کودک آرام، والد آگاه | چگونه در شرایط ناآرام اجتماعی، آرامش را به کودکان برگردانیم؟

کودکان برخلاف ما بزرگ‌تر‌ها درکی از شرایط حساس کنونی ندارند و هرچیزی می‌تواند سبب ترس، وحشت و اضطراب آنها شود.

کد خبر: ۳۸۵۳۵۷

تاریخ : ۲۲ دی ۱۴۰۴ - ۱۳:۲۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ «وای خدا! صدا چقدر نزدیکه. الانه که اینجا بریزن.» همان‌طور که جیغ می‌زند و گریه می‌کند، دختر پنج‌ساله‌اش را در آغوش می‌گیرد و نوازشش می‌کند. آرامش به محله‌شان برگشته است، ولی هنوز دخترش را به سینه چسبانده و مثلا آرامش می‌کند. واقعیت امر این است بیشتر از آنکه بخواهد او را آرام کند، درحال آرام کردن خودش است. دخترش هم به‌شدت ترسیده، ولی نه به‌علت سروصدای آشوبگران و تیراندازی‌ها بلکه بیشتر واکنشی به رفتار مادرش دارد.

پس از آنکه همه‌چیز آرام می‌شود، درباره این رفتار برادرزاده‌ام به او تذکر می‌دهم. اینکه چه تصویری از آن لحظه در ذهن کودکش برجای گذاشته و چه استرس و اضطرابی به او وارد کرده‌است. با اینکه حرفم را می‌پذیرد، می‌گوید دست خودش نیست. راست می‌گوید از بچگی هم همین‌طور بود. در موقعیت‌های خطرزایی مانند آنچه رخ داد، واکنش‌های غیرمعقولی از خودش نشان می‌داد و حالا این رفتار‌های مخربش آسیبی جدی برای دختر خردسالش شده‌است.

کودکان برخلاف ما بزرگ‌تر‌ها درکی از شرایط حساس کنونی ندارند و هرچیزی می‌تواند سبب ترس، وحشت و اضطراب آنها شود. البته این را هم می‌پذیریم که این وضعیت برای بسیاری از والدین جوان ما نیز غریبه و ناآشناست درحدی که نمی‌دانند چگونه باید آن را مدیریت و با فرزندان خردسالشان برخورد کنند که آسیب کمتری از این اتفاق‌ها ببینند. موضوعی که امروز به‌علت حساسیت زیاد آن می‌خواهیم یک‌بار دیگر به آن بپردازیم و گام‌به‌گام شما را برای مدیریت این شرایط همراهی کنیم.

گفتار یا رفتار القاکننده ترس

گاهی حرف‌هایی که می‌زنیم و رفتار‌های شتاب‌زده و نسنجیده‌ای که داریم، سبب القای ترس در کودکان می‌شود، برای نمونه به این موارد توجه کنید.

واکنش‌های هیجانی شدید

فریاد، گریه یا ترس شدید شما استرس و اضطراب کودک را زیاد می‌کند.

انتقال نگرانی‌ها

بیان پی‌درپی ترس‌ها و نگرانی‌های شخصی شما کودک را بیشتر می‌ترساند.

رفتار‌های بی‌ثبات

تغییرات ناگهانی بین پرخاشگری و مهربانی سبب سردرگمی کودک و ترسش می‌شود.

پنهان کردن کامل واقعیت

نگفتن یا دروغ گفتن درباره شرایط بحرانی، نه تنها آرامش، که اعتماد کودکتان به شما را نیز ازبین می‌برد.

نداشتن هم‌بستگی در خانواده

کشمکش بین شما و همسرتان در این شرایط، حس ناامنی و تنهایی را در کودکتان افزایش می‌دهد.

حساسیت زیاد به آسیب جسمی

نگرانی زیاد شما درباره سلامتی، حس خطر دائمی را در کودکتان ایجاد می‌کند.

بی‌توجهی به نیاز‌های عاطفی

تمرکز فقط بر نیاز‌های جسمی، کودکتان را از نظر احساسی بیشتر آسیب‌پذیر می‌کند.

{$sepehr_key_180819}

چند گام در برخورد با این شرایط

کودکان نمی‌توانند منبع و معنای صدا‌های بلند و این شرایط بحرانی را به‌درستی درک و تحلیل کنند. درحقیقت هرنوع صدای بلند یا القای ترس از طرف شما می‌تواند برای آنها نشانه خطر باشد، ازاین‌رو لازم است که؛

حفظ آرامش

درگام نخست خودتان آرام باشید. کودکان به‌شدت نسبت به رفتار و هیجان شما حساس هستند و واکنش نشان می‌دهند. اگر شما آرام، مطمئن و کنترل شده رفتار کنید، کودکان نیز احساس امنیت می‌کنند و اضطرابشان کمتر می‌شود.

