زنگارهای تردید بر چراغ کم سوی تماشاخانه های مشهد | رکود بی سابقه و ماه های بی فروغ هنر نمایشی در شهرمان

تئاتر مشهد و استان در ماه‌های اخیر یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های خود را پشت سر می‌گذارد؛ دوره‌ای که در آن، چرخه تولید و اجرای نمایش با اختلال‌های پی درپی روبه رو شده و بسیاری از گروه‌های نمایشی و سالن‌های خصوصی در آستانه فرسودگی یا خاموشی قرار گرفته‌اند.

کد خبر: ۴۰۸۴۸۳

تاریخ : ۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ تئاتر مشهد و استان در ماه‌های اخیر یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های خود را پشت سر می‌گذارد؛ دوره‌ای که در آن، چرخه تولید و اجرای نمایش با اختلال‌های پی درپی روبه رو شده و بسیاری از گروه‌های نمایشی و سالن‌های خصوصی در آستانه فرسودگی یا خاموشی قرار گرفته‌اند. آنچه زمانی یکی از پویاترین بخش‌های فرهنگی شهر بود، امروز با کاهش مخاطب، محدودیت در تبلیغات، رکود تولید و نبود حمایت‌های مؤثر دست وپنجه نرم می‌کند.

بحرانی که از چند ماه قبل آغاز شد، اکنون ابعاد فراتری از یک مشکل صنفی پیدا کرده و به دغدغه‌ای جدی برای هنرمندان، سالن داران و فعالان فرهنگی تبدیل شده است؛ بحرانی که در صورت بی توجهی، می‌تواند آینده تئاتر مشهد را برای سال‌ها تحت تأثیر قرار دهد و بخش مهمی از ظرفیت فرهنگی شهر را از کار بیندازد.

فعالان حوزه تئاتر مشهد درگفت وگو با شهرآرا در تأیید این دسته از مشکلات پیش روی این هنر، از لزوم توجه و حمایت فوری برای تئاتر مشهد و استان از سوی متولیان این حوزه تأکید دارند.

رونق اجرا‌های خیابانی در روز‌های جنگ

رضا حسینی، کارشناس تئاتر معاونت هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، با اشاره به شرایط جنگی و رویداد‌های اخیر گفت: هم زمان با جنگ تحمیلی سوم، هنر نمایش بیشتر در قالب نمایش‌های خیابانی یا پرفورمنس و اجرا‌های گروهی در سراسر کشور شکل گرفته و در حال برگزاری است که این امر خود یکی از شاخصه‌های مهم هنر‌های نمایشی محسوب می‌شود.

او با اشاره به وضعیت تئاتر صحنه‌ای افزود: امیدواریم به سمتی حرکت کنیم که سالن‌های تئاتر دوباره فعال شوند. در تهران برخی اجرا‌ها به صحنه رفته‌اند و امیدواریم به زودی و در اردیبهشت ماه شاهد آغاز اجرا‌های نمایشی در مشهد باشیم.

هنر؛ بستری برای بازسازی روحیه جمعی پس از جنگ

این کارشناس تئاتر تأکید کرد: پس از جنگ نیازمند بازسازی و احیای روحیه گروهی، جمعی و امید در جامعه هستیم و این اتفاقات در بستر سالن‌های هنری رخ می‌دهد. وقتی حضور مردم از طریق اجرا‌های تئاتر و دیگر فعالیت‌های فرهنگی و هنری شکل می‌گیرد، هنرمندان یکی از مهم‌ترین وظایف خود را در بازگرداندن نشاط و شادابی به جامعه ایفا می‌کنند.

به گفته او، آغاز دوباره فعالیت‌های هنری در واقع شروع آفرینش‌های هنری تازه، آغاز زندگی جمعی و تقویت آرامش اجتماعی و روحیه بخشی در جامعه است.

حسینی با بیان اینکه بازگشایی یک سالن تئاتر صرفا به معنای آغاز فعالیت یک سالن نیست؛ بلکه شروع فرایندی در حوزه‌های مختلف است تصریح کرد: این روند در واقع آغاز آفرینش‌هایی است که از دل اتفاقات و تجربه‌های دوران جنگ رمضان سوژه‌های فراوانی برای بازتاب در صحنه هنر در اختیار هنرمندان قرار داده است.

او ادامه داد: آرامش اجتماعی از دل همین زندگی جمعی شکل می‌گیرد و باز شدن سالن‌های تئاتر و سینما به تقویت روابط اجتماعی کمک می‌کند. هنر با ایجاد حس زیبایی شناسی، عواطف و هیجانات انسانی را بازسازی می‌کند؛ امری که جامعه امروز به آن نیاز دارد.

