پیش‌بینی‌های امیل زولا از دنیای مصرف‌گرا در «بهشت زنان»

«بهشت زنان» که از آن به‌عنوان پیش‌گویانه‌ترین رمان زولا یاد می‌شود، تصویری دقیق از تولد سرمایه‌داری، دگرگونی شهر پاریس و ظهور بازار‌های بزرگ ارائه می‌دهد. این اثر کلاسیک اکنون با ترجمه‌ای تازه از نگار یونس‌زاده در مجموعه ادبیات کلاسیک نشر چشمه عرضه شده است.

کد خبر: ۴۰۸۲۸۰

تاریخ : ۳۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۳:۲۱

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در بحبوبه‌ی جنگ فرانسه و پروس در سال ۱۸۷۰ زولا نخستین مجلد از سلسله رمان‌های بیست‌جلدی «روگون ماکار» (تاریخ طبیعی و اجتماعی خانواده‌ای در دوران امپراتوری دوم فرانسه) را با عنوان «دارایی خانواده‌ی روگون» منتشر کرد که مهم‌ترین و شاخص‌ترین نمونه‌ی مکتب ناتورالیسم به‌شمار می‌رود.

زولا با الهام از نظریه‌های علمی عصر خود، به‌ویژه نظریه‌های داروین و کلود برنار، رویکردی شبه تجربی را در آثار خود به‌کار بست و باتوجه به این نکته که رفتار‌های بشری تحت تأثیر وراثت و محیط اجتماعی هستند دست به خلق شخصیت‌هایش زد.

«بهشت زنان» که یازدهمین رمان از حماسه‌ی روگون ماکار و از نمادین‌ترین آثار زولاست در سال ۱۸۳۳ منتشر شد. این رمان به‌دلیل آنچه می‌توان تمرکز بر ظهور سرمایه‌داری و قدرت مدرنیته‌ی اقتصاد و اجتماعی نامید از دیگر رمان‌های این مجموعه متمایز است. بااین‌حال، مانند دیگر آثار او، یک نمای کلی و منسجم، اما متنوع از زمانه‌ی او به‌دست می‌دهد. زولا در این رمان با خلق فروشگاه بهشت زنان تحولات جاری در جامعه‌ی نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم را منعکس می‌کند و به پدیده‌ای مدرن و نوظهور می‌پردازد: قدرت‌گرفتن فروشگاه‌های بزرگ، مصرف انبوه و تأثیر آن بر طبقات اجتماعی. زولای رمان‌نویس که هم می‌خواهد ناظر باشد و هم تجربه‌گر، قصه‌ی تولد جامعه‌ی سرمایه‌داری را با ظهور این فروشگاه‌های بزرگ شرح می‌دهد و تنش‌های میان سنت و مدرنیته و منطق تسلیم‌ناپذیر بازار را ترسیم می‌کند. بهشت زنان در مقام اثری پیش‌گویانه بسیاری از ویژگی‌های جامعه‌ی مصرف‌کننده‌ی مدرن را پیش‌بینی می‌کند: تبلیغات فراگیر، انباشت کالا، ترویج مد و سلطه‌ی کسب‌وکار‌های بزرگ و مدرن بر کسب‌وکار‌های خرد و قدیمی.

او در این رمان درواقع تأثیرات تحولات اقتصادی‌اجتماعی را از پی ظهور سرمایه‌داری بی‌پرده به تصویر می‌کشد، چه فواید آن را که نوآوری و فراوانی باشد و چه هزینه‌های آن را که استثمار و نابودی سنت‌ها باشد در این تصاویر دیده می‌شود.

زولا در بهشت زنان، جهانی درحال گذار را نشان می‌دهد که در آن ارزش‌های قدیمی در مواجهه با عصر جدید رنگ می‌بازند. او برای ترسیم تصویری روشن و دقیق در رمان خود از سبک زندگی پاریسی‌ها در عصر ظهور مدرنیته‌ی اقتصادی نیز بهره برد، از زیر و زبر شدن معماری شهر (سربرآوردن خیابان‌های بزرگ)، از نبوغ و نوآوری تجاری (قدرت‌گرفتن فروشگاه‌های بزرگ) و همچنین از تحولات انسانی (ظهور جامعه‌ی مصرف‌کننده‌ی واقعی و استثمار و بی‌ثباتی زندگی کارگران).

{$sepehr_key_205738}

زولا در این کتاب در مقام مشاهده‌گری دقیق به تعبیری انقلاب اقتصادی را واکاوی می‌کند و دوران پررونق صنعتی و ریشه‌های تجارت مدرن و دگرگونی‌های اجتماعی را به تصویر می‌کشد. او از این فروشگاه‌های بزرگ همچون استعاره‌ای برای بقای قوی‌ترین‌ها استفاده می‌کند، ایده‌ای که تحت‌تأثیر نظریه‌های تکاملی معاصر داروین است و در چارچوب نظری ناتورالیسم معنا پیدا می‌کند. این انتخاب به زولا این امکان را می‌دهد که نیرو‌های اقتصادی و اجتماعی موجود در رمان را تحلیل کرده و به آن عمق موضوعی و ارتباط تاریخی بدهد. بااین‌همه زولا نه به‌دنبال تمجید بود و نه به‌دنبال محکوم کردن فروشگاه‌های بزرگ. هدف او ارائه‌ی تصویری واقع‌گرایانه بود که بخشی از رویکرد ناتورالیستی اوست که در آن پدیده‌های اجتماعی با دقت علمی تحلیل می‌شوند.

منبع: ایبنا