شعبان؛ ماه بازکردن گره‌های زندگی

مشکلات روزمره زندگی فقط اقتصادی یا اجتماعی نیست؛ بخش مهمی از آن، اخلاقی و درونی است.

کد خبر: ۳۹۱۴۵۹

تاریخ : ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۱

نوشته

خداوند می‌فرماید: «إِنَّ الله لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ» (رعد، ۱۱) مشکلات روزمره زندگی فقط اقتصادی یا اجتماعی نیست؛ بخش مهمی از آن، اخلاقی و درونی است. آیا ماه شعبان می‌تواند مسئله‌ای از مسائل زندگی ما را گره‌گشایی کند؟ اگر قبول کنیم که مشکلات یک جنبه ظاهری و یک جنبه باطنی دارند، قطعا جواب مثبت است؛ چراکه شعبان، ماه تغییر درون است؛ ماه تمرین قبل از رمضان.

پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «شعبان شهری؛ فیه یزاد ارزاق المؤمنین ... و هو شهر العمل.» شعبان را ماه پیامبر (ص) که رزق مؤمنان در آن زیاد می‌شود و همچنین ماه کارکرد و عملگرایی نامیده‌اند. مشکل بسیاری از تنش‌های روزمره ما، قطع الگوست. الگوی رفتاری نداریم. شعبان، ما را دوباره به اخلاق نبوی وصل می‌کند؛ پیامبری پرکار و پرتلاش؛ پرتلاش و خستگی‌ناپذیر. هیچ‌گاه ناامیدی در ایشان دیده نمی‌شد. استمرار و استقامت در انجام و پیگیری کارها، چیزی بود که در زندگی پیامبر (ص) آشکار بود؛ کار هدفمند، هوشمند و مستمر.

شعبان همچنین ماه استغفار و سبک‌باری است. قرآن می‌فرماید: «وَمَا کَانَ‌الله مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ» (انفال، ۳۳) بسیاری از اضطراب‌ها، حاصل عذاب وجدان پنهان است؛ حرف‌های ناتمام، حق‌الناس‌های کوچک، بی‌انصافی‌های روزمره. عملی که می‌تواند سبک‌بارمان کند و ما را در دریای بیکران بخشش الهی غوطه‌ور سازد، استغفار روزانه، همراه با اصلاح رفتار است. در دستورات این ماه، استغفار‌های مختلفی بیان شده است. اما آنچه آسان‌تر و البته کارساز است، روزانه هفتادمرتبه استغفر‌الله و اسئله‌التوبه‌گفتن است.

یکی از نشانه‌های استغفار واقعی، تصمیم بر ترک خطاست، دیگر پشیمانی از انجام خطاست. در رابطه‌های دوستانه و فامیلی چقدر گرفتار خطا شده‌ایم و این خطاها، ما را از هم دور کرده است؟ با استغفار می‌توانیم برگردیم به صراط تعادل و حق. دوستی‌ها را برگردانیم و زندگی‌ها را گرم کنیم. گفت: «ذهنم آرام نیست.» شنید: «بارت سنگین است.» گفت: «چه بار؟» شنید: «بار گناهی که فراموش کرده‌ای.» «الذنبُ دینٌ فی العُنُق» گناه، دینی بر گردن است.

ماه شفاعت؛ یعنی گره‌گشایی از دیگران. پیامبراکرم (ص) فرمودند: «شَعْبَانُ... شَهْرُ الشَّفَاعَه.» یکی از اعمال این ماه، صلوات است بر پیامبر (ص) و آل پیامبر (ع). صلوات می‌تواند راهگشای مشکلات باشد. صلوات باعث می‌شود پیامبر اسلام (ص) صلوات‌فرستنده را شفاعت کنند، اما خوب است که شفاعت را منحصر در آخرت نکنیم. شفاعت بین خودمان را آخرتی نبینیم. خودمان شفیع باشیم تا پیامبر (ص) هم راحت‌تر شفیعمان باشد. شفاعت دنیوی یعنی واسطه خیر شدن. انسان شفیع، مثل روغن در چرخ‌دنده‌های زندگی است؛ بی‌صداست، اما حرکت را ممکن می‌کند.

{$sepehr_key_187867}

شعبان، ماه صبر است؛ صبر فعال، نه صبر منفعل. قرآن کریم می‌فرماید: «وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاه.» (بقره، ۴۵) صبر، تحمل بی‌عمل و ایستا نیست. صبر برنامه‌ریزی و عمل به برنامه‌هاست. صبر یعنی ثبات در مسیر درست تا رسیدن به مقصد و هدف. صبر، مصداقی در ماه شعبان دارد: روزه مستحبی، روزه مستحبی‌ای که همراه کنترل زبان و کنترل واکنش‌های تند باشد. روزه شعبان، می‌تواند اعصاب را تربیت کند، نه‌فقط شکم را.

پس شعبان می‌تواند مشکلات زندگی را با این اعمال حل کند: صلوات که باعث اصلاح جهت زندگی می‌شود؛ استغفار که به کاهش فشار روانی در زندگی، کمک می‌کند؛ شفاعت که می‌تواند گرمابخش زندگی و رشد کار‌ها و ترمیم روابط بین‌فردی باشد و صبر و روزه که مدیریت هیجان می‌آموزد.

در پایان باید دانست که شعبان، ماه معجزه نیست، بلکه ماه تربیت تدریجی است. اگر زندگی امروز پیچیده شده است، ریشه‌اش در غفلت دیروز است و درمانش، در شعبان امروز. شعبان را جدی بگیریم، رمضان خودش می‌آید.