«جشنواره مشهد» فرصتی برای هویت‌بخشی به «روز مشهد»

جشنواره فرهنگی، هنری و ادبی مشهد برای نخستین بار با هدف تقویت هویت فرهنگی، هنری، مذهبی و تاریخی این شهر، ارتقای حس تعلق اجتماعی و مشارکت هنرمندان و شهروندان و پرداختن به وجوه کمتر دیده شده زیست مشهدی طراحی و برگزار می‌شود.

کد خبر: ۳۹۵۲۰۹

تاریخ : ۰۶ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۴:۴۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ جشنواره فرهنگی، هنری و ادبی مشهد برای نخستین بار با هدف تقویت هویت فرهنگی، هنری، مذهبی و تاریخی این شهر، ارتقای حس تعلق اجتماعی و مشارکت هنرمندان و شهروندان و پرداختن به وجوه کمتر دیده شده زیست مشهدی طراحی و برگزار می‌شود.

توجه ویژه به گویش و لهجه مشهدی، بازخوانی آداب و رسوم بومی، تولید آثار هنری و ادبی درباره چهره‌های مهم و اثرگذار مشهد و همچنین روایت داستان‌ها و تجربه‌های میزبانی زائران از مهم‌ترین محور‌های محتوایی این جشنواره است که در قالب زبان هنر و ادبیات دنبال می‌شود.

در ادامه، گفت وگوی «شهرآرا» با متولیان و دست اندرکاران برگزاری جشنواره فرهنگی، هنری و ادبی مشهد را می‌خوانید که در آن، اهداف، رویکردها، ساختار اجرایی و چشم انداز این رویداد فرهنگی تشریح شده است.

«جشنواره مشهد»؛ بازخوانی هویت شهری با تکیه بر هنر و ادبیات

مجتبی ذبیحی، دبیر اجرایی جشنواره فرهنگی، هنری و ادبی مشهد، با تشریح جزئیات برگزاری این رویداد فرهنگی گفت: این جشنواره در یازده رشته هنری و ادبی شامل شعر، داستان و روایت نگاری، سرود و تک خوانی، نقاشی و طراحی، خوش نویسی، استندآپ، نمایش نامه خوانی، عکاسی، پادکست، صنایع دستی، پوستر و تایپوگرافی و در دو بخش آزاد و دانش آموزی برگزار می‌شود. فراخوان این رویداد در اواسط بهمن ماه منتشر شده و مهلت ارسال آثار تا پایان اسفندماه تعیین شده است. آیین اختتامیه جشنواره نیز بناست در هفته پایانی فروردین ماه برگزار شود.

وی بیان کرد: جشنواره مشهد با هدف پرداختن به هویت شهر مشهد، مؤلفه‌های فرهنگی بومی و بازنمایی ظرفیت‌های هنری و ادبی این شهر طراحی شده و برای نخستین بار بستری منسجم و هدفمند را برای تولید محتوای فرهنگی با محور «مشهد» فراهم می‌کند.

ذبیحی با اشاره به شکل گیری ایده اولیه جشنواره توضیح داد: در مجموعه فرهنگ سرای بهشت و در چارچوب برنامه‌های سازمان فرهنگی شهرداری، مدتی بود که موضوع هویت شهر مشهد و مسائل مرتبط با آن، از جمله فرهنگ بومی و لهجه مشهدی، به صورت جدی مورد بحث قرار گرفته بود. در همین مسیر، پیشنهاد برگزاری جشنواره‌ای با محوریت مشهد مطرح شد که با استقبال همراه شد و به تدریج از یک رشته محدود، به جشنواره‌ای با یازده رشته هنری و ادبی توسعه یافت.

دبیر اجرایی جشنواره مشهد افزود: اکنون جشنواره مشهد در یازده رشته به طور جداگانه فراخوان داده است. برنامه ریزی ما بر این بود که فراخوان جشنواره هم زمان با ۱۰ دی و «روز مشهد» منتشر شود، اما به دلیل حساسیت و دقت در تدوین فراخوان ها، اصلاحات و رفت وبرگشت‌های متعددی انجام شد و در نهایت، فراخوان به طور رسمی در اواسط بهمن ماه منتشر شد و تا پایان اسفندماه، فرصت ارسال آثار برای هنرمندان و علاقه‌مندان در نظر گرفته شده است.