آثار به زودی دوباره روی صحنه می‌روند

این کارشناس تئاتر با اشاره به پایان جنگ بیان کرد: خدا را شاکریم که این جنگ نوید پیروزی داشته و این پیروزی شکوهمند می‌تواند برای هنر نیز اتفاقات خوبی به همراه داشته باشد؛ بنابراین نقش هنر و هنرمند در بازسازی حیات اجتماعی بسیار مهم و اثرگذار است. او ابراز امیدواری کرد که در اردیبهشت ماه سالن‌ها بازگشایی شده و هنرمندان دوباره به صحنه بازگردند و گفت: برخی نمایش‌ها به دلیل شرایط جنگی از نوبت اجرا خارج شدند که پیگیری‌های لازم انجام شده تا این آثار به زودی دوباره روی صحنه بروند.

لزوم استفاده از بستر‌های تبلیغاتی شهری برای اجرا‌های تئاتر

حسینی در پاسخ به پرسشی درباره اختصاص بیلبورد‌های شهری و دیگر بستر‌های تبلیغاتی برای معرفی آثار نمایشی در شرایط قطع اینترنت گفت: تولید و اجرای تئاتر نیازمند بستر‌های معرفی است و بیلبورد‌های شهری یکی از این ظرفیت‌ها محسوب می‌شوند. او ادامه داد: چارچوب‌های تبلیغاتی که هنرمندان در سال‌های گذشته از آن استفاده می‌کردند امروز دیگر پاسخگو نیست و هنرمند باید با شرایط و پارامتر‌های زمان حال حرکت کند. نمی‌توان با شیوه‌های تبلیغاتی دو سال پیش انتظار موفقیت یک نمایش را داشت.

حسینی با اشاره به محدودیت‌های ناشی از قطع اینترنت تصریح کرد: در چنین شرایطی فعالیت‌های تبلیغاتی هنرمندان محدود می‌شود و لازم است بستر‌های دیگری برای کمک به معرفی آثار فراهم شود. اگر اجرا‌های تئاتر در اردیبهشت ماه آغاز شود، باید از همه ظرفیت‌های در دسترس برای حمایت از این هنر استفاده کرد و همه دستگاه‌ها و نهاد‌ها پای کار بیایند.

او تأکید کرد: شروع دوباره فعالیت‌های هنری نیازمند یک همدلی جمعی است تا هنر بتواند بار دیگر نقش خود را در نشاط و پویایی جامعه ایفا کند.

تئاتر مشهد در مسیری فرساینده

محمد حسن زاده، رئیس هیئت مدیره انجمن هنر‌های نمایشی خراسان رضوی، با تأکید بر اینکه تئاتر در استان به یکی از دشوارترین دوره‌های خود رسیده و دلیل اصلی این بحران اختلال در مسیر اطلاع رسانی و تبلیغات تئاتر و ورود نکردن مؤثر نهاد‌های پشتیبان است که این امر باعث شده تئاتر در این شهر با یک وقفه ناخواسته و فرساینده روبه رو شود.

وی در تشریح وضعیت اخیر گفت: ماه‌های گذشته، با محدود شدن بستر‌های اصلی تبلیغات فضای مجازی مثل تلگرام و اینستاگرام، چرخه اطلاع رسانی تئاتر ضربه جدی خورد. برای تئاتر، تبلیغات یک ابزار لوکس نیست؛ مسیر حیاتی است. وقتی این مسیر از بین رفت، اجرای بسیاری از نمایش‌ها یا کاملا تعطیل شد یا با تماشاگر بسیار کم روی صحنه رفت.

این فعال در حوزه تئاتر افزود: در شرایطی که بیش از ۸۰ درصد فروش نمایش‌ها از تبلیغات فضای مجازی تأمین می‌شود، این اتفاق یعنی قطع اکسیژن یک مجموعه هنری که همین مسئله به تنهایی برای فرو بردن ده‌ها گروه تئاتری در رکود کافی بود.

ماه هاست هنرمندان پرکار، بلاتکلیف هستند

رئیس هیئت مدیره انجمن هنر‌های نمایشی استان با اشاره به پیامد‌های رکود در هنر نمایشی گفت: تعدادی از گروه‌ها پس از این اتفاقات هنوز نتوانسته‌اند خودشان را پیدا کنند. چرخه تولید اثر، تمرین، پیش تولید و اجرا به طور کامل به هم ریخته است. بسیاری از هنرمندان پرکار، ماه هاست بلاتکلیف‌اند و امکان بازگشت به اجرا را پیدا نکرده‌اند. برخی گروه‌ها حتی با وجود تلاش برای اجرای اثر، با فروش کمتر از حداقل هزینه‌های اجرا روبه رو شدند و ناچار شدند نمایش را نیمه تمام رها کنند.

