مبارزه ۷۳ ساله ایرانی‌ها برای حق ملی «نفت» | آنچه از مبارزه با استعمار و استکبار آموختیم

اسفندماه ۱۴۰۴ و ۲۹ اسفندماه ۱۳۲۹، از این جهت که نماد تصمیمی سرنوشت‌ساز و جسورانه برای آینده ایران و استقلال کشور خصوصاً در حوزه انرژی هستند و همچنین هر دو در لبه مقطع تغییر نظم جهانی به وقوع پیوستند، با یکدیگر اشتراکات نزدیکی دارند.

کد خبر: ۴۰۱۰۲۶

تاریخ : ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۳:۵۱

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، تاریخچه صنعت نفت ایران مملو از توطئه‌های خارجی است. در سال ۱۲۶۳ شمسی البرت هوتز بازرگان هلندی امتیازنامه‌ای را از ناصرالدین‌شاه قاجار دریافت کرد که به نخستین امتیازنامه اکتشاف نفت «ایران» معروف شد. ولی فعالیت‌های وی برای اکتشاف نفت در دالکی بوشهر به نتیجه نرسید. در سال ۱۲۸۰ شمسی در سلطنت مظفرالدین‌شاه، ویلیام نکس دارسی انگلیسی، امتیاز شصت‌ساله نفت را که شامل استخراج، بهره‌برداری و لوله‌کشی نفت و قیر در سراسر ایران (به جز آذربایجان، گیلان و مازندران، گرگان و خراسان) می‌شد، از دولت ایران گرفت.

دارسی متعهد شد در دو سال، شرکت یا شرکت‌هایی را برای بهره‌برداری تأسیس کند و از محصولات ۱۶ درصد با عنوان حق امتیاز و ۲۰ هزار لیره سهم ایران را به دولت بپردازد و در تمام مدت صاحب امتیاز از پرداخت مالیات و حقوق گمرگی معاف باشد. در روز ۵ خرداد ۱۲۸۷ شمسی نفت در مسجد سلیمان فوران کرد و یک سال بعد در جنوب، شرکت نفت ایران و انگلیس تأسیس شد.

رضا پهلوی در سال ۱۳۱۲ در قرارداد دارسی تجدید نظر کرد و شرایطی را ظاهراً به سود ایران به آن افزود. اما در نگاه برخی کارشناسان این قرارداد توطئه‌ای انگلیسی بود که به دست پهلوی به انجام رسید و سودی برای ایران دربر نداشت، بلکه سهم ایران از قرارداد قبلی کمتر و کمپانی انگلیس همچنان از پرداخت هر گونه مالیات و عوارض معاف بود و بر خلاف قرارداد دارسی، اموال شرکت نیز به دولت انگلیس تعلق گرفت.

در جنگ جهانی دوم در شهریور ۱۳۲۰ به جهت موقعیت راهبردی ایران و وابستگی بریتانیا به منبع انرژی خاورمیانه، انگلستان ایران را اشغال کرد. اشغال ایران فضای اجتماعی ایران را دگرگون ساخت. این موضوع زمینه مبارزه با امتیاز‌های خارجیان از جمله امتیاز‌های نفتی را فراهم کرد.

در زمان محمدرضا پهلوی، در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی (اسفند ۱۳۲۲ تا اسفند ۱۳۲۴)، برخی از نمایندگان خواستار ملی‌شدن صنعت نفت و الغای قرارداد‌های منعقدشده با خارجیان در زمان رضاشاه شدند. پس از درخواست کافتارادزه نماینده شوروی برای دادن امتیاز نفت شمال به این کشور، به موجب طرح پیشنهادی محمد مصدق به نمایندگان مجلس، دولت‌ها از مذاکره دربارهٔ اعطای امتیاز نفت به خارجیان منع شدند.

پس از آن جبهه ملی، احقاق حقوق مردم ایران در حوزه نفت را در دستور کار قرار داد، ولی خواسته‌ها فراتر از نفت بود. مجلس شانزدهم به‌صراحت خواهان تجدید نظر در قرارداد نفتی با انگلیس شد. مصدق نماینده این دوره در نطق‌های خود ملی‌شدن نفت را مطرح کرد و با تشکیل و رهبری گروه پارلمانی نفت یا کمیسیون نفت، به بسیج نیرو‌های سیاسی کشور برای ملی‌کردن صنعت نفت پرداخت.