همدلی کردن

درگام بعدی باید با کودک همدلی کنید. همدلی از کار‌هایی است که سبب کاهش اضطراب کودکان می‌شود. بهتر است کنار کودکتان بنشینید، دستش را بگیرید، با او تماس چشمی برقرار کنید و جمله‌های آرام‌بخش به او بگویید، مانند اینکه «من کنارت هستم و همه‌چیز خوبه عزیزم.»

توضیح ساده

خیلی ساده و کوتاه درباره صدا‌ها و شرایط توضیح دهید. این کار می‌تواند به کاهش استرس کودک کمک کند. برای نمونه می‌توانید به او بگویید: «این صدا‌ها را ممکن است پس از این هرازگاهی بشنوی. چیز مهمی نیستند و بعد هم تمام می‌شوند.»

مشغول‌سازی ذهن

بردن کودک به جایی آرام و دل‌پذیر گام دیگری است که به کاهش اضطراب او کمک بسزایی می‌کند. برای نمونه می‌توانید زمانی که محله‌تان ناآرام می‌شود کودک را به اتاق خودش ببرید و با او بازی کنید یا فعالیت آرامی انجام دهید تا ذهنش مشغول شود.

تکنیک‌های آرام‌سازی

آموزش روش‌های آرام‌سازی نیز یکی دیگر از شیوه‌های آرام‌سازی کودکان در این شرایط است. با این آموزش‌ها به مرور می‌توانید به کودک یاد بدهید در چنین شرایطی چگونه عمل کند که آرام شود. برای نمونه به او بگویید در چنین شرایطی چند نفس عمیق دیافراگمی بکشد.

تأثیر واژه‌ها بر روان کودک

برخی والدین ناآگاهانه و بدون آنکه بخواهند از واژه‌ها و جمله‌هایی در برابر بچه‌ها استفاده می‌کنند که آسیب روانی زیادی را به آنها تحمیل می‌کند، مانند

«وای خدا الانه که بریزن توی خونه‌مون.»

«کنار پنجره نرو، ممکنه گلوله‌ای، چیزی بهت بخوره.»

«ساکت شو. نمی‌فهمی توی چه شرایطی هستیم.»

«دیگه هیچ جای شهر امن نیست.»

به‌جای این جمله‌های مخرب می‌توان از این جمله‌های مثبت استفاده کرد و به بچه‌ها قوت قلب داد، مانند

«نترس، من همیشه مراقبت و کنارتم.»

«دارم خبر‌ها رو دنبال می‌کنم. همه‌چیز داره درست میشه.»

«هر اتفاقی بیفته کنار هم هستیم و باهم حلش می‌کنیم.»

«بیا یه کاری بکنیم که حالمون بهتر بشه.»

«آدمای مهربون زیادی دارن کمک می‌کنن تا شرایط بهتر بشه.»

«اگه سؤالی داشتی، من کنارتم.»

{$sepehr_key_180818}

مراقبت بیشتر از زبان بدن

خیلی وقت‌ها نیازی نیست که ما چیزی بگوییم، زبان بدنمان به‌اندازه کافی حرف برای گفتن دارد، ازاین‌رو خیلی باید مراقب زبان بدن درشرایط کنونی بود. منظورمان از زبان بدن مجموعه‌ای از حرکات، حالت‌ها و حالات چهره است که افراد بدون استفاده از کلمات برای انتقال پیام‌ها و برقراری ارتباط با دیگران استفاده می‌کنند؛ بنابراین درهنگام صحبت با بچه‌ها باید چند قاعده ساده را همواره به‌یاد داشته‌باشید.

روبه‌روی او بنشینید، نه کنار یا پشتش.

دست‌هایتان را باز نگه‌دارید و از گره کردن آنها درهم بپرهیزید.

آرام و مستقیم به او نگاه کنید، نه خیره یا فراری.

فاصله نیم تا یک متر را با او حفظ کنید. به این فاصله، «فاصله امن» می‌گویند.

همواره لبخندی کوچک و واقعی برلب داشته‌باشید.

اخم نکنید، حتی اگر از موضوعی عصبانی و ناراحت هستید.

وقتی کودکتان ناراحت است، با میمیک صورتتان به او نشان دهید که درکش می‌کنید.

از تندتند حرف زدن بپرهیزید و سعی کنید همواره آرام و مطمئن به‌نظر برسید.

در زمان گوش دادن به حرف‌هایش با تأیید سر یا کلام رابطه دوطرفه را حفظ کنید.