چرا اقتصاد ایران پایان دائمی جنگ را می‌خواهد؟ | بررسی آمار سقوط سرمایه‌‌گذاری‌ زیرساختی در ۱۴۰۴

بر اساس آمار‌های رسمی نرخ «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» در دی ماه سال گذشته به منفی ۱۲.۹ درصد رسید. این شاخص بیان‌گر سقوط سرمایه‌گذاری مولد در زیرساخت‌های تولیدی ایران است. اما چرا این شاخص منفی است و اساساً این موضوع چه ارتباطی به اهمیت پایان دائمی جنگ دارد؟

کد خبر: ۴۰۸۰۵۳

تاریخ : ۳۰ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۶:۴۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص (TSIC) یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که آینده اقتصاد هر کشوری را ترسیم می‌کند.

به زبان ساده، این شاخص بیان‌گر میزان سرمایه گذاری در امور زیرساختی مرتبط با تولید است. ملاک سنجش این شاخص «فروش کالا‌های سرمایه‌ای بورسی»، «واردات کالا‌های سرمایه‌ای» و «شاخص ارزش افزوده بخش ساختمان» است.

طبق آمار‌های رسمی منتشر شده «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» در کل ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ منفی بوده. این یعنی در سال ۴۰۴، هر ماه میزان سرمایه گذاری در امور زیرساختی نسبت به ماه مشابه سال قبل نزولی بوده است. (لازم به ذکر است که هنوز آمار‌های رسمی مربوط به ماه بهمن و اسفند ۱۴۰۴ منتشر نشده، اما می‌توان پیش بینی کرد روند تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در دو ماه پایانی سال گذشته نیز منفی باشد.)

سقوط تشکیل سرمایه ثابت در سال ۱۴۰۴

سقوط سرمایه گذاری در زیرساخت‌ها از سوی بخش خصوصی و دولت زنگ خطری برای آینده اقتصاد ایران است. بدون تردید وقوع جنگ تحمیلی دوم در خرداد ۱۴۰۴ یکی از مهم‌ترین عوامل سقوط نرخ سرمایه گذاری زیرساختی در سال گذشته است.

یکی از امیدواری‌ها برای آینده اقتصاد ایران این است که جنگ تحمیلی سوم در شرایط و توافقی به پایان برسد که سایه جنگ از سر کشور برداشته شود و جنگ برای همیشه (یا حداقل برای بلندمدت) به پایان برسد. در غیر این صورت باید منتظر سقوط شاخص تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال جاری و حتی سنوات پیش‌رو باشیم.

بررسی آمار‌های رسمی نشان می‌دهد که طی ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ هر ماه نرخ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش یافته است. در سال ۴۰۳ و ۴۰۲ نیز حداقل برای ۸ ماه «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» منفی و یا کمتر از ۳ درصد بوده است. در نمودار زیر جزئیات این شاخص را طی ۳۴ ماه منتهی به دی ماه ۱۴۰۴ را مشاهده می‌کنید.

{$sepehr_key_205494}

چرا سقوط شاخص «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» زلزله‌ای خاموش است؟

نخستین تاثیر کاهش نرخ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، کاهش رشد اقتصادی خواهد بود. سرمایه‌گذاری، یکی از عوامل اصلی رشد اقتصادی است. کاهش سرمایه‌گذاری، طبیعتاً باعث کاهش رشد اقتصادی خواهد شد.

در دل کاهش نرخ تشکیل سرمایه اتفاقات بدتری نیز وجود دارد. کاهش اشتغال‌زایی نیز یکی دیگر از تبعات کاهش نرخ تشکیل سرمایه است. چراکه سرمایه‌گذاری‌های جدید معمولاً باعث ایجاد فرصت‌های شغلی جدید می‌شود. کاهش سرمایه‌گذاری به کاهش اشتغال زایی منجر خواهد شد. از سوی دیگر با کاهش نرخ تشکیل سرمایه و تداوم استهلاک صنعتی منجر به کاهش بهره وری تولید می‌شود و در دراز مدت این اتفاق به رشد نرخ بیکاری نیز منجر خواهد شد.

علاوه بر این عدم سرمایه گذاری جدید و به روز کردن خطوط تولید در کنار بالا رفتن استهلاک تولید، منجر به کاهش ظرفیت تولید نیز خواهد شد. به طور کلی، این یک نشانه نگران‌کننده برای اقتصاد ایران است.

چرا اقتصاد به پایان جنگ «برای همیشه» نیاز دارد؟

همانطور که اشاره شد، یکی از اصلی‌ترین دلایل سقوط شاخص «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» در سال ۱۴۰۴ را می‌توان به وقوع جنگ تحمیلی دوم در خرداد ماه مرتبط دانست.

سایه جنگ و نااطمینانی از آینده باعث می‌شود فعالان اقتصادی هرگونه تصمیم گیری درباره توسعه فعالیت‌هایشان را به «فردا» موکول کنند. منظور از «فردا» آینده‌ای است که اقتصاد پیش بینی پذیر باشد و ریسک‌های ناشی از جنگ و امور سیاسی به حد استاندارد و قابل تحمل برای سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی برسد.

از این رو بدیهی می‌رسد یکی از حداقلی‌ترین شروط ایران برای پایان جنگ تحمیلی سوم، «پایان جنگ برای همیشه» باشد. کما اینکه پس از برقراری آتش بس دو هفته‌ای، شورای عالی امنیت ملی یکی از شروط ۱۰ گانه برای مذاکرات اسلام آباد را همین موضوع یعنی «پایان دائمی جنگ» اعلام کرد.

{$sepehr_key_205495}