هزینه‌های بالای مشاوره و روان‌شناسی سبب شده است خیلی‌ها قید درمان را بزنند | سلامت روان زیر بار تورم

در شرایطی که تورم، سبد هزینه بسیاری از خانواده‌ها را کوچک‌تر می‌کند، سلامت روان هم بی‌صدا از اولویت‌ها کنار می‌رود.

کد خبر: ۳۹۳۲۹۸

تاریخ : ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۱:۴۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در شرایطی که تورم، سبد هزینه بسیاری از خانواده‌ها را کوچک‌تر می‌کند، سلامت روان هم بی‌صدا از اولویت‌ها کنار می‌رود. اگر یک فرد برای درمان، هفته‌ای یک جلسه چهل‌وپنج‌دقیقه‌ای مشاوره دریافت کند و دست‌کم هزینه هر جلسه را ۵۰۰ هزار تومان درنظر بگیریم، هزینه ماهانه آن به ۲ میلیون تومان و در یک سال به ۲۴ میلیون تومان می‌رسد که این رقم برای بخش قابل‌توجهی از جامعه فعلی، یک «هزینه لوکس» تلقی می‌شود و ترجیح می‌دهند با این مبلغ، یکی دو نمونه از اقلام اساسی موردنیازشان را خریداری کنند.

این در حالی است که جامعه امروز با بحران‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و... روبه‌روست که هرکدام می‌توانند به‌طور مستقیم بر سلامت روان افراد اثر بگذارند و در صورت بی‌توجهی، خود را نه‌فقط درقالب اضطراب، افسردگی و... بلکه به‌صورت مشکلات روان‌تنی یعنی پیامدهای جسمانی نشان دهند.

وقتی بیمه‌ها زیر بار نمی‌روند

سلامت روان به قدری اهمیت دارد که شاید بتوانیم آن را هم‌تراز خوردوخوراک واجب بدانیم، اما متأسفانه این موضوع در کشور ما مشمول بیمه نیست تا مردم اقبال بیشتری به استفاده از آن داشته باشند. هرساله بیمه‌ها هزینه‌های کلانی را در حوزه سلامت جسم می‌پردازند که شاید اگر این هزینه‌ها در حوزه سلامت روان صرف می‌شد، ردپای بسیاری از بیماری‌ها از روان و تن افراد پاک می‌شد. متخصصان حوزه روان‌شناسی نیز معتقدند که مشاوره نرفتن برای حل مشکلات روان، این مشکلات را روزبه‌روز بیشتر می‌کند و درنتیجه، آینده‌ای پرهزینه پیش‌روی افراد می‌گذارد.

سیدامیر امین‌یزدی، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره خراسان‌رضوی، معتقد است که هزینه‌ها برای دریافت خدمات مشاوره و روان‌شناسی زیاد نیست.

او می‌گوید: درحال‌حاضر با توجه به تورمی که شاهد آن هستیم، اگر افراد خرید کمی هم در بازار داشته باشند، باید مبالغی را بپردازند که پرداخت هزینه ۴۵ دقیقه مشاوره با یک کارشناس‌ارشد یا دکتری، نسبت‌به آن کمتر است.

امین‌یزدی با اشاره به اینکه تعرفه‌ای که دولت تعیین کرده است، مبنای فعالیت روان‌شناسان در استان نیز هست، می‌گوید: این تعرفه بنا بر مدرک تحصیلی، سابقه فعالیت روان‌شناسان و ملاک‌های دیگر، متغیر است. مشکلی که اکنون وجود دارد، این است که دولت و سازمان‌های بیمه‌گر، خدمات روان‌شناسی را تحت پوشش قرار نمی‌دهند و همین موضوع به بدنه جامعه فشار وارد می‌کند. از آ‌ن‌طرف، جامعه توقع دارد که روان‌شناسان حداقل هزینه‌ای را که برای مشاوره دریافت می‌کنند کمتر کنند، درحالی‌که این نگاه واقع‌بینانه نیست.

او درباره اینکه آیا مواردی وجود دارد که مبلغ دریافت‌شده از سوی مشاوران با تعرفه تعیین‌شده در کشور متفاوت باشد، اظهار می‌کند: این موضوع، ممکن است در سازمان‌های مختلف هم دیده شود که برخی، از مرز‌های قانونی تعیین‌شده عبور می‌کنند؛ هر سازمانی نیز سازوکار‌های مشخصی برای برخورد با این افراد دارد. فعالیت کمیته هیئت تخلفات در سازمان نظام روان‌شناسی نیز در زمینه شکایت‌های مختلف است که در آن، متخصصان درباره موضوعات مطرح‌شده تصمیم می‌گیرند.

{$sepehr_key_189943}

برخورد با متخلفان؛ از تذکر تا ابطال پروانه

رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره خراسان‌رضوی با بیان اینکه در سال جاری، تخلف مشاوران در زمینه دریافت مبلغ خارج از تعرفه، خیلی کم بوده است، اضافه می‌کند: نوع برخورد با متخلفان نیز بستگی به نوع تخلف دارد؛ این برخورد‌ها می‌تواند شامل تذکر شفاهی، تذکر کتبی، تعلیق کوتاه‌مدت یا میان‌مدت و ابطال پروانه باشد.

