جعبه ابزار مقاومت | چطور روحیه مقاومت را در فرزندانمان تقویت کنیم؟

در این مطلب به بررسی پرسش‌هایی از قبیل، چطور باید درباره جنگ و شهادت با کودکانمان صحبت کنیم؟ چگونه روحیه مقاومت را در آنها پرورش دهیم؟ چرا نباید بی‌تفاوت باشیم و باید راه ایستادگی را انتخاب کنیم؟، می‌پردازیم.

کد خبر: ۳۸۶۲۲۱

تاریخ : ۲۷ دی ۱۴۰۴ - ۱۷:۵۷

نوشته

حمیده زمانی| شهربانو، روز‌های جنگ دوازده‌روزه، بی‌شک از پرتنش‌ترین و سخت‌ترین روز‌های زندگی همه ما بود. آنچه به‌عنوان یک مادر خانواده ذهنمان را مشغول می‌کرد، این بود که چگونه فضای خانه را امن نگه داریم، چگونه اخبار را دنبال کنیم بدون آنکه اضطراب و نگرانی را به فرزندانمان منتقل کنیم، چطور از سلامت روان خودمان و فرزندانمان محافظت کنیم و تصمیم بگیریم که درباره کدام بخش‌های جنگ صحبت کنیم و کدام را حذف کنیم؟

اکنون که از آن روز‌ها فاصله گرفته‌ایم و دوباره به مفهوم جنگ، دفاع از خود و ایستادگی در برابر ظلم فکر می‌کنیم، بیشتر از هر چیز، مفهوم «مقاومت» در ذهنمان برجسته می‌شود. اینجا پرسش‌هایی مطرح می‌شود: چطور باید درباره جنگ و شهادت با کودکانمان صحبت کنیم؟ چگونه روحیه مقاومت را در آنها پرورش دهیم؟ چرا نباید بی‌تفاوت باشیم و باید راه ایستادگی را انتخاب کنیم؟

روحیه مقاومت یعنی چه؟

روحیه مقاومت به معنای داشتن مقاومت، پایداری و مقابله با مشکلات و سختی‌ها در برابر ناملایمات است. این روحیه به انسان‌ها کمک می‌کند تا در شرایط بحرانی یا دشوار تسلیم نشوند و با عزمی راسخ به سوی اهداف خود پیش بروند. در واقع، روحیه مقاومت یک ویژگی شخصیتی است که به فرد امکان می‌دهد تا در برابر فشار‌های خارجی و درونی، پایداری نشان دهد و از اهداف و ارزش‌های خود دست نکشد. این روحیه می‌تواند در زمینه‌های مختلف زندگی، از جمله تحصیل، کار، روابط اجتماعی، رویارویی با بحران‌ها و... بروز پیدا کند.

نقش کلیدی مادر در تقویت روحیه مقاومت در فرزندان

کسی که در هر خانه زبان مادری و تفکر را به فرزندان منتقل می‌کند و نقش اصلی این موضوع را ایفا می‌کند، مادرِ خانواده است. در عصر هوش مصنوعی، اگر مادر حذف شود، دیگران می‌توانند کودک و نوجوان را به‌عنوان برده‌ای بدون تفکر در اختیار بگیرند. این بردگی و استعمار، دقیقا همان چیزی است که در زمانه ما مدلش متفاوت شده است و مفهومی که در فرهنگمان با این بردگی و استعمار مقابله می‌کند، مفهوم روحیه مقاومت است. این موضوع نشان‌دهنده نقش محوری مادر در تربیت نسلی مقاوم است. اگر مادر مقاومت را در روحیه خودش داشته باشد، در مسائل و مشکلات زندگی و به‌ویژه شرایط بحرانی پایدار و محکم باشد و برای حل‌وفصل مسائل صاحب فکر و استدلال باشد و راه حق را در پیش بگیرد، می‌تواند روح مقاومت را در عمل به فرزندانش نشان دهد.

