کرامت کار و کارگر در نگاه امام رضا(ع)

۱۱ اردیبهشت‌ماه روز جهانی کارگر یادآور جایگاه بلند کار و کارگر در معارف اسلامی است؛ جایی که امام رضا(ع) تلاش برای تأمین معاش را برتر از جهاد و عرق کارگر را هم‌تراز خون شهید دانسته‌اند.

کد خبر: ۴۱۱۱۹۳

تاریخ : ۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، ۱۱ اردیبهشت‌ماه، روز جهانی کار و کارگر، یادآور تلاش‌های بی‌وقفه قشر زحمت‌کش جامعه است. این روز فرصتی مغتنم برای بازخوانی جایگاه رفیع کار و کارگر در تعالیم ناب اسلامی به شمار می‌رود. ائمه اطهار (ع) همواره بر کرامت کار دستی و رعایت حقوق مادی و معنوی کارگران تأکید داشته‌اند. در میان آن بزرگواران، سیره عملی و گفتاری امام رضا (ع) از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است؛ چراکه ایشان نه‌تنها کار را عبادتی بزرگ می‌شمردند، بلکه بر اداى فوری و عادلانه مزد تأکید می‌کردند.

حدیث اول: ارزش کار برابر با جهاد

در کتاب ارزشمند «تحف العقول» از امام رضا (ع) چنین نقل شده است: «إِنَّ الَّذِی یَطْلُبُ مِنْ فَضْلٍ یَکُفُّ بِهِ عِیَالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّه» «همانا کسی که در پی روزی حلال می‌رود تا خانواده خود را از نیازمندی باز دارد، پاداشش از مجاهدی که در راه خدا جهاد می‌کند، بزرگ‌تر است.»

این حدیث شریف، نگاه متعالی اسلام به کار را به تصویر می‌کشد. بر اساس این کلام نورانی، تلاش برای تأمین معاش خانواده نه یک فعالیت دنیوی صرف، بلکه عملی عبادی و دارای ثوابی فراتر از جهاد نظامی در راه خداست. این بدان معناست که کارگری که با عرق جبین خود چرخ زندگی خانواده و جامعه را به حرکت درمی‌آورد، در بالاترین درجه ایمانی قرار دارد.

حدیث دوم: عرق کارگر برابر با خون شهید

از منظر امام رضا (ع)، عرق ریختن کارگر در مسیر حلال، هم‌ارز با خون شهیدی است که در راه خدا ریخته می‌شود. بدین ترتیب، هر انسانی که با دسترنج خود خانواده‌اش را از نیاز بازمی‌دارد، در شمار مجاهدان فی‌سبیل‌الله قرار می‌گیرد. این تعبیر بلند، پیام روشنی برای جوامع امروز دارد که باید به کارگر به‌عنوان سرمایه اجتماعی و معنوی بنگرند، نه ابزاری برای تولید ناخالص.

داستانی از عمل به بی‌درنگ‌ دادن مزد کارگر

ثقة‌الاسلام کلینی در کتاب «الکافی» روایت می‌کند: سلیمان بن جعفر جعفری گفت: همراه امام رضا (ع) بودم. هنگام غروب، حضرت وارد خانه شد و دید غلامانش اتاقک‌هایی از گل برای نگهداری علوفه چهارپایان می‌سازند. در میان آنان مردی کارگر سیاه‌پوست نیز حضور داشت. حضرت پرسید: «این مرد کیست؟» گفتند: به ما کمک می‌کند و به هر مبلغی که بدهیم راضی است.

ناگاه خشم حضرت برافروخته شد و فرمود: «من بار‌ها شما را از این کار نهی کرده‌ام که کسی را بدون تعیین و پرداخت اجرت وادار به کار کنید. بدانید که اگر کسی کاری انجام دهد و مزدش پیش از کار معین نشود، حتی اگر سه برابر دستمزد مرسوم به او بدهید، باز احساس کمبود می‌کند. اما اگر ابتدا توافق کنید و سپس همان مبلغ را بپردازید، از شما سپاسگزاری می‌کند و اگر دانگی بیشتر دهید، آن را افزونی و لطف شما می‌داند.»

این روایت نشان می‌دهد که امام رضا (ع) نه تنها به پرداخت به‌موقع مزد، بلکه به شفافیت و توافق پیش‌ازکار نیز اهمیت می‌داده است.

در روز جهانی کارگر، عمل به سیره رضوی یعنی پرداخت فوری مزد (پیش از خشکیدن عرق کارگر)، تعیین دقیق اجرت پیش از آغاز کار و ارج نهادن به جایگاه رفیع کارگر که پاداشی فراتر از جهاد دارد، از مهم‌ترین وظایف کارفرمایان و مسئولان است. بازخوانی این آموزه‌ها می‌تواند عدالت اجتماعی را در عرصه کار و تولید تحکیم بخشد.