اما امین‌یزدی معتقد است که بهترین نسخه برای استفاده اقشار کم‌درآمد جامعه در شرایط فعلی، تحت پوشش بیمه قرار گرفتن این خدمات است. با این حال او اعلام می‌کند: به غیر از این نیز سازمان‌هایی مانند شهرداری، آستان‌قدس و... که تمکن مالی زیادی دارند و از مراکز مشاوره نیز برخوردار هستند، می‌توانند شرایط تخفیف را برای افراد کم‌بضاعت تعیین کنند.

درحال‌حاضر بهزیستی و مرکز مشاوره حرم، مشاوره رایگان تلفنی انجام می‌دهند؛ حتی بعضی خیریه‌ها نیز چنین مشاوره‌هایی را پوشش می‌دهند، ضمن اینکه برخی کلینیک‌ها هم در صورتی که تشخیص بدهند فرد نیاز مالی دارد، به او تخفیف می‌دهند.

فعالیت ۳۵۰۰ روان‌شناس در استان

طبق گفته او، اکنون ۳۵۰۰ روان‌شناس دارای پروانه در استان فعالیت می‌کنند.

امین‌یزدی این موضوع را هم می‌گوید که طبیعی است به‌دلیل تورم، مراجعات مردم برای دریافت مشاوره کمتر شده، همان‌طور که افزایش قیمت‌ها سبب کاهش مصرف گوشت، لبنیات و... توسط مردم شده است. اما ازطرف دیگر، مراکز مشاوره نیز حتی بابت تأمین هزینه‌های روزمره‌شان، دچار مشکل شده‌اند و مراکزی بوده‌اند که امکان فعالیت نداشته‌اند و تعطیل کرده‌اند.

لزوم همراهی سایر سازمان‌ها با مردم

در وضعیت کنونی، هرچند روان‌شناسان معتقدند که تعرفه جلسات مشاوره زیاد نیست، به دلیل تورم، طبیعی است که این موضوع دیگر در اولویت مردم قرار نداشته باشد. بی‌میلی مردم از خدمات روان‌شناسی در گرانی‌ها، موجب شده است کلینیک‌ها و مطب‌های روان‌شناسی نیز متضرر شوند. با این حال روان‌شناسانی هم هستند که حاضرند سهم خود را در افزایش سلامت روان مردم بپردازند و رایگان به آنها مشاوره بدهند.

محمدابراهیم حکم‌آبادی، عضو هیئت‌مدیره انجمن روان‌شناسی سلامت خراسان، هم در این‌باره می‌گوید: اگر بتوانیم از بروز اختلالات روانی در نوجوانان پیشگیری کنیم، خیلی خوب است؛ زیرا از هزینه‌های گزاف این اختلالات در جوانی‌شان، جلوگیری می‌شود.

او می‌گوید: در حال حاضر سازمان‌هایی مانند شهرداری، سالن و مجموعه‌های زیادی دارند که می‌توانند فضای آن را دراختیار روان‌شناسان و مردم قرار بدهند تا جلسات رایگانی درقالب همایش برای معرفی مسائل روان‌شناختی به افراد برگزار شود. اکنون در شهرستان‌های اطراف شهر، این جلسات برگزار می‌شود، اما متأسفانه هنوز در مشهد امکان آن فراهم نشده است.

«روان‌شناسان بدون مرز» و مشاوره رایگان

حکم‌آبادی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان مشاوره فردی رایگان نیز برای افرادی که بضاعت چندانی ندارند فراهم است، بیان می‌کند: باید جامعه ازجمله صداوسیما و سایر دستگاه‌ها از ظرفیت انجمن‌های روان‌شناسی برای کمک به مردم استفاده کنند.

درحال‌حاضر انجمن روان‌شناسی سلامت شعبه خراسان، پویشی تحت عنوان «روان‌شناسان بدون مرز» راه‌اندازی کرده است که افراد در صورت مراجعه به آدرس تقاطع جلال و فرهنگ، جلال ۱۴، پلاک ۱۲۳، ساختمان رزا، می‌توانند مشاوره فردی رایگان تلفنی و حتی حضوری نیز دریافت کنند.

او با اشاره به اینکه هزینه مشاوره‌های آنلاین نسبت‌به مشاوره‌های حضوری کمتر است، بیان می‌کند: درحال‌حاضر پنجاه روان‌شناس در این پویش برای مشهد شرکت کرده‌اند و البته از شهر‌های دیگر استان، نیز می‌توانند برای دریافت مشاوره تلفنی، تماس بگیرند.