همکاری آموزش وپرورش و اطلاع رسانی گسترده در مدارس

ذبیحی با اشاره به همکاری آموزش وپرورش خراسان رضوی در این جشنواره گفت: اکثر رشته‌های جشنواره در دو بخش آزاد و دانش آموزی برگزار می‌شود تا دانش آموزان نیز امکان حضور و رقابت متناسب با سطح خود را داشته باشند. هدف این بود که دانش آموزان در کنار هنرمندان حرفه‌ای دیده شوند، اما بدون آنکه در رقابت نابرابر قرار بگیرند.

وی با تأکید بر ضرورت برگزاری این جشنواره اظهار کرد: در مشهد جشنواره‌های متعددی با موضوع‌های مختلف مانند استقبال از بهار یا موضوعات مرتبط با امام رضا (ع) برگزار شده، اما تاکنون جشنواره‌ای که به صورت مشخص و مستقل به خود مشهد و هویت شهری آن بپردازد، وجود نداشته است. در برخی حوزه ها، به ویژه شعر و داستان، موضوع لهجه مشهدی اهمیت ویژه‌ای دارد و امیدواریم این جشنواره به بازخوانی و بازنگری این لهجه شیرین و پرداختن دوباره به آن کمک کند.

{$sepehr_key_192226}

جشنواره؛ رقابت به عنوان بهانه‌ای برای کشف استعداد

دبیر اجرایی جشنواره مشهد با بیان اینکه رویکرد این رویداد فراتر از یک مسابقه صرف است، گفت: در این جشنواره، خود رقابت بهانه است. هدف اصلی ما شناسایی استعداد‌های فرهنگی و هنری است. به همین منظور، برای هر رشته، کارگاه‌های توانمندسازی طراحی شده که با حضور استادان و در نقاط مختلف شهر برگزار خواهد شد.

وی ادامه داد: در مرحله نهایی نیز تلاش می‌کنیم از توانمندان و برگزیدگان هر بخش در برنامه‌ها و مناسبت‌های شهری استفاده کنیم؛ به عنوان مثال در حوزه‌هایی مانند استندآپ، شعر و داستان، نفرات برتر می‌توانند در مراسم‌ها و رویداد‌های شهری اجرا داشته باشند.

ذبیحی در پاسخ به این پرسش که خروجی جشنواره چه کاربردی خواهد داشت، تصریح کرد: هدف نهایی جشنواره، کشف استعداد، توانمندسازی و استفاده از این نیرو‌ها در برنامه‌های مختلف فرهنگی شهر است. خروجی این جشنواره قرار است وارد بدنه فرهنگی مشهد شود و صرفا به اهدای جوایز محدود نماند.

جشنواره‌ای مختص مشهد با یک استثنا

دبیر اجرایی جشنواره مشهد با اشاره به گستره جغرافیایی جشنواره گفت: از آنجا که این جشنواره برای نخستین بار برگزار می‌شود، تصمیم گرفتیم فعلا آن را محدود به شهر مشهد برگزار کنیم. البته پیش‌تر در سطح ستادی، رشته‌هایی مانند «عکس ملی مشهد» را داشتیم که عکاسان سراسر کشور در آن حضور پیدا می‌کردند.

وی افزود: در این دوره، تنها رشته خوش نویسی به درخواست دبیر آن، به صورت ملی برگزار می‌شود؛ چراکه ارسال اثر در این رشته ساده‌تر است و پیچیدگی اجرایی کمتری دارد. سایر رشته‌ها همگی مختص مشهد هستند.

ذبیحی تأکید کرد: ما اساسا به دنبال تفاوت سازی با جشنواره‌های قبلی نبودیم، چراکه جشنواره‌ای با عنوان «مشهد» تاکنون وجود نداشته است. این یک کار جدید است و تلاش کرده‌ایم با تدوین شیوه نامه‌ای دقیق و زیرساختی، جشنواره را با قدرت برگزار کنیم تا ان شاءا... در سال‌های آینده نیز استمرار داشته باشد و رشته‌های بیشتری به آن افزوده شود.

دبیر اجرایی جشنواره مشهد درباره ساختار اجرایی جشنواره گفت: برای اجرای دقیق تر، هر رشته به یک منطقه شهری واگذار شده تا به صورت متمرکز مدیریت شود. همچنین برای هر رشته، یک دبیر هنری متخصص و شناخته شده در سطح مشهد انتخاب شده است. برای نمونه، در رشته شعر از چهره‌های شاخص و شناخته شده استفاده شده و در بخش عکس نیز کانون عکس انجمن سینمای جوانان به عنوان دبیر این بخش با جشنواره همکاری می‌کند.

