جای خالی ایران در بزرگترین تیم داوری تاریخ فیفا | داوری ایران در قهقرا

از دست دادن اعتبار بین‌المللی در داوری، فقط یک مسئله فنی و ورزشی نیست. حضور یک داور ایرانی در جام جهانی همواره یک فرصت بی‌نظیر برای نشان دادن چهره حرفه‌ای و توانمند ایران در عرصه جهانی بود.

کد خبر: ۴۰۵۶۶۹

تاریخ : ۲۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۸:۰۲

نوشته

سابقه حضور داوران ایرانی در جام جهانی حتی از حضور تیم ملی هم طولانی‌تر است. پیش از آنکه تیم ملی ایران برای نخستین بار در سال ۱۹۷۸ به آرژانتین برسد، جعفر نامدار در جام جهانی ۱۹۷۴ آلمان غربی به عنوان نخستین داور ایرانی قضاوت کرده بود.

از آن روز تا همین چند سال پیش، نام ایران همیشه در فهرست داوران فیفا برای بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان دیده می‌شد؛ از نامدار و فنایی تا بهارمست، کامرانی‌فر و در نهایت علیرضا فغانی که در سه دوره متوالی ۲۰۱۴، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ حضور داشت و در روسیه افتخار قضاوت دیدار رده‌بندی را هم به دست آورد.

اما حالا و در آستانه برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک، اوضاع کاملاً متفاوت است. برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، خبری از نام هیچ داور ایرانی در فهرست اولیه یا نهایی فیفا نیست. جای خالیای که بیش از هر چیز یادآور یک شکست بزرگ در مدیریت داوری ایران است. ماجرا از جایی تلخ‌تر می‌شود که بدانیم این دوره از جام جهانی به دلیل افزایش تعداد تیم‌ها از ۳۲ به ۴۸ تیم، بزرگترین تیم داوری تاریخ فیفا را می‌طلبد.

فیفا برای برگزاری این مسابقات ۴۱ داور جدید جذب کرده تا بتواند پاسخگوی ۱۰۴ مسابقه باشد؛ رقمی بی‌سابقه در تاریخ جام‌های جهانی. در چنین شرایطی که فرصت برای داوران کشور‌های مختلف بیش از هر زمان دیگری است، نه تنها هیچ داور ایرانی در این لیست دیده نمی‌شود، بلکه نام ایران به عنوان یک کشور صاحب‌سبقه در داوری فوتبال، تقریباً از فهرست داوران بین‌المللی فیفا کنار رفته است.

نقطه عطف این افول، بدون شک جدایی علیرضا فغانی از خانواده داوری ایران بود. فغانی که سال‌ها به عنوان بهترین داور آسیا شناخته می‌شد و پرچمدار داوری ایران در سه جام جهانی متوالی بود، با دریافت پیشنهاد از فدراسیون فوتبال استرالیا، تصمیم گرفت ملیت داوری خود را تغییر دهد و حالا او به عنوان داور استرالیایی در مسابقات بین‌المللی حضور پیدا می‌کند.

آنچه این جدایی را به یک فاجعه تبدیل کرد، نبود هیچ جانشینی برای او در داخل ایران بود. فدراسیون فوتبال ایران در سال‌های اخیر نتوانست حتی یک داور در تراز جهانی پرورش دهد. نه سیستم استعدادیابی مؤثری وجود داشت، نه برنامه مدون برای انتقال تجربه، نه حمایت مالی و نه مسیر روشنی برای رشد داوران جوان.

نتیجه این شد که با رفتن فغانی، یک خلأ بزرگ در بالاترین سطح داوری ایران ایجاد شد و کسی نبود که آن را پر کند. این در حالی است که بسیاری از کشور‌های منطقه، با سرمایه‌گذاری روی نسل جدید داوران، حالا نمایندگانی در جام جهانی ۲۰۲۶ دارند.

از عربستان و امارات گرفته تا ژاپن و کره جنوبی، همگی توانستند داوران خود را به جمع برگزیدگان فیفا برسانند؛ اما ایران در کمال تعجب و تأسف، غایب مطلق این رویداد بزرگ است.

از دست دادن اعتبار بین‌المللی در داوری، فقط یک مسئله فنی و ورزشی نیست. حضور یک داور ایرانی در جام جهانی همواره یک فرصت بی‌نظیر برای نشان دادن چهره حرفه‌ای و توانمند ایران در عرصه جهانی بود. وقتی داور ایرانی در ورزشگاه‌های جام جهانی سوت می‌زد، نام ایران در رسانه‌های بین‌المللی بار‌ها و بار‌ها تکرار می‌شد و این یک سرمایه نمادین و رسانه‌ای تمام‌نشدنی محسوب می‌شد.

حالا با خالی شدن این جایگاه، آن اعتبار به یکباره از دست رفته است. شاید برخی بگویند داوری ایران روز‌های سخت خود را دیده و دوباره به روز‌های خوب بازخواهد گشت، اما واقعیت تلخ این است که تا زمانی که یک نظام منسجم برای آموزش، استعدادیابی و پشتیبانی از داوران در ایران شکل نگیرد، نه تنها جام جهانی ۲۰۲۶، بلکه احتمالاً چند دوره بعدی آن هم بدون داور ایرانی برگزار خواهد شد.