بخشندگی در سیره امام رضا(ع) مسئولیتی همگانی است | اندوه‌زدایی از خلق، رسالت مکتب رضوی

سیره امام‌رضا (ع) گنجینه‌ای از آموزه‌های کرامت و مهربانی است. این میراث گران‌بها، فقط به بخشش‌های مادی محدود نمی‌شود، بلکه در نحوه تعامل، نگاه به انسان و حفظ عزت بندگان، ابعاد وسیع‌تری می‌یابد.

کد خبر: ۴۱۰۳۹۱

تاریخ : ۰۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۷

نوشته

سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ سیره امام‌رضا (ع) گنجینه‌ای از آموزه‌های کرامت و مهربانی است. این میراث گران‌بها، فقط به بخشش‌های مادی محدود نمی‌شود، بلکه در نحوه تعامل، نگاه به انسان و حفظ عزت بندگان، ابعاد وسیع‌تری می‌یابد.

بررسی این روایات، تصویری روشن از امامی ارائه می‌دهد که در اوج فشار‌های سیاسی و اجتماعی، همواره مدافع کرامت انسانی بود و با رفتار‌های عملی خود، درس‌هایی ماندگار از مهر و عطوفت به جامعه آموخت. این آموزه‌ها، فراتر از زمان و مکان، راهنمای ما برای زیستنی اخلاقی و انسانی در دنیای امروز است.

کرم در غربت، معنای ایثار

در شرایط دشوار، امام‌رضا (ع) دست از بخشندگی برنداشتند. ایشان فرمودند: «صدقه بده، اگر‌چه اندکى باشد؛ زیرا هر‌چیز اندکى در راه خدا با نیت صادقانه داده شود، بزرگ است.» این حدیث را خود حضرت زندگی کردند. کرم رضوی در اوج غربت، معنایی مضاعف می‌یابد. امام، نه‌تنها با مال، که با سعه صدر و توجه خود، غریبان روزگار را پناه می‌داد.

نقل شده است که ایشان به محضر نیازمندان می‌رسیدند و پیش از آنکه سخنی بگویند، با لبخند و نگاه مهربان، قلب‌ها را آرام می‌کردند. این سیره، نشان می‌دهد کرم حقیقی، تنها بخشش مادی نیست، بلکه حضوری همراه با مهر و درک متقابل است که حتی در غربت، امید را زنده نگه می‌دارد.

سفره‌ای فرای مرز‌های طبقاتی

امام‌رضا (ع) با برپایی سفره‌های اطعام، سنتی نو در‌باب برابری و تکریم انسانی ایجاد کردند. امام‌هشتم (ع) فرمود: از سفارش‌های رسول اکرم (ص) به حضرت على (ع) چنین بود: «اى على! بدترین مردم کسى است که مردم را از عطاهاى خود دور کند و به‌تنهایى غذا بخورد و بنده خود را تازیانه بزند.»

این عمل، نه‌تنها رفع گرسنگی، بلکه یک پیام عمیق اجتماعی بود: همه در پیشگاه خداوند برابرند و معیار برتری، تقواست، نه جایگاه اجتماعی. این حدیث، الگویی است برای شکستن ساختار‌های تبعیض‌آمیز و ساختن جامعه‌ای که در آن، همه انسان‌ها با احترام و کرامت برابر دیده شوند. سیره رضوی، سفره را به نماد هم‌بستگی و همدلی تبدیل می‌کند.

شربت مهربانی در اوج تشنگی

ابوهاشم جعفری می‌گوید: روزی در هوای گرم ظهر، در محضر امام‌رضا (ع) بودم و از شدت تشنگی، توان درخواست آب نداشتم. شرم و حیا مانعم بود، اما امام با نگاه نافذ و مهربانشان، متوجه حال من شدند. سخنشان را نیمه‌کاره رها کردند و به خادم فرمودند: «کمی آب بیاورید.»

پس‌از آنکه امام خودشان جرعه‌ای نوشیدند تا من با دیدن ایشان، احساس راحتی کنم، دوباره نگاهشان به من دوخته شد. این بار، دستور تهیه شربتی گوارا دادند: آرد، شکر و آب. امام خودشان شربت را آماده کردند و با مهربانی به من فرمودند: «بنوش که تشنگی‌ات رفع شود.»

با نوشیدن شربت، هم تشنگی‌ام برطرف شد و هم شرم و شادی در هم آمیخت. در آن لحظه، فقط نور مهربانی امام‌رضا (ع) بود که همه چیز را فرا‌گرفته بود و درس مهمی از شفقت و توجه بی‌دریغ به انسان‌ها به من آموخت. این، اوج کرامت رضوی بود که حتی در کوچک‌ترین نیاز‌های بندگان نیز، حضوری پرمهر داشت.

{$sepehr_key_208052}

پاسداشت عزت انسان

فردی پشت در خانه آمده بود و امام بدون آنکه او را ببینند، کیسه‌ای پر از طلا را از لای در به او بخشیدند و فرمودند: «این‌ها را بگیر و برو، نمی‌خواهم تو را ببینم.» وقتی از ایشان پرسیدند که آیا آن مرد خطایی مرتکب شده بود، امام با تأکیدی معنادار فرمودند: «نه، اتفاقا هیچ خطایی از او سر نزده بود؛ این‌گونه برخورد کردم تا مرا نبیند و از شرم حضور نزد من، خجالت نکشد.» امام‌رضا (ع) با این سیره، به ما می‌آموزند که والاترین نوع بخشش، آن است که حتی سایه‌ای از شرم بر چهره نیازمند ننشیند. کرامت رضوی، نه‌تنها رفع نیاز ظاهری، بلکه پاسداری از حریم عزت نفس بنده است.

کرامت، درس زیستن امروز

آموزه‌های امام‌رضا (ع) در باب کرامت و مهربانی، چراغ راه زندگی ماست. ایشان فرمودند: «هرکس اندوه مؤمنی را برطرف کند، خداوند اندوه او را در دنیا و آخرت برطرف سازد.» این حدیث، ما را به عاملیت در جامعه فرامی‌خواند؛ کرم رضوی، تنها یک فضیلت فردی نیست، بلکه مسئولیت اجتماعی است.

امام ما را به لبخند، به یاری پنهانی، به درک خطا‌های دیگران و به ساختن فضایی سرشار از احترام دعوت می‌کند. سیره ایشان، یک «فرهنگ مهربانی» است که با تمرین مداوم در زندگی روزمره، می‌تواند جامعه‌ای انسانی‌تر و کرامت‌مندتر بسازد. این، میراث جاویدان امام رئوف (ع) برای ماست.