روز‌های سرنوشت‌ساز برای بحران جهانی| تحلیلگران در سی‌ونهمین روز از جنگ چه گفتند؟

اکنون پرسش اصلی تحلیلگران و سیاستمداران دنیا این است که آیا جهان در آستانه مهار این بحران جهانی قرار دارد یا در آستانه ورود به مرحله‌ای خطرناک‌تر از آنچه تاکنون دیده است. پاسخ این پرسش شاید در روز‌های پیش رو روشن شود؛ روز‌هایی که می‌تواند سرنوشت یکی از مهم‌ترین بحران‌های قرن بیست‌ویکم را رقم بزند.

کد خبر: ۴۰۴۹۶۷

تاریخ : ۱۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۱:۳۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، سی‌ونهمین روز از جنگ رمضان در حالی سپری می‌شود که فضای سیاسی جهان بیش از هر زمان دیگری ملتهب شده است. تهدید دونالد ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن زیرساخت‌های ایران و حتی سخن گفتن از «نابودی یک تمدن» موجی از واکنش‌ها را در سراسر جهان برانگیخته است؛ از سیاستمداران غربی گرفته تا تحلیلگران و فرماندهان نظامی نسبت به پیامد‌های چنین اقدامی هشدار داده‌اند. همزمان، تلاش‌هایی برای میانجیگری نیز در جریان است.

پاکستان با درخواست تمدید مهلت دو هفته‌ای برای فراهم شدن فرصت دیپلماسی وارد میدان شده و برخی کشور‌ها خواستار کاهش تنش شده‌اند. در این میان، میدان نظامی نیز وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ جایی که فرماندهان نظامی از آغاز مرحله جدیدی از حملات سخن می‌گویند. در چنین شرایطی، مرور سخنان و تحلیل‌های چهره‌های سیاسی و کارشناسان جهان در سی‌ونهمین روز این جنگ، تصویری روشن از نگرانی جهانی نسبت به آینده این بحران ارائه می‌دهد.

۱. میانجی‌گری و تلاش برای دیپلماسی

در کنار این هشدار‌های بین المللی نسبت به تهدید‌های مکرر ترامپ برای حمله زیرساخت‌های ایران، برخی کشور‌ها تلاش کرده‌اند مسیر دیپلماسی را زنده نگه دارند. مهم‌ترین ابتکار در این زمینه از سوی پاکستان مطرح شده است. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرده است تلاش‌های دیپلماتیک برای رسیدن به راه‌حل مسالمت‌آمیز در حال پیشرفت است. او از ترامپ خواسته مهلت دو هفته‌ای تعیین شده را تمدید کند تا دیپلماسی فرصت بیشتری برای پایان دادن به جنگ داشته باشد.

او همچنین از ایران خواسته است به عنوان اقدامی حسن‌نیت، تنگه هرمز را برای دو هفته باز نگه دارد و در عین حال از همه طرف‌های درگیر خواسته است به آتش‌بس موقت پایبند باشند. در واکنش به این پیشنهاد، سخنگوی کاخ سفید اعلام کرده است ترامپ از این پیشنهاد مطلع شده و پاسخ خواهد داد. خود ترامپ نیز گفته است هنوز به طور کامل در جریان این پیشنهاد قرار نگرفته است. با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند فرصت دیپلماسی به سرعت در حال از دست رفتن است.

۲. پیام میدان؛ مرحله جدید جنگ با تغیر الگوی عملیات

در میانه تحولات دیپلماتیک و سیاسی، میدان نبرد نیز پیام‌های خاص خود را ارسال کرده است. فرمانده هوافضای سپاه پاسداران اعلام کرد مرحله جدیدی از عملیات آغاز شده و در این مرحله از پرتابگر‌های تازه‌نفس دوفروندی برای موشک‌های فاتح و خیبرشکن استفاده شده است. این تحول از نگاه بسیاری از تحلیلگران نظامی به معنای ورود جنگ به فاز جدیدی از عملیات موشکی است.

پاتریشیا مارینز، تحلیلگر نظامی، با اشاره به این تحول می‌گوید ایران به سمت استفاده از پرتابگر‌های دوفروندی برای موشک‌های میان‌برد حرکت کرده است؛ موضوعی که به گفته او نشان می‌دهد تهران در حال تغییر الگوی عملیاتی خود است. او تأکید می‌کند که ایران همچنان هزاران موشک کوتاه‌برد در اختیار دارد که می‌توانند پایگاه‌ها و زیرساخت‌های آمریکا در منطقه را هدف قرار دهند.

