سه منطقه ایران که جان تازه‌ای به آسمان‌گردی داد

مدتی است که مردم جهان برای یافتن آسمان تاریک هزینه می‌کنند و ایران با داشتن مناطقی مانند لوت، دشت‌های کویری یزد و سه قلعه در استان خراسان جنوبی در رصد آسمان پیشتاز است.

کد خبر: ۳۸۵۲۳۶

تاریخ : ۲۱ دی ۱۴۰۴ - ۲۳:۵۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در شرایطی که صفحات گردشگری در سراسر جهان با تصاویر خیره‌کننده از آسمان شب‌های پرستاره و دعوت به بازدید از پارک‌های آسمان تاریک، مخاطبان را جذب می‌کنند، ایران نیز در تلاش است تا از ظرفیت بی‌نظیر خود در این حوزه بهره‌مند شود. گردشگری نجوم، به عنوان یک شاخه تخصصی، در سال‌های اخیر در ایران مورد توجه قرار گرفته و مفهوم پارک‌های آسمان تاریک به عنوان یک گام مهم در این مسیر مطرح شده است.

پارک‌های آسمان تاریک مناطقی هستند که به دلیل کمبود آلودگی نوری، شرایط ایده‌آلی برای رصد آسمان فراهم می‌کنند. این مناطق توسط انجمن بین‌المللی آسمان تاریک (IDA) نظارت می‌شوند و در صورت رعایت استاندارد‌های سختگیرانه، می‌توانند گواهی رسمی دریافت کرده و به عنوان پارک آسمان تاریک جهانی ثبت شوند. معیار‌های اصلی این گواهی شامل میزان پایین آلودگی نوری، مدیریت صحیح فضا، عدم وجود ساخت‌وساز‌های مخل و دسترسی به امکانات اولیه برای گردشگران است.

{$sepehr_key_180663}

نمونه‌های خارجی آن را می‌توان به پارک چشمه گیلاس اشاره کرد که یکی از تاریک‌ترین آسمان‌ها را در شمال شرق ایالات متحده دارد و آسمان صاف و پر ستاره اش را مدیون موقعیت طبیعی و توپوگرافی منطقه است. چری اسپرینگز در بالای کوه واقع شده و دره‌های اطراف آن توسط زمین‌های بایر و روستا‌های متروک احاطه شده است. توریست‌های این منطقه با پرداخت مبلغی به عنوان هزینه‌ی ورودی می‌توانند بقیه‌ی طول سال نیز به طور رایگان از امکانات ویژه‌ی این پارک که Galaxy Path نامیده می‌شود، استفاده کنند و به طور نامحدود از آسمان شب در این محدوده استفاده کنند.

زیباترین آسمان‌های شب همچنین در دره‌ای واقع در صحرای یوتا دارای آب و هوایی خشک ولی آسمانی زیبا و شفاف و مقصدی برای علاقمندان به علم نجوم. این منطقه‌ی بکر و دورافتاده، شرایط ایده آلی را برای رصد ستارگان فراهم می‌آورد. تصویر بالا نمایی از آسمان شب را در پارک چسلِر نشان می‌دهد که این پارک نیز جزئی از منطقه‌ی کنیون لندز است.

در ایران هم این موضوع مورد توجه قرار گرفته و مهدی بهاروند، رئیس گروه محصولات گردشگری دفتر توسعه داخلی، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فارس، به این موضوع اشاره کرد و گفت: ما در حال حاضر چند نقطه ویژه را شناسایی کرده‌ایم که شرایط اولیه لازم برای تبدیل‌شدن به پارک آسمان تاریک را دارند. یکی از مهم‌ترین این مناطق، سه‌قلعه در استان خراسان جنوبی است. ” مناطق بیابانی مانند لوت، دشت‌های کویری یزد و کرمان نیز از پتانسیل بالایی برای این منظور برخوردارند.

بهاروند ضمن ابراز خوشبینی، به چالش‌های پیش‌رو نیز اشاره کرد. ثبت این مناطق فقط بخشی از مسیر است. از چالش‌های اصلی می‌توانم به گستردگی محدوده این مناطق اشاره کنم، تعیین عرصه و حریم حفاظتی در مناطقی که شامل اراضی مردم، تأسیسات روستایی یا حتی بخش‌هایی از شهر‌ها می‌شوند، به شدت پیچیده و زمان‌بر خواهد بود.

همچنین نورپردازی‌های رایج در ساخت‌وساز‌ها می‌توانند باعث افزایش آلودگی نوری و عدم انطباق با ضوابط بین‌المللی شوند. به همین دلیل، نیاز به راهکار‌هایی است که هم توسعه پایدار را تضمین کند و هم استاندارد‌های زیست‌محیطی و نجومی را حفظ کند.

روستای اصفهک در استان خراسان جنوبی، نمونه‌ای موفق از اقدامات صورت گرفته در این زمینه است. این روستا با همکاری ساکنان و نهاد‌های محلی، یک میدان رصدی ایجاد کرده و از فانوس‌های سنتی برای روشنایی معابر استفاده می‌کند. این اقدامات باعث جذب گردشگران زیادی شده و روستای اسفک را در سطح ملی و بین‌المللی به شهرت رسانده است.

تهیه و نهایی‌سازی دستورالعمل ثبت ملی پارک‌های آسمان تاریک، یکی از گام‌های مهم در این مسیر است. این دستورالعمل شامل ضوابط مربوط به عرصه، حریم، تأسیسات مجاز، الزامات نوری، شرایط اقامت، آموزش و فرآیند ثبت منطقه است.

همچنین، برنامه‌هایی برای طراحی سازه‌های اقامتی و رصدی که خودشان از نظر نوری ایمن باشند و با محیط پیرامون سازگار باشند، در دست اقدام است. تربیت راهنمایان گردشگری متخصص در حوزه نجوم و فراهم آوردن تجهیزات رصدی مناسب نیز از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی شده است.

منبع: فارس

{$sepehr_key_180662}