هنرمندان کارتونیست باید با تلاشی جهادی به دوران اوج برگردند

کارتونیست مشهدی می‌گوید: کارتون در ایران از نقطه اوج فاصله گرفته و نیازمند بازتعریف نقش خود در مواجهه با بحران‌های اجتماعی است.

کد خبر: ۴۰۷۰۰۴

تاریخ : ۲۷ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۱

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ محسن اسدی، گرافیست، کارتونیست و کارشناس هنر‌های تجسمی حوزه هنری خراسان رضوی، در پاسخ به این سوال که در شرایط امروز کشور کارتون چقدر می‌تواند در ایجاد همدلی و وحدت بین مردم موثر و جریان‌ساز باشد می‌گوید: اگر این پرسش را ۱۰ یا ۱۵ سال پیش مطرح می‌کردید، پاسخ روشن‌تری داشتیم؛ چراکه در آن دوره، کارتون و کاریکاتور ایران در اوج قرار داشت و هنرمندان بدون نیاز به فراخوان یا رویداد، به‌صورت مستقل آثاری تأثیرگذار و بحث‌برانگیز تولید می‌کردند.

به گفته او، در آن سال‌ها، کارتون صرفاً بازتاب‌دهنده نبود، بلکه در بسیاری از موارد، نقش جریان‌ساز و گفتمان‌ساز ایفا می‌کرد؛ جایگاهی که امروز کمتر نشانی از آن دیده می‌شود.

غلبه نگاه بازتابی بر جریان‌سازی

این کارتونیست مشهدی با بیان اینکه امروز تولید آثار کم نیست، تأکید می‌کند: مسئله اصلی، کیفیت و عمق آثار است. به گفته او، بسیاری از آثار امروز بیشتر در چارچوب یک گفتمان موجود حرکت می‌کنند و کمتر شاهد شکل‌گیری آثار عمیق و جریان‌ساز هستیم.

اسدی برای روشن‌تر شدن این موضوع، به نمونه‌هایی در منطقه اشاره می‌کند و معتقد است برخی هنرمندان در کشور‌های دیگر توانسته‌اند همچنان نقش پررنگی در جریان‌سازی ایفا کنند، در حالی که در ایران این وجه تا حدی کمرنگ شده است.

نقش جریان‌های بیرونی در تغییر مسیر هنر

او بخشی از این وضعیت را ناشی از تأثیرگذاری جریان‌های بیرونی بر فضای هنر می‌داند و توضیح می‌دهد: در سال‌های اخیر، نوعی جهت‌دهی در حوزه‌های مختلف هنری شکل گرفته که به حاشیه رفتن هنر‌های متعهد و مسئله‌محور انجامیده است.

به گفته اسدی، این تغییر مسیر از طریق سازوکار‌هایی مانند حمایت‌های هدفمند، جهت‌دهی بازار هنر و تغییر ذائقه مخاطب رخ داده و باعث شده برخی آثار ارزش‌محور کمتر دیده شوند یا در چرخه انتشار و بازنشر قرار نگیرند.

هنر متعهد و چالش دیده نشدن

این کارشناس هنر‌های تجسمی با اشاره به وضعیت هنرمندان دغدغه‌مند می‌گوید: آثاری که مبتنی بر ارزش‌های ملی و اجتماعی تولید می‌شوند، چه در قالب نقد و چه در جهت تقویت همبستگی، کمتر دیده می‌شوند و گاه از چرخه نمایش و انتشار کنار می‌مانند.

او به شکاف میان کیفیت آثار و میزان دیده‌شدن آنها در فضای مجازی اشاره می‌کند و این موضوع را یکی از چالش‌های جدی امروز هنر می‌داند.

مشهد؛ ظرفیت‌ها و افول تدریجی

اسدی درباره وضعیت مشهد نیز توضیح می‌دهد: در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰، جلسات منظم و پویایی میان کارتونیست‌ها در مشهد برگزار می‌شد که به مرور و از اواسط دهه ۸۰ به بعد، این روند با شیبی محسوس کاهش یافت.

او معتقد است این افول، بر کیفیت و کمیت آثار شاخص نیز تأثیر گذاشته و امروز کمتر شاهد تولید آثار برجسته در این حوزه هستیم؛ هرچند نقش فضای مجازی در دیده نشدن برخی آثار را نیز نباید نادیده گرفت.

رسانه‌ها و مطبوعات؛ حلقه گمشده حمایت

این کارتونیست، یکی از مهم‌ترین راهکار‌های بهبود وضعیت را تقویت بستر‌های انتشار می‌داند و تأکید می‌کند: رسانه‌ها و به‌ویژه مطبوعات باید دوباره به کارتون اهمیت بدهند و از کارتونیست‌ها حمایت کنند.

به گفته او، بازگشت کارتون مطبوعاتی می‌تواند به احیای این هنر کمک کند و زمینه را برای تولید آثار اثرگذارتر فراهم سازد.

ضرورت حمایت واقعی از هنرمندان

اسدی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های نهاد‌های فرهنگی می‌گوید: در حال حاضر بسیاری از هنرمندان به‌صورت جهادی و با حداقل امکانات مشغول فعالیت هستند، اما این نباید بهانه‌ای برای کم‌توجهی نهاد‌های مسئول باشد.

{$sepehr_key_204395}

او تأکید می‌کند: سازمان‌های فرهنگی وظیفه دارند از هنرمندان حمایت واقعی داشته باشند، حقوق آنها را رعایت کنند و در کنار آن، با سفارش آثار، زمینه فعالیت حرفه‌ای را برای آنها فراهم کنند.

بازگشت به نقش اثرگذار در بزنگاه‌های اجتماعی

این هنرمند در پایان با تأکید بر نقش کارتون در شرایط بحرانی می‌گوید: کارتون و کاریکاتور می‌توانند هم در نقد و روشنگری و هم در تقویت همبستگی اجتماعی نقش ایفا کنند، اما تحقق این امر نیازمند بازگشت به نگاه عمیق، دغدغه‌مند و جریان‌ساز در تولید آثار است.

به اعتقاد او، اگر این هنر نتواند در بزنگاه‌های اجتماعی اثرگذار باشد، باید ریشه آن را در فاصله گرفتن از مخاطب، ضعف حمایت‌ها و کمرنگ شدن نگاه مسئله‌محور جست‌و‌جو کرد.