شبکه بهم پیوسته برق ایران

در داخل کشور نیز پیام روشنی از آمادگی داده شده است. سخنگوی صنعت برق اعلام کرد شبکه برق ایران با بیش از یک میلیون کیلومتر گستره، ساختاری به هم پیوسته دارد و در صورت آسیب در هر نقطه، امکان جبران آن از طریق سایر خطوط و نیروگاه‌ها وجود دارد. به گفته او حدود ۳۰ هزار نیروی متخصص در صنعت برق در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند. در همین حال، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا نیز هشدار داده است که در صورت ادامه تجاوزات، نیرو‌های مسلح ایران اقداماتی انجام خواهند داد که زیرساخت‌های آمریکا و متحدانش در منطقه را برای سال‌ها با بحران مواجه کند.

{$sepehr_key_202255}

۳. سیاست‌مداران آمریکا؛ تهدید‌های یک روان‌پریش

بخش قابل توجهی از واکنش‌ها به تهدید‌های ترامپ از داخل خود آمریکا مطرح شده است. بسیاری از سیاستمداران، تحلیلگران و حتی فرماندهان نظامی سابق نسبت به پیامد‌های چنین اقدامی هشدار داده‌اند. جیم مک‌گاورن، نماینده کنگره آمریکا، تهدید‌های ترامپ علیه ایران را «روان‌پریشانه» توصیف کرده و گفته است رئیس‌جمهور ایالات متحده «کاملاً از کنترل خارج شده و فوق‌العاده خطرناک است». او همچنین ترامپ را «بی‌ثبات و فاقد صلاحیت برای رهبری» دانسته است.

آغاز فرایند برکناری ترامپ

یاسمن انصاری، عضو ایرانی‌تبار کنگره آمریکا، نیز از آغاز روند درخواست اجرای متمم ۲۵ قانون اساسی برای برکناری ترامپ و استیضاح وزیر جنگ خبر داده و تأکید کرده است که تهدید حمله به زیرساخت‌های ایران عبور از همه خطوط قرمز است.

در میان جمهوری‌خواهان نیز صدا‌های مخالف شنیده می‌شود. مارجوری تیلور گرین، که زمانی از حامیان اصلی ترامپ بود، تهدید نابودی تمدن ایران را «شر و جنون» توصیف کرده و خواستار بررسی متمم ۲۵ شده است. سناتور ران جانسون نیز گفته امیدوار است این سخنان صرفاً «رجزخوانی» باشد و تأکید کرده است که آمریکا با مردم ایران در جنگ نیست.

جنایت جنگی و خطر پاسخ شدید

در سطح نظامی نیز هشدار‌های جدی مطرح شده است. مارک هرتلینگ، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا، گفته بسیاری از افسران ارشد ممکن است از اجرای دستور‌های غیرقانونی خودداری کنند و حتی احتمال بروز نوعی نافرمانی در ارتش وجود دارد. لارنس سلین، سرهنگ بازنشسته نیرو‌های ویژه آمریکا نیز هشدار داده است که حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران می‌تواند جنایت جنگی محسوب شود و تقریباً به طور قطع واکنش شدید ایران را در پی خواهد داشت.

۴. سیاستمداران دنیا؛ نگرانی جهانی از گسترش جنگ

فراتر از آمریکا، بسیاری از رهبران و مقامات بین‌المللی نیز نسبت به گسترش این جنگ ابراز نگرانی کرده‌اند. دفتر نخست‌وزیر بریتانیا از ترامپ خواسته است از تهدید نابودی یک تمدن عقب‌نشینی کند. ولکر تورک، کمیسر حقوق بشر سازمان ملل، نیز تأکید کرده است حملات عمدی به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی می‌تواند جنایت جنگی تلقی شود و عاملان آن باید پاسخگو باشند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز گفته است هیچ هدف نظامی نمی‌تواند تخریب گسترده زیرساخت‌های یک جامعه یا تحمیل رنج عمدی به غیرنظامیان را توجیه کند.

