شبهه «گروگان‌گیری حجاج» چقدر واقعی است؟

در حالی که برخی از احتمال به خطر افتادن زائران سخن می‌گویند، کارشناسان امنیتی معتقدند قواعد بین‌المللی و ماهیت چندملیتی حج، چنین سناریوهایی را دور از واقعیت می‌کند.

کد خبر: ۴۰۴۰۹۴

تاریخ : ۱۶ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۲۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، این روز‌ها میان زائران و متقاضیان تشرف به حج تمتع یک سوال مطرح است «با این شرایط جنگی، مگر می‌شود به حج رفت؟»

برخی به «گروگان‌گیری زائران» اشاره کرده و برخی دیگر نگران «حفظ جان مردم» هستند. برخی هم می‌گویند «اصلاً چرا باید در این اوضاع به فکر حج بود؟»، اما در سوی دیگر، زائرانی هستند که سال‌ها منتظر نوبت خود بوده‌اند. آنها می‌پرسند که «اگر جنگ بود، چرا در ۸ سال دفاع مقدس حج تعطیل نشد؟»

به نظر می‌رسد برای پاسخ به این سوالات، بهتر است نگاهی به کارنامه حج در سال‌های جنگ تحمیلی بیندازیم.

سال ۱۳۵۹ در اولین سال جنگ تحمیلی، عراق با حمایت کامل مالی، نظامی و تبلیغاتی کشور‌های عربی منطقه از جمله عربستان، به ایران حمله کرد و هواپیما‌های سعودی به جنگنده‌های صدام سوخت‌رسانی می‌کردند. فضای رسانه‌های عربی علیه ایران در اوج بود، اما اعزام حجاج ایرانی متوقف نشد.

آمار‌ها می‌گویند که در همان سال اول جنگ، حدود ۴۰ هزار زائر ایرانی به حج رفتند. سال ۱۳۶۱ این عدد به ۷۵ هزار نفر رسید تا سال ۱۳۶۵ هر سال حدود ۱۵۰ هزار ایرانی به حج تمتع مشرف شدند که یعنی در اوج آتش، نه تنها اعزام کم نشد که پررونق‌تر هم شد.

امام خمینی (ره) در پیام حج سال ۱۳۶۶ فرمودند «حج بهترین میعادگاه افشای جنایات مستکبران است... گمان نکنند که ما با این جنجال‌ها از حج دست می‌کشیم.»

کارنامه حج در جنگ تحمیلی، اما خالی از تلخی نیست. سال ۱۳۶۶ در مراسم «برائت از مشرکین»، مأموران سعودی به تجمع حجاج ایرانی حمله کردند. بیش از ۲۷۰ زائر ایرانی به شهادت رسیدند و صد‌ها نفر زخمی شدند.

در پی آن حادثه، سال بعد حج تمتع ایران به طور کامل تعطیل شد. این توقف یک ساله حج در سال ۱۳۶۷ از سر ترس نبود و یک تصمیم حساب‌شده برای حفظ جان زائران در قبال خشونت سعودی‌ها عنوان شد.

این تجربه نشان داد که مسئولان هرگز جان زائران را به خطر نمی‌اندازند، اما تا وقتی که امنیت نسبی وجود دارد، حج را تعطیل نمی‌کنند.

شرایط امروز، اما با آن سال‌ها تفاوت دارد. اول اینکه روابط ایران و عربستان از تنش به سمت عادی‌سازی رفته است. آن سال‌ها سعودی آشکارا به صدام سوخت می‌داد، اما امروز سفارت‌ها باز شده و گفت‌و‌گو‌های دیپلماتیک ادامه دارد.

دوم اینکه سهمیه ایران از ۸۵ هزار نفر به ۳۱ هزار زائر کاهش یافته و الگوی سفر از هوایی به زمینی تغییر کرده است. زائران امسال از مرز مهران یا شلمچه با اتوبوس وارد عراق می‌شوند و پس از طی مسیر زمینی، وارد عربستان می‌شوند.