ذبیحی با اشاره به مصوبه شورای شهر مشهد گفت: بر اساس مصوبه شورای شهر، ایام ۳ تا ۱۰ دی به عنوان «هفته مشهد» و ۱۰ دی به عنوان روز مشهد نام گذاری شده است. هر سال این مناسبت وجود دارد، اما معمولا محتوای جدی و اثرگذاری برای آن تولید نمی‌شود و در سطح شهر نیز رنگ وبوی این مناسبت دیده نمی‌شود.

وی ادامه داد: هدف ما این است که از خروجی جشنواره مشهد استفاده کنیم تا برای دی ماه سال آینده، مجموعه‌ای غنی از آثار در حوزه عکس، پوستر، شعر و داستان در اختیار داشته باشیم که در اکران‌های شهری و برنامه‌های فرهنگی مورد استفاده قرار گیرد.

چرایی اضافه شدن بخش دانش آموزی

دبیر اجرایی جشنواره مشهد درباره اضافه شدن بخش دانش آموزی گفت: در آموزش وپرورش جشنواره‌ای با عنوان «امید فردا» برگزار می‌شود که ۴۵ رشته دارد، اما موضوع‌های آن متفاوت است و موضوع مشهد در آن جایی ندارد. از سوی دیگر، دانش آموزان اغلب تازه کار هستند و امکان رقابت با حرفه‌ای‌ها را ندارند.

وی افزود: به همین دلیل، بخش دانش آموزی به صورت مجزا تعریف شد تا این قشر با امید و انگیزه بیشتری در جشنواره شرکت کند و از کارگاه‌های توانمندسازی که با استفاده از استادان برگزار می‌شود، بهره‌مند شود. به ویژه در حوزه هنر که بخش جدایی ناپذیر آموزش وپرورش و کانون‌های فرهنگی تربیتی است.

فراخوان‌های تخصصی؛ نقطه قوت جشنواره مشهد

ذبیحی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جشنواره را کیفیت فراخوان‌ها دانست و گفت: یکی از ایرادات رایج جشنواره ها، گنگ یا کلی بودن فراخوان هاست. ما زمان زیادی صرف کردیم و هر دبیر تخصصی، فراخوان بخش خود را به طور مستقل تدوین کرد.

دبیر اجرایی جشنواره مشهد بیان کرد: هدف ما این بود که این شیوه تدوین فراخوان به یک الگو تبدیل شود تا سایر مجموعه‌ها نیز در برگزاری جشنواره‌ها از آن استفاده کنند. وقتی همه چیز شفاف و دقیق مشخص باشد، دیگر نیازی به تماس‌های مکرر برای پرسش جزئیات نیست و حتی یک دانش آموز تازه کار هم می‌تواند به راحتی در جشنواره شرکت کند.

«جشنواره مشهد»؛ گامی در مسیر بازشناسی هویت شهر

محمدعلی امینی، مدیر فرهنگ سرای بهشت مشهد که به عنوان متولی و برگزارکننده این جشنواره در مشهد است با اشاره به ضرورت شکل گیری این رویداد فرهنگی اظهار کرد: جشنواره مشهد با هدف معرفی اصالت، هویت و ظرفیت‌های مغفول مانده فرهنگی و هنری شهر مشهد بنیان گذاری شده است. در بررسی سوابق فرهنگی شهر مشهد، جشنواره‌ای با رویکرد مشخص فرهنگی هنری و معطوف به هویت و اصالت شهر مشاهده نشد و همین موضوع، ضرورت طراحی و برگزاری چنین جشنواره‌ای را بیش از پیش نمایان کرد.

وی افزود: جشنواره مشهد تلاش کرده است فراتر از موضوع‌های تکراری، به ظرفیت ها، هنر‌ها و توانمندی‌هایی بپردازد که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ ظرفیت‌هایی که ریشه در تاریخ، فرهنگ، هنر و هویت بومی شهر مشهد دارند.

دبیر جشنواره مشهد با اشاره به سیاست گذاری این رویداد گفت: رویکرد جشنواره از ابتدا ترویجی تعریف شد تا امکان مشارکت حداکثری برای اقشار مختلف، به ویژه هنرمندان و دانش آموزان فراهم شود و نسل نوجوان نیز به صورت هدفمند با مفهوم هویت شهری ارتباط بگیرد.