الگو‌های مقاومت را به بچه‌ها معرفی کنیم

یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی که در تربیت فرزندانی با روحیه مقاوم می‌توان به کار گرفت، معرفی الگو‌های زنده و واقعی در زندگی است؛ افرادی که در جامعه ما نماد مقاومت هستند. هر کدام، مقاوم در برابر دشواری‌ها و سختی‌های مسیری که در پیش گرفتند تا به هدف و مقصود خود برسند.

نماد‌های مقاومت، مانند امام حسین (ع) و یاران ایشان، که در برابر ظلم دشمن تا پای جان ایستادگی و مقاومت کردند؛ شهدایی، چون سید حسن نصرا... و حاج قاسم سلیمانی، که در برابر جبهه ظلم و استکبار امروزی مقاومت کردند؛ یا کسانی که در مسیر رسیدن به اهداف خود، در برابر تمامی مشکلات و سختی‌ها ایستادگی می‌کنند، مانند ورزشکاران المپیک، نخبگان علمی و ....

به‌عنوان مادر خانواده و کسی که قرار است الگو‌ها را به فرزندان معرفی کند، می‌توانید ابتدا الگو‌های مقاومت را خودتان شناسایی و درباره آنها مطالعه کنید و سپس با توجه به سن فرزندتان، این الگو‌ها را در قالب‌های مناسب به او معرفی کنید.

فیلم‌های مقاومت و جنگ متناسب با سن بچه‌ها ببینیم

فیلم‌هایی که روحیه مقاومت را به تصویر می‌کشند، اغلب اوقات بر اساس زندگی واقعی افراد و شخصیت‌های مقاوم و سرسخت ساخته شده‌اند. این فیلم‌ها با نمایش اراده، شجاعت و پایداری قهرمانان خود، مخاطبان را به تفکر و تأمل در ارزش‌های انسانی و مقاومت در برابر مشکلات دعوت می‌کنند. در ادامه چند فیلم ایرانی و خارجی با هدف تقویت روحیه مقاومت معرفی می‌کنیم که البته قبل از دیدن فیلم‌ها با فرزندان، حتما به گروه سنی آن دقت کنید. فیلم‌های ایرانی مثل فیلم‌های دفاع مقدس؛ ایستاده در غبار، غریب، ۲۳ نفر، چ، منصور، موقعیت مهدی و.. فیلم‌های خارجی مثل هریت، نظریه همه چیز، فارست گامپ، خدمتکار و... که قابلیت دیدن با نوجوان را دارند. فیلم‌هایی که مناسب دیدن با کودکان نیز هست و پیام‌آور روحیه مقاومت هستند مثل: خورشید و بچه‌های آسمان ساخته مجید مجیدی.

{$sepehr_key_181768}

کتاب‌هایی درباره قهرمانان جنگ با آنها بخوانیم

کتاب‌ها و قصه‌های زیادی در بازار موجودند که شخصیت اصلی آنها فردی مقاوم و سرسخت است؛ کسی که در برابر مشکلات سر خم نمی‌کند، محکم و استوار قدم برمی‌دارد و با دشواری‌ها می‌جنگد. این داستان‌ها، روایت زندگی افراد واقعی هستند؛ همان الگو‌هایی که پیش‌تر به آنها اشاره شد: شهدای دفاع مقدس، قهرمانان جبهه مقاومت، دانشمندان هسته‌ای، ورزشکاران یا هنرمندانی که با سرسختی به موفقیت‌های چشم‌گیر دست یافته‌اند. همچنین، برخی از این داستان‌ها ساخته ذهن نویسنده‌اند، اما شخصیت محوری آنها روحیه مقاومت و سرسختی دارد.

از جمله کتاب‌هایی که درباره مفاهیم استعمار و ظلم‌ستیزی نوشته شده‌اند و متناسب با سن کودکان و نوجوانان هستند، می‌توان به مجموعه «سرگذشت استعمار» اثر مهدی میرکیایی اشاره کرد. این مجموعه با قلمی ساده و شیرین نوشته شده و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

گفت‌و‌گو‌های امن و اطــــــمینان‌بخش درباره جنگ داشته باشیم

از اوقات باهم‌بودنتان با بچه‌ها استفاده کنید و باب گفت‌و‌گو درباره جنگ و اتفاقاتی که در منطقه رخ می‌دهد را باز کنید. البته بسته به سن بچه‌ها، این گفت‌و‌گو‌ها متفاوت خواهد بود.