تهدید بی‌فایده

نخست‌وزیر نیوزیلند نیز تهدید‌های ترامپ علیه زیرساخت‌های ایران را «بی‌فایده» خوانده و تأکید کرده است که بمباران زیرساخت‌های غیرنظامی اقدامی غیرقابل قبول خواهد بود. در اروپا نیز نگرانی‌ها افزایش یافته است. گیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا، گفته است جهان به نظر می‌رسد گرفتار نوعی دیوانگی شده و هشدار داده که بشریت حتی از فاجعه‌هایی مانند هیروشیما و ناگازاکی نیز درس نگرفته است. همچنین نخست‌وزیر کانادا اعلام کرده است همه طرف‌ها باید به قوانین بین‌المللی احترام بگذارند و از هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی خودداری کنند.

{$sepehr_key_202256}

۵. تحلیل کارشناسان؛ جهان در آستانه بحران بزرگ

کارشناسان و تحلیلگران بین‌المللی نیز دیدگاه‌های قابل توجهی درباره پیامد‌های این جنگ مطرح کرده‌اند. ریچارد هاس، رئیس پیشین شورای روابط خارجی آمریکا، گفته است ترامپ از پنج هفته جنگ با ایران هیچ درسی نگرفته و حمله به زیرساخت‌ها نه موجب تغییر حکومت می‌شود و نه تسلیم ایران را به دنبال خواهد داشت. ولی نصر، مشاور سابق دولت اوباما، نیز تأکید کرده است تمدن ایران با بمب از بین نمی‌رود و این تمدن هزاران سال بحران‌های بزرگ‌تری را پشت سر گذاشته است.

جنگ علیه کل مردم ایران!

کریستین امانپور، روزنامه‌نگار مشهور بین‌المللی، نیز پرسشی مهم مطرح کرده است: آیا این جنگ هنوز علیه حکومت ایران است یا علیه کل مردم ایران؟ در حوزه اقتصادی نیز نگرانی‌هایی مطرح شده است. رئیس صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است ادامه جنگ می‌تواند به افزایش تورم جهانی و کاهش رشد اقتصادی منجر شود و حتی احتمال بحران غذایی را افزایش دهد. در حوزه انرژی نیز آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است ادامه اختلال در تنگه هرمز می‌تواند به «آوریل سیاه» در بازار انرژی منجر شود. دالیا فهمی، تحلیلگر روابط بین‌الملل، نیز معتقد است تحولات تنگه هرمز می‌تواند به تضعیف دلار نفتی و تغییر موازنه اقتصادی جهانی منجر شود.

ایران جسورترین کشور جهان

در حوزه ژئوپلیتیک نیز برخی تحلیلگران به جسارت ایران اشاره کرده‌اند. نیشانت باردواج، تحلیلگر بازار، می‌گوید ایران در حال حاضر یکی از جسورترین کشور‌های جهان است که در برابر فشار همزمان آمریکا و اسرائیل ایستاده است. در همین حال جان مرشایمر، استاد برجسته روابط بین‌الملل، هشدار داده است در صورت گسترش جنگ، کشور‌های منطقه مانند عربستان و امارات ممکن است با پیامد‌های ویرانگر مواجه شوند. حتی در داخل اسرائیل نیز اعتراف‌هایی درباره محدودیت قدرت نظامی مطرح شده است. داوید آزولای، رئیس یک شهرک صهیونیستی در شمال فلسطین اشغالی، گفته است ارتش اسرائیل حتی تا صد سال آینده هم نمی‌تواند حزب‌الله را نابود کند.

جمع‌بندی؛ جهان در انتظار تصمیمی سرنوشت‌ساز

مجموع این واکنش‌ها نشان می‌دهد سی‌ونهمین روز جنگ رمضان تنها یک روز دیگر در تقویم درگیری‌ها نیست؛ بلکه لحظه‌ای است که نگرانی جهانی نسبت به آینده این بحران به اوج رسیده است. از واشنگتن تا لندن، از اسلام‌آباد تا سازمان ملل، صدا‌های زیادی درباره خطر گسترش جنگ شنیده می‌شود. در حالی که برخی تلاش می‌کنند مسیر دیپلماسی را باز نگه دارند، تهدید‌ها همچنان ادامه دارد و میدان نیز وارد مرحله‌ای تازه شده است.