نکته جالب اینکه تجربه سفر زمینی تازگی ندارد. در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه با رژیم صهیونیستی بسیاری از زائران سال گذشته مجبور شدند از مسیر زمینی به کشور بازگردند و آن تجربه با موفقیت مدیریت شد. یعنی زیرساخت سفر زمینی آماده است.

اما بزرگترین ابهامی که این روز‌ها میان مردم پیچیده، شبهه گروگان‌گیری حجاج است. برخی می‌گویند که «مگر عاقلانه است ۳۱ هزار نفر را در شرایط جنگی به کشوری بفرستیم که رابطه سیاسی گرمی با ما ندارد؟»

{$sepehr_key_201367}

کارشناسان امنیتی، اما این شبهه را چندان معقول نمی‌دانند. حجاج با روادید رسمی و تحت قوانین بین‌المللی وارد عربستان می‌شوند. تبدیل ۳۱ هزار زائر به گروگان، هزینه‌ای دارد که هیچ کشوری در جهان اسلام توان پرداخت تبعات آن را ندارد. ضمن اینکه حضور زائرانی از بیش از ۱۰۰ کشور در حج، یک فضای چندجانبه امنیتی ایجاد می‌کند که هرگونه اقدام خلاف عرف را با خطر مواجه می‌سازد.

فراتر از شبهه‌ها، حج بستر ارتباط با جهان اسلام و نمایش وحدت مسلمین است. تعطیل کردن حج به بهانه جنگ، یعنی پذیرش القای ناامنی و عقب‌نشینی از یکی از بزرگترین سنگر‌های معنوی.

حضور ۳۱ هزار زائر ایرانی در سرزمین وحی، یک حضور مقتدرانه و تشکیلاتی است که نشان می‌دهد ایران حتی در اوج بحران هم ارتباط خود را با بدنه جهان اسلام قطع نمی‌کند و منزوی نخواهد شد.

با تمام این موضوعات، هیچ کس منکر حساسیت شرایط نیست. به همین دلیل است که اصل اجرای سفر حج تمتع ۱۴۰۵ منوط به موافقت شورای عالی امنیت ملی کشور است.

سازمان حج و زیارت برنامه‌ریزی عملیاتی را انجام داده و تمهیدات درمانی، امنیتی و لجستیکی پیش‌بینی کرده است، اما تصمیم نهایی دست چندین کارشناس از دستگاه‌های مختلف است که با در نظر گرفتن همه جوانب از جمله وضعیت منطقه، امنیت زائران، هماهنگی‌های بین‌المللی و مصالح ملی تصمیم خواهند گرفت.

تعداد ۳۱ هزار نفر نسبت به سال‌های قبل عدد قابل توجهی نیست. مسیر زمینی از طریق عراق نیز با هماهنگی کامل با مقامات دو کشور طراحی شده و اگر شورای عالی امنیت ملی بگوید امکان اعزام وجود دارد، همه تمهیدات آماده است. اگر هم با تصمیم شورای عالی امنیت ملی سفر‌ها لغو شود، طبیعتاً اعزامی در کار نخواهد بود.

اما آنچه مسلم است، هیچ تصمیمی شتابزده گرفته نخواهد شد. عقلانیت حاکم بر تصمیم‌گیری‌های امنیتی کشور اقتضا می‌کند تا آخرین لحظه، همه گزینه‌ها روی میز باشد.

کارنامه حج در ۸ سال جنگ تحمیلی نشان داد که حتی در سخت‌ترین شرایط هم می‌توان شعائر الهی را حفظ کرد، بدون اینکه امنیت زائران به خطر بیفتد. حادثه تلخ ۱۳۶۶ و تعطیلی یک ساله بعد از آن نیز نشان داد که مسئولان هرگز جان زائران را فدای شعائر نمی‌کنند.

امسال نیز تصمیم نهایی با شورای عالی امنیت ملی است. اگر تشخیص دهند اعزام ممکن است، با برنامه کامل انجام خواهد شد. اگر تشخیص دهند شرایط مساعد نیست، اعزام نخواهد شد. البته باید توجه داشت که حج سنگر است نه نقطه ضعف و ایران ثابت کرده که در اوج بحران نیز از سنگر‌های خود عقب‌نشینی نمی‌کند.

منبع: فارس