کودکان زیر هفت سال را اصلا در معرض اخبار، تصاویر و گفت‌و‌گو‌های مربوط به جنگ و کشتار قرار ندهید. بچه‌های این سن، بیش از هر چیز نیازمند امنیت و آرامش هستند. تا حد امکان بگذارید در حال‌وهوای کودکانه خودشان باقی بمانند.

اما کودکان بالای هفت سال درک بیشتری نسبت به اتفاقات دارند، ممکن است از شما سؤال بپرسند یا به اخبار حساس شوند. بهترین کار این است که موضع ایران را برای آنها درباره جنگ روشن کنید. به آنها بگویید: «انرژی هسته‌ایِ صلح‌آمیز حق طبیعی ایران است، اما دشمنان ظالم نمی‌خواهند ایران قوی و مقتدر باشد؛ دوست دارند به ما زور بگویند. برای همین به ما حمله می‌کنند تا تجهیزات هسته‌ای نداشته باشیم، موشک نداشته باشیم و ضعیف بمانیم. بنابراین، نیرو‌های مسلح ما از ایران دفاع کردند و همه ایرانی‌ها وظیفه دارند از وطنشان دفاع کنند.»

حتما درباره قدرت نظامی و توانایی‌های ایران صحبت کنید و به او اطمینان دهید که ایرانِ قدرتمند همیشه پیروز می‌شود؛ حتی اگر سربازانی شهید شوند، باز هم سربازان دیگری هستند که از ایران دفاع خواهند کرد.

به بچه‌ها الگو‌های رفتاری در حوزه مقاومت و ظلم‌ستیزی بدهیم

از کار‌های دیگری که می‌شود انجام داد، دادن الگو‌های رفتاری به بچه‌هاست. با کمک بارش فکری، می‌توانید همراه با آنها کار‌هایی را که در حوزه مقاومت و ظلم‌ستیزی انجام می‌دهند، فهرست کنید و هر کدام را که امکان انجامش وجود دارد، با حمایت و همراهی شما اجرا کنند.

کار‌هایی مانند: پرده‌خوانی داستان‌های قهرمانان کربلا از منصوره مصطفی‌زاده (می‌توانید فایل خام پرده‌ها را از صفحه رسمی او در اینستاگرام دریافت کرده و چاپ کنید و در مسجد محل، جلسات خانوادگی یا مدرسه فرزندتان با همراهی هم اجرا کنید)، تولید کلیپ (که در این زمینه می‌توانید از ابزار‌های هوش مصنوعی کمک بگیرید)، ایستگاه صلواتی شربت، نقاشی و رنگ‌آمیزی در بوستان محله، قصه‌گویی، نمایش و ...

مهارت‌های مقابله‌ای را به بچه‌ها یاد بدهیم

مادر می‌تواند با آموزش مهارت‌هایی مانند حل مسئله، مدیریت هیجانات و ارتباط مؤثر به فرزندان کمک کند تا در مواجهه با چالش‌ها و بحران‌ها، عملکرد بهتری داشته باشند. آموزش مهارت‌های مدیریت استرس و اضطراب، به کودک کمک می‌کند تا در مواقع بحرانی، آرامش خود را حفظ کند. تکنیک‌هایی مثل تنفس شکمی، نوشتن، صحبت کردن درباره احساسشان و. را به بچه‌ها یاد بدهید و به آنها بگویید در مواقع بحرانی می‌توانند از این راهکار‌ها استفاده کنند.

شبکه حمایتی از دوستان و آشنایان ایجاد کنیم

ایجاد یک شبکه حمایتی از دوستان و آشنایان می‌تواند در کسب روحیه مقاومت اثرگذار باشد. داشتن دوستان و اعضای خانواده که در مواقع سختی بتوانید به آنها تکیه کنید، در تقویت روحیه مقاومت اثرگذار است. افرادی که نه تنها خودشان مقاوم و سرسخت هستند، بلکه روحیه مقاومت را در شما زنده می‌کنند.