دست کوتاه هنرمندان از تسهیلات حمایتی

حسن زاده در ادامه گفت: در آستانه نوروز و ماه‌های پیش از آن، بسیاری از هنرمندان چشم انتظار حمایت صندوق اعتباری هنر بودند؛ اما کمک‌هایی که باید برای گذر از بحران پرداخت می‌شد، تحقق پیدا نکرد. در نتیجه، طیفی از هنرمندان که تنها منبع درآمدشان اجراست، عملا بدون پشتوانه رها شدند.

تئاتر کار ارزانی نیست؛ ده‌ها نفر پشت یک اثر هستند

حسن زاده با اشاره به ساختار هزینه بر تولید یک نمایش گفت: وقتی درباره یک اجرا صحبت می‌کنیم، یعنی چندین ماه کار مجموعه‌ای بزرگ مثل نویسنده، کارگردان، بازیگران، طراح دکور، نورپرداز، صدابردار، آهنگساز، طراح لباس، عوامل پشت صحنه و بسیاری بخش‌های دیگر. فقط دکور یا نور یک نمایش می‌تواند هزینه‌ای داشته باشد که برای یک گروه جوان دست نیافتنی باشد.

او ادامه داد: وقتی این هزینه‌ها انجام می‌شود، اما تبلیغ مختل است و فروشی نیست، نه فقط گروه ضربه می‌خورد، بلکه چرخه تولید کاملا از کار می‌افتد.

آسیب شدید به سالن‌های خصوصی

رئیس انجمن هنر‌های نمایشی استان با اشاره به وضعیت سالن‌های خصوصی گفت: سالن‌هایی مانند اکتور که با هزینه‌های کاملا شخصی حدود ۲۰ میلیارد تومان ساخته شده‌اند، امروز در بدترین شرایط مالی قرار دارند. وقتی اجرا نیست یا کم است، یعنی آن‌ها باید هزینه اجاره، حقوق پرسنل و نگهداری را از جیب بدهند. ادامه این وضعیت می‌تواند آن‌ها را در اول راه به نقطه تعطیلی بکشاند. تعطیلی یک سالن خصوصی فقط تعطیلی یک ساختمان نیست؛ تعطیلی یک پایگاه فرهنگی است که سال‌ها برای آن زحمت کشیده شده است.

{$sepehr_key_205955}

تئاتر تفریح نیست؛ ضرورت فرهنگی و اجتماعی است

حسن زاده با تأکید بر اهمیت رویکرد مسئولان در حوزه تئاتر گفت: بخشی از مشکل ما این است که تئاتر هنوز به عنوان یک ضرورت فرهنگی دیده نمی‌شود. بعضی‌ها فکر می‌کنند تئاتر نوعی سرگرمی است؛ درحالی که تئاتر ابزار گفت‌و‌گو، صلح، مهربانی، رشد اجتماعی و حتی تقویت بنیان خانواده است. او افزود: تئاتر مسئولیت اجتماعی سنگینی دارد؛ روی فهم، همدلی و فرهنگ جامعه تأثیر می‌گذارد. نگاه مسئولان باید منعکس کننده همین اهمیت باشد.

جلسه و وعده زیاد بوده؛ خروجی بسیار کم

حسن زاده یادآور شد: جلسه‌های متعددی با مسئولان فرهنگی و اجرایی برگزار شده و وعده‌های مختلفی برای تولید اثر و حمایت‌ها مطرح شده، اما در عمل خروجی این جلسات بسیار ناچیز بوده است. ما نمی‌توانیم با وعده، چرخه تئاتر را سرپا نگه داریم.

او با ابراز نگرانی از آینده تئاتر در استان گفت: اگر امروز برای حمایت ساختاری، مالی و تبلیغاتی وارد عمل نشویم، در ماه‌های آینده شاهد خروج هنرمندان از این حوزه و تعطیلی سالن‌های خصوصی خواهیم بود. این آسیب فقط متوجه چند گروه تئاتری نیست؛ این آسیب متوجه فرهنگ، هویت هنری و آینده شهر است. قطعا هنر تئاتر باید دیده و حمایت شود و این حمایت، امروز ضروری‌تر از همیشه است.