروتمندترین کشور‌ها نیز شهروندان با تجمعات مسالمت‌آمیز آن را مطالبه می‌کنند.

در ایران نیز اعتراضات نشانه‌ای از زنده‌بودن جامعه، بلوغ سیاسی و حساسیت مردم نسبت به سرنوشت کشور است. مردم انتظار دارند دولت با تدبیر بیشتر، کنترل بازار و مهار تورم، گام‌های عملی برای کاهش فشار اقتصادی بردارد و این فرایند بخشی از تعامل طبیعی میان ملت و حکومت در هر نظام سیاسی محسوب می‌شود.

با این حال، آنچه این روند سالم را تهدید می‌کند، تلاش برخی جریان‌ها برای انحراف و سوءاستفاده از نارضایتی‌های مشروع است. دشمنان از یک سو با تحریم‌های ظالمانه زندگی را بر مردم تنگ می‌کنند و از سوی دیگر خود را حامی معترضان نشان می‌دهند؛ رفتاری دوگانه که مصداق روشن نیرنگ و بهره‌گیری سیاست‌مدارانه از رنج ملت است. جامعه ایران در عین حال که حق دارد خواسته‌های اقتصادی خود را با صدای بلند و از مسیر‌های قانونی پیگیری کند، باید نسبت به دام‌های طراحی‌شده نیز هوشیار باشد، زیرا تجربه تاریخ معاصر نشان داده است که دشمنان داخلی و خارجی این سرزمین همواره درپی تبدیل‌کردن «اعتراض» به «آشوب» و «نقد» به «براندازی» بوده‌اند.

این واقعیت تنها به امروز محدود نمی‌شود؛ در تاریخ اسلام نیز نمونه‌های متعددی وجود دارد که مردم در برابر شرایط اجتماعی و سیاسی دست به اعتراض یا مطالبه‌گری زدند و معصومین (ع) در همان بستر توصیه‌هایی راهبردی ارائه کردند.

در دوران خلافت امام علی (ع)، مردم کوفه بار‌ها نسبت به عملکرد والیان معترض شدند و امام در نامه معروف به مالک اشتر هشدار داد: «مبادا، چون حیوانی درنده بر مردم بتازی»؛ توصیه‌ای که نشان می‌دهد حتی در شرایط اعتراض، کرامت انسانی باید حفظ شود.

پس از صلح امام حسن (ع) با معاویه، گروهی از مردم مدینه و کوفه نسبت به این تصمیم معترض شدند و امام حسن (ع) در پاسخ فرمود: «ما اهل بیت، چیزی جز اصلاح امت و حفظ خون مسلمانان نمی‌خواهیم»؛ بیانی که نشان می‌دهد هدف اصلی، جلوگیری از خونریزی و آشوب بود.

در زمان امام حسین (ع) نیز موجی از نارضایتی عمومی نسبت به ظلم بنی‌امیه شکل گرفت و مردم کوفه با نامه‌های متعدد خواستار حضور امام شدند. امام در پاسخ فرمود: «من برای اصلاح امت جدم قیام کرده‌ام، می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم»؛ این سخن نشان می‌دهد که اعتراض باید در مسیر اصلاح و عدالت هدایت شود.

در واقعه حرّه، مردم مدینه علیه یزید قیام کردند و امام سجاد (ع) آنان را به پرهیز از خشونت کور و حفظ ایمان توصیه کرد. در دعا‌های صحیفه سجادیه نیز بار‌ها بر صبر، توکل و دوری از پیروی دشمنان تأکید شده است.

در دوران امام صادق (ع) نیز مردم بار‌ها نسبت به فشار‌های عباسیان اعتراض کردند و امام فرمود: «با هم باشید که دست خدا با جماعت است»؛ توصیه‌ای که بر ضرورت وحدت و انسجام اجتماعی تأکید داشت.

این روایات نشان می‌دهد که معصومین (ع) اعتراض مردم را به رسمیت می‌شناختند، اما همواره بر هوشیاری در برابر دشمنان، پرهیز از خشونت، حفظ وحدت، صبر و حرکت در مسیر اصلاح جامعه تأکید می‌کردند. پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده‌اند: «الصبر مفتاح الفرج»؛ یعنی صبر کلید گشایش است و این آموزه نشان می‌دهد که در شرایط دشوار، عجله و رفتار‌های هیجانی می‌تواند آسیب‌زا باشد.

امام علی (ع) نیز هشدار داده‌اند: «از دشمن خود برحذر باش، حتی اگر به تو خیرخواهی نشان دهد»؛ روایتی که بیانگر ضرورت هوشیاری در برابر نفوذ و فریب دشمنان است. امام حسین (ع) نیز با قیام خود نشان دادند که اعتراض باید در مسیر عدالت و اصلاح باقی بماند، نه در مسیر آشوب و تخریب چرا که این مسیر و خواسته دشمن است.

برآیند این آموزه‌ها روشن است، مردم باید در پیگیری مطالبات اقتصادی خود با آرامش و عقلانیت حرکت کنند، از مسیر دشمنان فاصله بگیرند، دشمن و راه دشمن را بشناسند، وحدت و انسجام اجتماعی را برای جلوگیری از نفوذ دشمن پاس بدارند و کرامت انسانی را در هر شرایطی حفظ کنند. چنین رویکردی می‌تواند اعتراض را به فرصتی برای اصلاح و بهبود شرایط بدل کند، نه به ابزاری برای آشوب و باز شدن راهی برای سوءاستفاده دشمنان. به فرمایش مقام معظم رهبری دشمنی که نمی‌تواند کشور خود را اداره کند چطور می‌تواند مشکلات ما را حل کند و این در حالیست که دستش به خون هزاران ایرانی در جنگ ۱۲ روزه آلوده است.