مستندساز مشهدی: نشستن و کاری‌نکردن در این روزها، سم مهلک است

در این روز‌ها که واژه‌هایی چون «حمله»، «شهادت» و «امنیت» دوباره به متن زندگی مردم بازگشته‌اند، نقش هنرمندان، به‌ویژه مستندسازان، بیش از همیشه به چشم می‌آید. در بزنگاه‌هایی که تشخیص حق و باطل دشوار می‌شود، این روایت است که می‌تواند حقیقت را بر دل‌ها ثبت کند.

کد خبر: ۳۹۶۷۸۸

تاریخ : ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۵:۴۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، مسعود زارعیان، مستندساز مشهدی، معتقد است امروز بیش از هر زمان دیگری «اتحاد» و «روایت اول» اهمیت دارد؛ روایتی که اگر از درون شکل نگیرد، دیگران آن را خواهند نوشت.

اولویت امروز؛ اتحاد، فراتر از کدورت‌ها

زارعیان در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، با تأکید بر شرایط جنگی این روز‌ها می‌گوید: «چیزی که الان نیاز اولیه کشور است و هیچ‌کس نمی‌تواند منکرش شود، اتحاد است. در این وضعیت، همه هنرمندان و فیلمسازان باید محور کارشان را بر اتحاد بگذارند».

او با اشاره به التهابات و شکاف‌های اجتماعی ماه‌های گذشته ادامه می‌دهد: «در این چند وقت اتفاقات تلخی افتاد و بخشی از جامعه داغدار شد. ممکن است در آن برهه عده‌ای دچار خطای محاسباتی یا فریب شده باشند؛ اما آن مقطع گذشته است. امروز وارد مرحله تازه‌ای شده‌ایم و باید کدورت‌ها، تسویه‌حساب‌ها و اختلاف‌نظر‌های دینی و غیردینی را، دست‌کم فعلاً، کنار بگذاریم. الان زمان همدلی است».

روایت را باید خودمان به دست بگیریم

این مستندساز یکی از ضعف‌های سال‌های اخیر را واگذاری «روایت اول» به رسانه‌های بیرونی می‌داند: «آسیبی که در این سال‌ها دیدیم این بود که روایت اول در دست رسانه‌های داخلی و جبهه حق نبود. همین خلأ باعث شد در برخی نبرد‌های رسانه‌ای عقب بمانیم. وظیفه ذاتی هنرمند این است که روایت را به دست بگیرد».

به باور او، مستندسازی در شرایط جنگی تنها تولید یک اثر هنری نیست، بلکه ثبت سندی برای آینده است: «نتیجه این اتفاقات باید به تولید آثاری منجر شود که هم در کوتاه‌مدت به آرامش جامعه کمک کند و هم در بلندمدت سندی برای آیندگان باشد. هر تصویر امروز، می‌تواند فردا بخشی از حافظه تاریخی ما شود».

{$sepehr_key_194002}

ضرورت تسهیلگری برای فیلم‌سازان

زارعیان در عین حال بر لزوم همراهی نهاد‌ها تأکید می‌کند: «یک مستندساز خلاق الزاماً منتظر فراهم شدن شرایط ایده‌آل نمی‌ماند، اما به هر حال نیاز به حداقلی از هماهنگی با دستگاه‌های نظارتی و امنیتی هست تا بتوانیم به موقعیت‌ها نزدیک شویم و شرایط را دقیق‌تر روایت کنیم».

او می‌افزاید: «همین قطعات کوتاه تصویری که این روز‌ها منتشر می‌شود، کارکرد رسانه‌ای دارد؛ هم مظلومیت مردم را نشان می‌دهد و هم قوت قلب می‌دهد تا دل مردم خالی نشود. نباید منتظر سازوکار‌های پیچیده بمانیم. با همان امکانات محدود هم می‌شود اثرگذار بود».

«نشستن»، بدترین انتخاب ممکن

بخش دیگری از صحبت‌های زارعیان هشدار به انفعال است: «نشستن در این روز‌ها خطرناک است؛ سکوت کردن سمّ مهلک است. ما سال‌ها از امنیت و آرامش این کشور بهره برده‌ایم، آموزش دیده‌ایم، تجربه اندوخته‌ایم. حالا وقت ثمر دادن است».

او با اشاره به نمونه‌هایی از تولیدات کم‌هزینه، اما اثرگذار در جشنواره اخیر «سینماحقیقت» می‌گوید: «بعضی فیلم‌ها حتی بدون حضور میدانی گسترده و با استفاده از آرشیو یا امکانات محدود ساخته شدند و اثر خودشان را گذاشتند؛ بنابراین بهانه‌ای برای سکوت وجود ندارد».

حتی اگر موشکی به شهر ما نخورده باشد…

زارعیان معتقد است شرایط جنگی فقط به خط مقدم محدود نمی‌شود: «نباید بگوییم، چون در مشهد حمله مستقیم نشده، پس ما کاری نداریم. این وضعیت برای همه مردم ایران است. همین حال‌وهوای شهر، همین همدلی مردم در خیابان‌ها، خودش سوژه است. کافی است شاخک‌های هنری‌مان را تیزتر کنیم».

سه پروژه در دل بحران

او درباره فعالیت‌های هنری شخصی‌اش نیز توضیح می‌دهد: «سه پروژه از قبل داشتم که به نوعی با جنگ ۱۲روزه و التهابات اخیر مرتبط بود. الان تلاش می‌کنم این قصه‌ها را تکمیل کنم؛ مستند‌های نیمه‌بلندی که همچنان در حال ضبط هستند».

به گفته او، این روز‌ها جلسات شبانه‌ای با جمعی از فعالان رسانه‌ای برگزار می‌شود: «درباره اینکه چه باید کرد و چگونه می‌توانیم مؤثرتر باشیم گفت‌و‌گو می‌کنیم. فقط تولید مهم نیست؛ پخش هم اهمیت زیادی دارد. امیدوارم شرایطی فراهم شود که بتوانیم بهتر وظیفه‌مان را انجام دهیم».

در روزگاری که تصویر، پیش از تحلیل به خانه‌ها می‌رسد، مستندسازان بیش از هر زمان دیگری در خط مقدم روایت ایستاده‌اند. شاید همان‌طور که زارعیان می‌گوید، بزرگ‌ترین خطر این روز‌ها نه کمبود امکانات، که سکوت و انفعال باشد؛ و بزرگ‌ترین مسئولیت، ثبت حقیقتی که فردا تاریخ نامش را خواهد گذاشت «روایت این روز‌های ایران».