نگاهی به مجموعه تلویزیونی «کلانتری یازده» | عدالت به روش سرگرد-کدخدا

برای تماشای این سریال، باید واقعیت را کمی تعدیل کنید. دیدن «کلانتری یازده» بیش از هر چیز، نیازمند یک توافق نانوشته میان مخاطب و سازندگان است.

کد خبر: ۴۰۵۷۶۱

تاریخ : ۲۲ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۰۲

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ برای تماشای این سریال، باید واقعیت را کمی تعدیل کنید. دیدن «کلانتری یازده» بیش از هر چیز، نیازمند یک توافق نانوشته میان مخاطب و سازندگان است. کنار گذاشتن پیش فرض‌های ذهنی درباره بروکراسی رایج در ایران و پذیرفتن نسبتی از فانتزی. این سریال قرار نیست بازتابی مستندوار از سازوکار‌های اداری و انتظامی باشد؛ بلکه جهانی را پیش روی بیننده می‌گذارد که در آن، کار‌ها ساده‌تر پیش می‌روند، گره‌ها زودتر باز می‌شوند و مسئولان، بیش از آنکه درگیر روند‌های پیچیده باشند، در پی حل مسائل مردم هستند.

در این چارچوب، کلانتری چهل رود دیگر فقط یک نهاد انتظامی نیست؛ بلکه به یک نهاد حاکمیتی دل سوز و پیگیر بدل می‌شود که هم زمان، هم امنیت را برقرار و هم نقش میانجی و مصلح را در زندگی روزمره مردم ایفا می‌کند.

جایی میان قانون و ریش سفیدی

در جهان «کلانتری یازده»، کلانتری چهل رود بیشتر از آنکه یادآور ساختار خشک اداری باشد، به مجلسی برای حل وفصل اختلافات شباهت دارد. سرگرد حسن جهانی، فرمانده این کلانتری، شخصیتی است که میان قانون مداری و کدخدامنشی تعادلی قابل توجه برقرار می‌کند. او نه تنها مجری قانون است، بلکه به اقتضای موقعیت، در قامت یک ریش سفید، مشاور و حتی روان شناس ظاهر می‌شود.

نویسنده اثر با هوشمندی، موقعیت‌هایی طراحی کرده که در آن‌ها کاشت و برداشت‌های روایی به درستی عمل می‌کنند و مخاطب به تدریج می‌پذیرد که چرا رئیس کلانتری می‌تواند تا این اندازه در مواردی که از نظر اداری شاید چندان به او مربوط نیست، دخالت می‌کند و نقش یک مصلح اجتماعی را به عهده می‌گیرد. این توجیه دراماتیک، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت سریال است؛ چراکه بدون آن، چنین رویکردی به راحتی می‌توانست غیرقابل باور جلوه کند.

واحد و هم زمان کثیر

ساختار روایی «کلانتری یازده» را نمی‌توان به سادگی در یکی از قالب‌های مرسوم گنجاند. این مجموعه نه از یک شاه پیرنگ واحد و ممتد تغذیه می‌کند و نه به طور کامل، اپیزودیک به معنای کلاسیک کلمه است. در هر قسمت از این مجموعه، با داستانی تازه روبه رو هستیم که به نحوی پایش به کلانتری باز می‌شود؛ از ماجرای معدنی که مدیرش از کارگران سوءاستفاده می‌کند، تا پروژه ساخت سدی که قرار است به نفع صاحبان ویلا، به نابودی چند روستا بینجامد.

در کنار این ها، مسائل خانوادگی نیز جایگاه ویژه‌ای دارند؛ از جمله خانواده‌ای که از داماد خود رضایت ندارند و سرگرد جهانی می‌کوشد با پادرمیانی، زندگی این زوج را به مسیر طبیعی بازگرداند. این خرده داستان‌های متباین، به شکلی بامزه و گاه غافل گیرکننده، در فضای محدود کلانتری به سرانجام می‌رسند. همین ویژگی، باعث شده تنوع روایی سریال حفظ شود و مخاطب، با وجود ثبات لوکیشن، دچار ملال ناشی از یکنواختی اثر نشود.

دو قسمت ابتدایی سریال، نقطه اتکایی مهم برای جذب مخاطب به شمار می‌روند. ورود متفاوت و بامزه رئیس جدید کلانتری، نه تنها لحن کلی مجموعه را مشخص می‌کند، بلکه نویدبخش روایتی متفاوت در ادامه مسیر است. این شروع موفق، به خوبی می‌تواند مخاطب را به ادامه تماشا ترغیب کند و نوعی اعتماد اولیه نسبت به جهان سریال بسازد.

{$sepehr_key_203063}

دیالوگ نویسی و اجرا

با وجود نقاط قوت در طراحی داستان، «کلانتری یازده» در حوزه دیالوگ نویسی چندان درخشان ظاهر نمی‌شود. فیلم نامه، قصه گو، روان و سرحال است، اما دیالوگ‌ها اغلب فاقد ظرافت و خلاقیتی هستند که بتوانند در ذهن مخاطب ماندگار شوند. از سوی دیگر، اجرا نیز در چارچوب استاندارد‌های تلویزیون ایران باقی می‌ماند؛ استانداردی قابل قبول، اما نه چشمگیر.

اگر سازندگان با تنوع بیشتر در لوکیشن‌ها و افزودن صحنه‌های عملیاتی، وجه اکشن و تحرک اثر را تقویت می‌کردند، «کلانتری یازده» می‌توانست به سطحی بالاتر از جذابیت دست پیدا کند. در وضعیت فعلی، تأکید بیش از حد بر گفت‌و‌گو و استفاده مکرر از نما‌های متوسط، موجب شده بخشی از ظرفیت‌های بالقوه سریال بالفعل نشود و اثر، در سطحی میانه متوقف بماند.

در میان عناصر مختلف ضروری برای تولید سریال، بازیگری یکی از نقاط اتکای مهم «کلانتری یازده» است. تینو صالحی در نقش سرگرد حسن جهانی، بار اصلی درام را بر دوش می‌کشد و با اجرایی کنترل شده و باورپذیر، شخصیت فرمانده‌ای دل سوز و مقتدر را شکل می‌دهد. او اگرچه چهره‌ای به شدت شناخته شده در جریان اصلی سینمای ایران نیست، اما توانایی فنی خود را به خوبی به نمایش می‌گذارد و حضوری مؤثر در پیشبرد روایت دارد.

در کنار او، حسن زارعی در نقش سروان بهاری، به عنوان یک بازیگر مکمل، حضوری مسلط و روان دارد. راحتی او در برابر دوربین و تسلطش بر نقش، باعث شده تعاملات میان شخصیت‌ها طبیعی و باورپذیر جلوه کند.

سه بازیگر نقش سربازان کلانتری نیز با حضوری به اندازه و لحنی گاه طنزآمیز، به ایجاد تنوع در فضای سریال کمک می‌کنند و مانع از یکنواختی لحن می‌شوند. در مجموع، «کلانتری یازده» را می‌توان تلاشی دانست برای بازتعریف نقش یک نهاد انتظامی در قالبی داستانی و تا حدی آرمانی. سریال با تکیه بر روایت‌های متنوع، شخصیت محوری و نگاهی کدخدامنشانه به حل مسائل، جهانی خلق می‌کند که با واقعیت فاصله دارد، اما در منطق درونی خود قابل پذیرش است.