حماسه حسینی چگونه از دل مظلومیت امام حسین (ع) شکل گرفت؟

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به مفهوم حماسه حسینی گفت: مظلومیت امام حسین (ع) نه نشانه ضعف، بلکه سرچشمه قیام، مقاومت و بزرگ‌ترین حماسه تاریخ اسلام در کربلا بود.

کد خبر: ۳۸۷۵۳۷

تاریخ : ۰۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۹:۴۳

نوشته

حجت‌الاسلام مهدی شریعتی‌تبار در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، با تبیین نسبت «مظلومیت» و «حماسه» در نهضت عاشورا، تأکید کرد: مظلومیت امام حسین (ع) به‌هیچ‌وجه به معنای ظلم‌پذیری یا ذلت نبود، بلکه این مظلومیت در اوج عزت، صلابت و مقاومت در برابر ظلم معنا پیدا می‌کند و همین مسئله، عاشورا را به قله‌ای بی‌بدیل از قهرمانی در تاریخ بشر تبدیل کرده است.

وی در تشریح این موضوع اظهار کرد: یکی از القاب مشهور امام حسین (ع)، «المظلوم» است؛ لقبی که البته به یک معنا درباره همه ائمه اطهار (ع) صدق می‌کند، چراکه همواره از سوی جریان‌های ظلم و استکبار، حقوق الهی، انسانی و اجتماعی آنان نادیده گرفته شده است. با این حال، مظلومیت به معنای ظلم‌پذیری نیست. در منطق قرآنی و اسلامی، مؤمن نه ظلم می‌کند و نه زیر بار ظلم می‌رود؛ همان اصل روشن «لا تَظلِمون و لا تُظلَمون».

مظلومیت بدون ذلت؛ مبنای حماسه حسینی

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر این نکته که امام حسین (ع) هرگز ظلم‌پذیر نبود، افزود: آنچه در کربلا رخ داد، ایستادگی آگاهانه و عزتمندانه در برابر ظلمی فراگیر بود؛ ظلمی که تنها متوجه یک شخص یا یک خاندان نبود، بلکه متوجه خدا، دین، ارزش‌های اسلامی، انسانیت و دستاورد‌های پیامبر اکرم (ص) برای امت اسلام بود. حکومت یزیدی، نمونه آشکار حاکمیت هوا و هوس بر مقدرات جامعه اسلامی بود و طبیعی است که در برابر چنین انحرافی، امام حسین (ع) راهی جز قیام، مقاومت و فداکاری نداشت.

وی تصریح کرد: از همین‌رو، حماسه عاشورا محصول مظلومیتی است که به قیام و مقاومت منتهی شد؛ مظلومیتی که نه‌تنها به تسلیم نینجامید، بلکه بزرگ‌ترین حماسه تاریخ اسلام را رقم زد و الگوی ماندگاری از قهرمانی مبتنی بر عزت، ایمان و آگاهی پدید آورد.

{$sepehr_key_183283}

چرا عاشورا بی‌همتاست؟ تفاوت حماسه حسینی با دیگر قهرمانی‌ها

حجت‌الاسلام شریعتی‌تبار در ادامه، با مقایسه حماسه عاشورا با دیگر قهرمانی‌ها و نبرد‌های صدر اسلام گفت: در روایات متعددی از ائمه اطهار (ع) آمده است که «لا یوم کیومک یا اباعبدالله»؛ هیچ روزی همانند روز حسین‌بن‌علی(ع) نیست. این تمایز، هم از منظر عمق فاجعه و تراژدی عاشورا قابل بررسی است و هم از حیث عظمت حماسه، اخلاص و قهرمانی.

وی ادامه داد: در واقعه عاشورا، دشمن از هیچ جنایتی فروگذار نکرد؛ از محاصره چندروزه آب برای شکستن مقاومت، تا هدف قراردادن کودک شیرخوار، حمله به خیمه‌ها، غارت و آتش‌زدن آن‌ها و تلاش برای به ذلت کشاندن اهل‌بیت (ع). با این حال، پاسخ اهل‌بیت امام حسین (ع) چیزی جز عزت، صبر و ایمان نبود؛ آنجا که حضرت زینب (س) فرمود: «ما رأیتُ إلا جمیلاً».

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: تفاوت عاشورا با دیگر حماسه‌ها، تنها در شدت جنایات دشمن نیست؛ بلکه در اوج اخلاص و خداگونگی قیام، در نسبت نابرابر نیروها، و در تنوع شگفت‌انگیز یاران امام حسین (ع) است؛ از کودک شیرخوار تا پیرمرد سالخورده، همه در یک جبهه و برای یک هدف الهی ایستادند. همین ویژگی‌هاست که امام حسین (ع) را نه‌تنها سیدالشهدا در یک مقطع تاریخی، بلکه سالار شهیدان و آزادگان در سراسر تاریخ بشر معرفی می‌کند.

وی در پایان تأکید کرد: آنچه در کربلا رخ داد، شعاری یا احساسی نیست؛ بلکه حقیقتی تاریخی و عمیق است که از نظر حماسی، اخلاقی، انسانی و الهی، جایگاهی بی‌بدیل دارد و همچنان الهام‌بخش مقاومت در برابر ظلم در همه اعصار است.