امینی فرهنگ سرای بهشت را یکی از مراکز تخصصی هویت شهر مشهد در میان فرهنگ سرا‌های شهرداری دانست و تصریح کرد: این فرهنگ سرا میزبان شاعران، ادیبان، خطاطان و هنرمندان حوزه‌های مختلف است و به واسطه فعالیت‌های مستمر فرهنگی و هنری، ارتباط نزدیکی با جامعه هنری شهر دارد.

وی با اشاره به جایگاه «روز مشهد» بیان کرد: با وجود آنکه روز مشهد هنوز به صورت رسمی در تقویم ثبت نشده، جشنواره مشهد می‌تواند نقش مؤثری در آشنایی هنرمندان با این مناسبت و ایجاد انسجام فرهنگی پیرامون آن ایفا کند. آثار ارسالی هنرمندان، علاوه بر افزایش آگاهی خود هنرمندان نسبت به موضوعات هویتی، می‌تواند در ترویج هویت شهر مشهد، معرفی روز مشهد و تقویت نگاه فرهنگی به این کلان شهر نقش آفرین باشد.

ظرفیتی فراتر از یک رویداد محلی

امینی با تأکید بر جایگاه ویژه مشهد گفت: مشهد به عنوان دومین کلان شهر کشور و به برکت وجود بارگاه ملکوتی امام رضا (ع)، دارای ظرفیتی ملی و حتی فراملی است. ارادت مردم ایران و سایر کشور‌ها به این شهر، جشنواره مشهد را از یک رویداد محلی فراتر می‌برد. این جشنواره با نگاه بنیان گذاری طراحی شده و قابلیت آن را دارد که در سال‌های آینده با دامنه گسترده تر، جوایز متنوع‌تر و شمولیت بیشتر در سطح ملی برگزار شود.

مدیر فرهنگ سرای بهشت شهرداری مشهد تأکید کرد: اگرچه حرم مطهر رضوی شناخته شده‌ترین نماد مشهد است، اما ظرفیت‌های فراوان دیگری از جمله مفاخر، شخصیت ها، آیین ها، رسوم و فضا‌های فرهنگی در این شهر وجود دارد که حتی برای شهروندان مشهد نیز کمتر شناخته شده‌اند. یکی از اهداف اصلی جشنواره، معرفی این ابعاد مغفول مانده به مجاوران و زائران است.

جشنواره مشهد؛ روایت هنری هویت یک شهر

محمد حسن زاده، دبیر بخش نمایشنامه خوانی جشنواره فرهنگی هنری مشهد نیز با تأکید بر نقش این رویداد در بازشناسی ظرفیت‌های مغفول مانده شهر مشهد، هدف اصلی جشنواره را نمایش هویت واقعی مشهد در قالب هنر دانست و گفت: طراحی این جشنواره در بخش‌های مختلف، با محور معرفی مفاخر ملی، مذهبی و هویت تاریخی شهر مشهد صورت گرفته است؛ ظرفیتی که از پیرامون حرم مطهر رضوی (ع) تا محلات قدیمی شهر را دربرمی گیرد.

لهجه مشهدی؛ ستون هویتی جشنواره

به گفته حسن زاده، مهم‌ترین شاخص بخش نمایشنامه خوانی جشنواره، الزام به استفاده از لهجه و گویش مشهدی است. تمام آثاری که در این بخش پذیرفته می‌شوند، باید به لهجه مشهدی نوشته و اجرا شوند تا جشنواره زبان و هویت مستقل خود را داشته باشد.

دبیر بخش نمایشنامه خوانی جشنواره هنری مشهد با اشاره به وجود مفاخر متعدد ملی و مذهبی در این شهر گفت: مشهد تنها یک شهر زیارتی نیست؛ ما مفاخری داریم که در سطح ملی و حتی بین المللی شناخته شده‌اند. همچنین محلات قدیمی مشهد با نام‌ها و وجه تسمیه‌های خاص، بخشی از هویت شهری ما هستند که متأسفانه نسل جدید آن‌ها را نمی‌شناسد.

حسن زاده، نمایشنامه خوانی را بستری مناسب برای بازآفرینی تاریخ شفاهی مشهد دانست و افزود: یکی از رویکرد‌های ما این است که هنرمندان از گفت‌و‌گو با بزرگان و قدیمی‌های محلات استفاده کنند و دانسته‌های آن‌ها را در قالب آثار نمایشی به مردم معرفی کنند.