مطالبه ملی‌شدن نفت در میان مردم ایران فراگیر شد. مردم با تظاهرات گسترده از آن حمایت کردند و مجلس در ۲۴ اسفند ۱۳۲۹ بدون رأی مخالف، نفت را ملی اعلام کرد. در ۲۹ اسفند نیز مجلس سنا آن را تصویب کرد و آن روز، روز ملی‌شدن صنعت نفت نام گرفت. برابر مصوبه ۲۴ و ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ مجلس شورای ملی و مجلس سنا، صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور ملی شد و عملیات اکتشاف و استخراج و بهره‌برداری در دست دولت ایران قرار گرفت.

{$sepehr_key_198322}

قدرت ایران در تعیین سرنوشت نفت

اکنون با گذشت بیش از ۷۰ سال از جریان ملی شدن صنعت نفت، بار دیگر استعمارگران با حمله نظامی به ایران در اسفند ماه ۱۴۰۴، قصد غارت نفت ایران را دارند. مقاومت ملت ایران در برابر تجاوز آشکار دشمن و بسته نگه داشتن تنگه هرمز از ابتدای جنگ تا به امروز (۹ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴) منجر به افزایش شدید قیمت نفت و گاز و کمبود سوخت در کشور‌های جهان به ویژه کشور‌های اروپایی و آمریکایی شود؛ اتفاقی که اکنون رسانه‌های دنیا از آن به عنوان بحران انرژی و سوخت یاد می‌کنند.

قیمت هر بشکه نفت پیش از آغاز جنگ تاکنون بیش از ۵۰ درصد رشد داشته و به بیش از ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده است. هر چند کشور‌های دنیا از جمله آمریکا اقدمات متعددی از جمله باز کردن چاه‌های ذخیره خود برای کنترل و کاهش قیمت نفت اتخاذ کردند، اما تاثیر بسته ماندن تنگه هرمز به عنوان شاهراه صادرات نفت در دنیا، بسیار بیشتر از اقدامات این کشور‌ها بوده است.

کارشناسان در سراسر دنیا، ادامه تهاجم آمریکا و اسرائیل به ایران را به ضرر کل منافع دنیا می‌دانند و نفت ۲۰۰ دلاری را دور از ذهن نمی‌دانند. رقمی که می‌تواند منجر به فروپاشی اقتصاد‌های بزرگ دنیا شده و تورم‌های سنگینی را برای کشور‌ها به همراه داشته باشد.

اهمیت بیشتر اسفند ۱۴۰۴ از اسفند ۱۳۲۹

آمریکا و اسرائیل در روز‌های ابتدایی تهاجم به کشورمان، با ترور و شهادت رهبر معظم انقلاب جمعی از فرماندهان عالیرتبه و هدف قرار دادن زیرساخت‌ها از جمله فرودگاه‌ها و ساختمان‌ها را در دستور کار داشت، اما در ۲۶ اسفند ماه با حمله به میدان گازی پارس جنوبی، فصل جدیدی از نبرد را آغاز کردند. ایران نیز در پاسخ به این حمله، با واردکردن ضربات شدید و کوبنده به تأسیسات انرژی منطقه که از منافع آمریکا محسوب می‌شوند، اقدام خصمانه دشمن را پاسخ داد.

ایران بار‌ها قبل از جنگ و حین جنگ به «دونالد ترامپ» و هم‌پیمانانش هشدار داده بود که حمله به تأسیسات انرژی ایران پاسخی دردناک را در پی خواهد داشت. بر همین اساس و موج ۶۳ عملیات وعده صادق ۴، نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران با ضربات پی در پی موشکی تأسیسات نفتی یادشده را که آمریکا سهامدار یا صاحب اصلی آن بوده، در کشور‌هایی که مبدأ جنایت زیرساختی علیه ایران محسوب می‌شوند را با ضربات کوبنده هدف قرار داد.

اسفندماه ۱۴۰۴ و اسفندماه ۱۳۲۹، هر دو از این جهت که نماد تصمیمی سرنوشت‌ساز و جسورانه برای آینده ایران و استقلال کشور خصوصاً در حوزه انرژی هستند و همچنین هر دو در لبه مقطع تغییر نظم جهانی به وقوع پیوستند، با یکدیگر اشتراکات نزدیکی دارند؛ بنابراین اسفند ۱۴۰۴ به عنوان یکی از مهم‌ترین رخداد‌های تاریخ سیاسی ایران در جهان معاصر معنا پیدا کرده و در میان توده‌های مردم نیز به سمبل عقلانیت و درایت ایرانی برای حراست از استقلال و آزادی ملی مبدل شده است.

{$sepehr_key_198323}