اضطراب جنگ چطور خواب را مختل می‌کند و به سلامت آسیب می‌زند؟

در روز‌های بحرانی مثل جنگ معمولا اختلالات خواب به یکی از شایع‌ترین مشکلات در مناطق درگیر بحران تبدیل می‌شود.

کد خبر: ۴۰۰۱۹۸

تاریخ : ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۹:۲۳

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، هجده روز از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران می‌گذرد و در همین مدت خیلی‌ها که از قبل دچار اضطراب بودند یا حتی مشکلی نداشتند، اضطراب‌شان تشدید شده و این موضوع بر کیفیت خواب‌شان نیز تاثیر گذاشته است. بی‌خوابی، بیدارشدن‌های ناگهانی و تپش قلب‌هایی که آرام نمی‌گیرند؛ اینها فقط نشانه ترس نیستند، بلکه زنگ خطر سلامت روان و جسم‌اند.

وضعیت مغز وقتی احساس خطر می‌کند

در روز‌های بحرانی معمولا اختلالات خواب به یکی از شایع‌ترین مشکلات در مناطق درگیر بحران تبدیل می‌شود. اضطراب ناشی از صدای جنگنده‌ها، نگرانی برای امنیت اعضای خانواده به خصوص کودکان و حجم زیاد خبر‌های پرتنش و منفی، مغز را در وضعیت «هشدار دائمی» نگه می‌دارد؛ وضعیتی که عملاً اجازه ورود به خواب عمیق را نمی‌دهد.

دکتر نرگس سهرابی، متخصص بیماری‌های خواب، می‌گوید: «مغز ما برای خوابیدن نیاز به احساس امنیت دارد. خواب یک فرآیند فیزیولوژیک وابسته به آرامش ذهن است. وقتی ذهن درگیر تهدید بیرونی یا فاجعه انسانی باشد، ترشح هورمون‌های استرس مثل کورتیزول بالا می‌رود، ضربان قلب تندتر می‌شود و چرخه طبیعی خواب مختل می‌شود. در چنین شرایطی بی‌خوابی، کابوس و حتی حملات پانیک کاملاً طبیعی و البته خطرناک هستند.»

به گفته سهرابی، «بدن برای خوابیدن باید پیام امنیت دریافت کند. وقتی ذهن در حالت خطر است - مثل شنیدن صدای انفجار، یا خبر‌های تلخ و ناخوشایند - مغز تصور می‌کند هنوز باید بیدار بماند تا زنده بماند. به همین دلیل افرادی که اضطراب بالاتری دارند، معمولا دیرتر به خواب می‌روند یا در طول شب چند بار از خواب می‌پرند.»

اختلال خواب در دوران اضطراب فقط یک مشکل گذرا نیست. مطالعات پزشکی نشان داده‌اند که خواب ناکافی، خطر بیماری‌های قلبی، فشار خون، سردرد مزمن، چاقی و افت توان سیستم ایمنی بدن را افزایش می‌دهد. به‌عبارت دیگر، کسانی که شب‌ها آرام نمی‌خوابند، نه تنها دچار خستگی ذهنی می‌شوند، بلکه بدن‌شان هم در معرض فرسودگی است. چون بدن در معرض احساس تهدید مداوم است.

{$sepehr_key_197489}

متخصصان تاکید دارند که حتی در شرایط بحرانی، باید برای مغز فرصتی جهت بازسازی فراهم کرد و این یعنی حفظ حداقلی از خواب منظم. اما چگونه؟ سهرابی در این زمینه می‌گوید: «راهکار‌های پیشگیری به اندازه خود بی‌خوابی مهم است. اول، قطع زنجیره اخبار شبانه است که یکی از مؤثرترین کار‌ها است. مغز نیاز دارد از فاجعه فاصله بگیرد تا بتواند آرام شود. همچنین کاهش مصرف کافئین، روشن نگه داشتن چراغ‌های ملایم و انجام تنفس عمیق قبل از خواب می‌تواند سطح اضطراب را پایین بیاورد. حتی چند دقیقه گفت‌و‌گو با فردی مطمئن یا شنیدن موسیقی آرام، نسبت به قرص و دارو اثر بیشتری دارد.»

متخصص بیماری‌های خواب تأکید می‌کند که «بدن انسان از نظر بیولوژیک برای بیداری مداوم ساخته نشده است. اگر این وضعیت تا مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است به افسردگی، ضعف حافظه، و اختلال تمرکز منجر شود. در برخی افراد حتی ریتم قلب نامنظم می‌شود. چون استرس، سیستم عصبی خودکار را مختل می‌کند.»

دکتر سهرابی به افرادی که حساس‌ترند یا با اضطراب مزمن مواجه‌اند اشاره می‌کند و می‌گوید: «برای این گروه، روش‌های کلاسیک آرام‌سازی کافی نیست و توصیه می‌کنیم از تکنیک‌های رفتاری شناختی مخصوص بی‌خوابی (CBT‑I) استفاده کنند. حتی در خانه هم می‌شود نسخه ساده‌اش را اجرا کرد. کار‌هایی مثل زمان مشخصی برای رفتن به تخت، حذف کامل تلفن همراه و شبکه‌های خبری از یک ساعت قبل خواب، تمرین تنفس دیافراگمی ده دقیقه‌ای، و نوشتن افکار مضطرب قبل از خواب که باعث تخلیه ذهن می‌شود.»

او می‌افزاید: «در مواردی که اضطراب به مرحله ناتوان‌کننده می‌رسد، باید از درمان ترکیبی استفاده کرد. مثلا شاید لازم است مشاوره روان‌درمانی با دارو‌های ضداضطراب سبک همراه شود تا مغز از وضعیت هشدار خارج شود. چون خواب را نباید به امید زمان یا عادتِ خستگی رها کرد. علتش هم این است که همان طور که گفته شد، بدن انسان تاب بیداری طولانی را ندارد.»

توصیه‌های کوچک را هم جدی بگیرید

کارشناسان روان‌تنی نیز توصیه می‌کنند افراد حتی در شرایط اضطرار باید رویه‌های کوچک ثبات ایجاد کنند تا مغز سیگنال امن دریافت کند؛ مثلاً نوشیدن دمنوش گرم، خاموش کردن خبر‌ها بعد از ساعت ۱۰ شب، گوش دادن به صدا‌های طبیعی (مثل باران یا موسیقی بی‌کلام)، و اگر بیداری بیش از ۲۰ دقیقه طول کشید، ترک موقت تخت و برگشت دوباره بعد از احساس خواب‌آلودگی.

به گفته کارشناسان در عین حال، حمایت خانوادگی نیز در این خصوص نقشی حیاتی دارد. مثلا والدینی که در این روز‌ها تلاش می‌کنند حس آرامش را به کودکان منتقل کنند، ناخودآگاه سلامت روان خودشان را نیز محافظت می‌کنند.

خواب در دوران اضطراب، یک کار لوکس نیست. بلکه مقاومت زیستی است. هر دقیقه خواب امن، فرصتی برای ترمیم است؛ فرصتی برای دوام آوردن تا روزی که سکوت جای صدای فرساینده‌ی جنگنده‌ها و موشک‌ها را بگیرد.

منبع: سلامت نیوز