هویت شهری فراتر از بنا‌ها

وی با بیان اینکه هویت شهری فقط در اماکن تاریخی خلاصه نمی‌شود، تأکید کرد: در کنار آستان قدس رضوی، باغ نادری، ملی و دیگر مکان‌های شناخته شده، خود لهجه مشهدی یک هویت مستقل است؛ هویتی که متأسفانه در سال‌های اخیر کمرنگ شده و جای خود را به زبان محاوره عمومی داده است.

حسن زاده با اشاره به نخستین سال برگزاری این جشنواره اظهار کرد: طبیعی است که سال اول، سال آزمون و خطا باشد. ما منتظر بازخورد‌ها و میزان استقبال هستیم، اما با توجه به مشارکت مدارس، جشنواره‌های دانش آموزی و هنرمندان مشهدی، به استقبال خوب امیدواریم.

وی درباره نحوه ارسال آثار در بخش نمایشنامه خوانی توضیح داد: آثار از طریق برنامه شاد و ایتا به آیدی @jashnvaremashhad دریافت می‌شود. فیلم‌ها باید در گوگل بارگذاری شده و لینک آن ارسال شود. بازبینی آثار از ۲۵ اسفند تا ۵ فروردین انجام می‌شود و حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد آثار هر بخش برای مرحله نهایی که پایان فروردین برگزار می‌شود، انتخاب خواهند شد.

{$sepehr_key_192227}

جشنواره هنری مشهد؛ گامی برای بازخوانی هویت فرهنگی شهر

حسین انفرادی، دبیر بخش سرود و تک خوانی جشنواره هنری مشهد، با تأکید بر اهمیت پرداختن به هویت تاریخی و فرهنگی این شهر، جشنواره هنری مشهد را فرصتی ارزشمند برای بازتعریف اصالت فرهنگی مشهد دانست و گفت: جای چنین رویکردی در میان جشنواره‌های فرهنگی کشور خالی بود و خوشبختانه با حمایت شهرداری، این مسیر آغاز شده است.

وی با اشاره به اینکه محور اصلی جشنواره، خود شهر مشهد است در این باره توضیح داد: جلوه‌های میزبانی، زیارت، اماکن تاریخی، بقایای هویتی شهر و حتی مفاخر ادبی مشهد از جمله موضوع‌هایی است که در جشنواره مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده ظرفیت‌های فرهنگی شهر به زبان هنر بیان شود.

بخش سرود؛ شروعی محدود، اما هدفمند

دبیر بخش سرود و تک خوانی جشنواره هنری مشهد با اشاره به ساختار این بخش گفت: اکنون بخش سرود بیشتر بر گروه‌های دانش آموزی مقاطع ابتدایی و متوسطه اول متمرکز است. هرچند به اعتقاد من، موسیقی مشهد ظرفیت بسیار گسترده تری دارد و می‌توان در آینده نگاه وسیع تری به این حوزه داشت. اما با وجود این محدودیت، تلاش کردیم در بخش تک خوانی، هیچ محدودیت سنی اعمال نشود تا همه علاقه‌مندان در رده‌های سنی مختلف امکان حضور داشته باشند.

انفرادی با تشریح بخش‌های مختلف جشنواره اظهار کرد: جشنواره شامل سه بخش اصلی است؛ بخش گروهی ویژه گروه‌های سرود دانش آموزی، بخش همگانی برای گروه‌های پرجمعیت بالای ۱۰۰ نفر و بخش تک خوانی که بدون محدودیت سنی برای همه خوانندگان آزاد است.

منطقه بندی جشنواره برای مشارکت بیشتر شهری

وی یکی از ویژگی‌های مهم جشنواره را منطقه بندی شهری آن دانست و گفت: برای درگیر شدن مناطق مختلف شهرداری، هر بخش از جشنواره به یکی از مناطق شهری واگذار شده است. این مدل می‌تواند مشارکت فرهنگی را در سطح شهر افزایش دهد. برای مثال بخش سرود جشنواره مربوط به منطقه ۳ شهرداری مشهد است.

انفرادی درباره میزان استقبال گفت: حدود یک هفته از آغاز ثبت نام گذشته و اکنون جشنواره وارد مرحله اطلاع رسانی گسترده شده است. امیدواریم با افزایش آگاهی، مشارکت هنرمندان نیز بیشتر شود. امیدوارم با اعلام نتایج در سال آینده، این جشنواره بتواند در دوره‌های بعدی با ابعاد گسترده‌تر و حتی در سطح استانی و ملی برگزار شود.