بروز اختلالات روانی درپی مسائل اجتماعی

عضو هیئت‌مدیره انجمن روان‌شناسی سلامت خراسان، تبعات مراجعه نکردن افراد به مشاوره را، در افزایش انواع اختلالات روان‌شناختی، مشهود می‌داند و می‌گوید: اختلالات روانی درپی مسائل اجتماعی نیز به‌وجود می‌آید. حوزه جسم، روان، اجتماعی و معنویت جزو چهار مسئله انسانی قرار می‌گیرد؛ بنابراین یکی از ابعاد وجودی انسان، مسائل اجتماعی است. هرکدام از این چهار پایه دچار مشکل شود، انسان‌ها دچار اختلالات روان‌شناختی می‌شوند.

به‌گفته حکم‌آبادی، مشکلات و اختلالات روان‌شناختی نیز بسته به اینکه تیپ شخصیتی فرد چه باشد، چه حمایت‌های اجتماعی و خانوادگی داشته باشد، سابقه بیماری‌ها و... بروز و ظهور متنوعی می‌یابد. او ادامه می‌دهد: بنابراین نمی‌توان گفت که افراد صرفا دچار افسردگی یا اضطراب می‌شوند. مهم‌ترین مسئله، مشکلات روان‌تنی است که برای افراد به‌وجود می‌آید.

ارتباط اختلالات روانی و تبعات جسمی

او اضافه می‎‌کند: در پی بحران‌هایی که در جامعه رخ می‌دهد، بسته به اینکه سن فرد چقدر است و چه علائمی از خود بروز می‌دهد، ممکن است درمان او از یک ماه تا یک سال طول بکشد. ضمن اینکه زمانی که اجتماع دچار مشکل شود، پیامد‌های جسمانی برای افراد به‌دنبال خواهد داشت و ممکن است آنها دچار دیابت، ریزش مو، مشکلات معده، اختلالات خواب و... شوند.

این دکتر روان‌شناسی سلامت در پاسخ به این پرسش که با وضعیت کنونی و مشکلات اقتصادی که وجود دارد، چه کاری می‌توانیم انجام بدهیم، اظهار می‌کند: مهم‌ترین کار این است که خدمات روان‌شناسی یا دست‌کم دو گرایش روان‌شناسی بالینی و سلامت، تحت پوشش بیمه قرار بگیرد تا هزینه‌ها در این زمینه کاهش پیدا کند.

از نظر او، راه‌حل دیگر در شرایط فعلی که بسیار اهمیت دارد، این است که رسانه‌های اجتماعی به روان‌شناسان فضایی بدهند تا آنها مسائل روان‌شناختی را برای مردم توضیح بدهند. وی ادامه می‌دهد: صداوسیما هم در این زمینه می‌تواند فعالیت و از ظرفیت روان‌شناسان استفاده کند تا به خانواده‌ها و به‌خصوص نوجوانان، آموزش‌های لازم در حوزه‌های مختلف ارائه شود.

{$sepehr_key_189944}

تبعات استفاده از هوش مصنوعی برای حل مسائل

نسخه رایگان و به‌ظاهر بی‌دردسری که امروزه خیلی از افراد برای خودشان یا حتی دیگران می‌پیچند، صحبت با هوش‌مصنوعی است که می‌تواند با شما هم‌دردی کند یا حتی راهکاری ارائه بدهد، اما هیچ‌کدام از این موضوعات، علمی نیست و حتی ممکن است وابستگی شدیدی برای آن فرد ایجاد کند. حکم‌آبادی در توضیح بیشتر می‌گوید: تبعات استفاده از هوش مصنوعی در چنین مسائلی، این است که افراد نه‌تنها هیچ نتیجه‌ای نمی‌گیرند، بلکه ضرر هم می‌کنند.

او اضافه می‌کند: استفاده از هوش‌مصنوعی در سایکوتراپی در هیچ جای دنیا تأیید نشده است. درست است که هوش‌مصنوعی گفت‌و‌گو می‌کند و دسترسی به آن برای افراد راحت است، اما نتایج هیچ پژوهشی، نشان نمی‌دهد که این موضوع نتیجه درمانی داشته است.

کاهش مراجعات به مراکز مشاوره، درپی تورم

گرانی‎های بیش از اندازه سبب شده است که افراد بخشی از هزینه‌های خود را در اولویت قرار ندهند و آن را حذف کنند. یکی از آن موارد، پرداخت هزینه برای دریافت خدمات مشاوره و روا‌ن‌شناختی است که صحبت‌های حکم‌آبادی نیز این موضوع را تأیید می‌کند. او ادامه می‌دهد: می‌توان گفت به‌دلیل تورم، مراجعه در بیشتر مراکز مشاوره به نصف رسیده است.

عضو هیئت‌مدیره انجمن روان‌شناسی سلامت خراسان با اشاره به اینکه متأسفانه هنوز مشاوره از نظر فوریت جزو نیاز‌های اصلی مردم محسوب نمی‌شود، اضافه می‌کند: خیلی از مراکز مشاوره نیز به همین دلیل با مشکل مالی مواجه شده و تعطیل کرده‌اند.