علت دیر حرف زدن کودک چیست؟ | آشنایی با مراحل طبیعی رشد گفتار

دیر حرف زدن کودک موضوعی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت، اما در عین حال نباید باعث وحشت والدین شود.

کد خبر: ۴۰۷۶۶۵

تاریخ : ۲۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ دیر حرف زدن کودک موضوعی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت، اما در عین حال نباید باعث وحشت والدین شود. در بسیاری از موارد، با تشخیص به‌موقع و مداخله علمی، این مشکل به سادگی قابل حل است.

مراحل طبیعی رشد گفتار در کودکان

قبل از اینکه به بررسی علت دیر حرف زدن بپردازیم، باید بدانیم که روال طبیعی رشد زبان چگونه است. اگرچه هر کودک با سرعت خاص خود رشد می‌کند، اما معیار‌های کلی وجود دارد که به عنوان "نقاط عطف رشد" شناخته می‌شوند:

• تا ۱۲ ماهگی:

کودک باید بتواند صدا‌های ساده‌ای مثل "با-با" یا "ما-ما" را بگوید و به دستورات ساده واکنش نشان دهد.

• تا ۱۸ ماهگی:

دایره لغات کودک باید به حدود ۱۰ تا ۲۰ کلمه برسد و بتواند اشیاء آشنا را شناسایی کند.

• تا ۲ سالگی:

کودک باید بتواند جملات دو کلمه‌ای بسازد (مثل "شیر می‌خوام") و حدود ۵۰ کلمه را درک و استفاده کند.

• تا ۳ سالگی:

جملات طولانی‌تر می‌شوند و غریبه‌ها باید بتوانند بخش زیادی از صحبت‌های کودک را متوجه شوند.

{$sepehr_key_205051}

علت‌های اصلی دیر حرف زدن کودکان چیست؟

تاخیر در گفتار می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. شناسایی دقیق علت، اولین قدم در درمان موفقیت‌آمیز است. به طور کلی علل دیر حرف زدن به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. عوامل فیزیولوژیک و جسمی

گاهی اوقات مشکل در ساختار بدن کودک است. برای مثال، مشکلات شنوایی یکی از شایع‌ترین دلایل است. کودکی که صدا‌ها را به درستی نمی‌شنود، نمی‌تواند آنها را تقلید و تکرار کند. همچنین مشکلاتی مانند "گره زبانی" (Tongue-tie) یا شکاف کام می‌تواند مانع از ادای صحیح کلمات شود.

۲. عوامل محیطی و سبک زندگی

در دنیای امروز، استفاده بیش از حد از موبایل و تلویزیون یکی از مخرب‌ترین عوامل در رشد گفتار است. تعامل دوطرفه، کلید یادگیری زبان است. وقتی کودک ساعت‌ها به صفحه نمایش خیره می‌شود، فرصت تعامل با انسان‌های واقعی را از دست می‌دهد. همچنین، والدینی که تمام نیاز‌های کودک را قبل از اینکه او تلاشی برای بیان آنها کند برآورده می‌کنند، ناخواسته انگیزه حرف زدن را در او از بین می‌برند.

۳. اختلالات عصبی و تحولی

برخی از کودکان به دلیل تفاوت در ساختار یا عملکرد مغز دچار تاخیر گفتار می‌شوند. این موارد می‌تواند شامل اختلال طیف اوتیسم، بیش‌فعالی (ADHD) یا ناتوانی‌های یادگیری باشد. در اینجاست که بررسی‌های دقیق مغزی اهمیت پیدا می‌کند.

روش‌های نوین درمان: نوروفیدبک و تقویت مغز

پس از تشخیص، نوبت به درمان می‌رسد. علاوه بر گفتاردرمانی سنتی، روش‌های تکنولوژیک و ایمن دیگری نیز وجود دارند که نتایج درخشانی به همراه داشته‌اند. یکی از این روش‌ها نوروفیدبک است.

نوروفیدبک در واقع نوعی آموزش مستقیم به مغز است. در این روش، کودک در حالی که یک بازی کامپیوتری انجام می‌دهد یا انیمیشن تماشا می‌کند، امواج مغزی‌اش توسط حسگر‌هایی رصد می‌شود. هرگاه مغز کودک در الگوی مطلوب (مربوط به تمرکز و گفتار) فعالیت کند، بازی پیش می‌رود یا تصویر واضح می‌شود. این بازخورد مثبت باعث می‌شود مغز خودتنظیمی را یاد بگیرد و نواحی غیرفعال مربوط به زبان، تقویت شوند.

مزایای استفاده از نوروفیدبک در درمان تاخیر گفتار:

• بدون عوارض جانبی و کاملاً غیرتهاجمی است.

• پایداری نتایج در طولانی‌مدت بسیار بالاست.

• باعث بهبود تمرکز و کاهش اضطراب کودک نیز می‌شود.

• برای کودکانی که با روش‌های سنتی همکاری نمی‌کنند، جذاب و سرگرم‌کننده است.

چه زمانی باید به روانشناس کودک مراجعه کرد؟

بسیاری از والدین با این جمله که "فلان فامیل هم تا ۵ سالگی حرف نزد و بعداً نابغه شد" خود را فریب می‌دهند. واقعیت این است که زمان طلایی (Golden Time) رشد مغز محدود است. اگر کودک شما در سن ۲ سالگی هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید یا در ۳ سالگی نمی‌تواند جملات ساده بسازد، حتماً باید با یک متخصص مشورت کنید.

یک روانشناس کودک مجرب، ابتدا وضعیت عاطفی، محیطی و شناختی کودک را بررسی می‌کند. او با انجام تست‌های استاندارد، تفاوت بین "دیر حرف زدن ساده" و "اختلالات رشدی عمیق‌تر" را تشخیص می‌دهد. همچنین در صورت نیاز، ارجاع به متخصص برای انجام نقشه مغزی را توصیه می‌کند تا علت دقیق در سطح سلولی و عصبی مشخص شود.

راهکار‌هایی برای والدین در محیط خانه

در کنار درمان‌های تخصصی، نقش والدین در بهبود گفتار کودک حیاتی است. در اینجا چند توصیه کاربردی وجود دارد:

• بلند خواندن کتاب:

حتی اگر کودک متوجه تمام کلمات نشود، شنیدن ریتم زبان به مغز او کمک می‌کند.

• حذف یا محدودسازی شدید نمایشگرها:

تلویزیون و موبایل را تا حد امکان از دسترس کودک زیر ۳ سال دور نگه دارید.

• توصیف فعالیت‌های روزانه:

وقتی در حال آشپزی یا لباس پوشاندن به کودک هستید، تمام مراحل را با صدای بلند توضیح دهید.

• تشویق تلاش‌ها:

حتی اگر کودک کلمه‌ای را اشتباه تلفظ کرد، او را تشویق کنید و سپس فرم صحیح کلمه را به آرامی تکرار کنید.

نتیجه‌گیری

دیر حرف زدن کودک لزوماً به معنای وجود یک مشکل بزرگ نیست، اما قطعاً پیامی است که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام با ابزار‌هایی مانند نقشه مغزی و درمان‌های پیشرفته‌ای همچون نوروفیدبک، می‌تواند آینده تحصیلی و اجتماعی کودک شما را تضمین کند. به یاد داشته باشید که در این مسیر، مشاوره با یک روانشناس کودک متخصص، بهترین راه برای کاهش اضطراب والدین و تسریع روند بهبود فرزند دلبندتان است. پیشرفت‌های علمی امروز به ما اجازه می‌دهند تا به مغز فرصتی دوباره برای یادگیری و شکوفایی بدهیم.

منبع: برنا