شهرآرانیوز بررسی می‌کند: دیپلماسی پس از آتش | از واشنگتن تا ابوظبی، ایران چگونه معادلات منطقه را بازنویسی می‌کند؟

نشست خبری اخیر اسماعیل بقایی را نمی‌توان صرفاً در چارچوب پاسخ‌های معمول هفتگی به پرسش خبرنگاران تحلیل کرد. در شرایطی که منطقه همچنان تحت تأثیر پیامدهای جنگ میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار دارد، این نشست بیش از آنکه یک رویداد رسانه‌ای معمول باشد، تصویری از مختصات سیاست خارجی تهران در مرحله پساجنگ ارائه داد؛ مرحله‌ای که در آن جمهوری اسلامی تلاش می‌کند همزمان چند جبهه سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک را مدیریت کند.

کد خبر: ۴۱۲۱۰۳

تاریخ : ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۱۴

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در میان انبوه پرسش‌ها، پاسخ‌های بقایی نشان داد تهران اکنون در حال طراحی مرحله‌ای تازه از سیاست خارجی خود است؛ مرحله‌ای که در آن نه تنها باید مسیر تعامل غیرمستقیم با واشنگتن را مدیریت کند، بلکه همزمان پیام‌های مشخصی به همسایگان عربی، اروپا و بازیگران منطقه‌ای ارسال می‌کند.

مذاکره زیر سایه بی‌اعتمادی

یکی از مهم‌ترین محورهای نشست، موضوع تبادل پیام میان تهران و واشنگتن بود. سخنگوی وزارت خارجه تأیید کرد که پاسخ آمریکا از طریق پاکستان به ایران منتقل شده و این پاسخ اکنون در حال بررسی است.

اگرچه بقایی وارد جزئیات نشد، اما تأکید مکرر او بر اینکه ایران در این مرحله صرفاً درباره «توقف کامل جنگ» گفت‌وگو می‌کند، نشان می‌دهد تهران همچنان نسبت به رفتار آمریکا با تردید جدی مواجه است.

این موضع از یک واقعیت مهم حکایت دارد؛ ایران نمی‌خواهد کانال‌های دیپلماتیک را مسدود کند، اما همزمان تلاش دارد از تکرار تجربه مذاکراتی جلوگیری کند که همزمان با فشارهای امنیتی و نظامی دنبال می‌شد.

به عبارت دیگر، تهران در حال آزمودن مسیری است که در آن دیپلماسی ادامه دارد، اما بدون خوش‌بینی.

پیام روشن به آمریکا در خلیج فارس

در بخش دیگری از نشست، بقایی به ادعاهای اخیر دونالد ترامپ درباره همراهی نظامی آمریکا با کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز واکنش نشان داد.

او با تأکید بر اینکه ایران خود را مسئول امنیت این آبراه می‌داند، تصریح کرد کشتی‌ها برای عبور ایمن باید با مراجع ذی‌صلاح ایرانی هماهنگ باشند.

این موضع، صرفاً واکنشی لفظی نبود. تهران عملاً به واشنگتن هشدار داد که هرگونه تلاش برای بین‌المللی‌سازی امنیت خلیج فارس یا ایجاد ترتیبات جدید امنیتی با محوریت آمریکا با مخالفت جدی ایران مواجه خواهد شد.

همزمان اشاره به همکاری با عمان برای طراحی سازوکار مشترک نیز نشان داد تهران همچنان مدل امنیت منطقه‌ای بدون حضور بازیگران فرامنطقه‌ای را دنبال می‌کند.

ابوظبی زیر ذره‌بین تهران

یکی از صریح‌ترین بخش‌های نشست، مواضع بقایی درباره امارات عربی متحده بود.

او از همراهی ابوظبی با طرف‌های متجاوز سخن گفت، نسبت به همکاری‌های احتمالی این کشور با دولت تل آویو هشدار داد و همزمان رفتار با ایرانیان مقیم امارات را مورد انتقاد قرار داد.

همچنین واکنش او به بحث خروج احتمالی امارات از اوپک نیز نشان داد سطح حساسیت تهران نسبت به تحرکات اخیر این کشور افزایش یافته است.

این مواضع نشان می‌دهد ایران در شرایط پساجنگ، تنها بر بازیگران فرامنطقه‌ای متمرکز نیست و تحرکات برخی همسایگان عربی را نیز با دقت زیر نظر دارد.

اروپا؛ میان همراهی با آمریکا یا استقلال بیشتر

بخش دیگری از اظهارات سخنگوی وزارت خارجه معطوف به اروپا بود.

بقایی معتقد است اقدام نظامی آمریکا علیه ایران شکاف‌هایی میان واشنگتن و متحدان اروپایی آن ایجاد کرده و برخی کشورهای اروپایی اکنون نسبت به هزینه‌های این رویکرد آگاه‌تر شده‌اند.

اشاره مستقیم او به ضرورت اتخاذ رویکرد مستقل‌تر از سوی کشورهای اروپایی، نشان می‌دهد تهران همچنان پنجره‌ای محدود برای نقش‌آفرینی اروپا در نظر گرفته، مشروط بر اینکه از سیاست‌های آمریکا فاصله بگیرد.

لبنان همچنان بخشی از معادله منطقه‌ای

اظهارات بقایی درباره لبنان نیز قابل توجه بود؛ از دفاع دوباره از حزب الله تا تأکید بر اینکه هرگونه توافق برای پایان جنگ باید تحولات لبنان را نیز در بر بگیرد.

این موضع نشان می‌دهد تهران همچنان پرونده لبنان را بخشی از معادلات گسترده‌تر منطقه می‌داند و حاضر نیست آن را به عنوان پرونده‌ای مستقل تعریف کند.

جنگ روایت‌ها و پرونده حقوقی

اشاره به شهادت دانش‌آموزان، معلمان، تخریب مدارس، توقیف کشتی ایرانی و پیگیری وضعیت شهروندان ایرانی در خارج از کشور، نشان می‌دهد تهران همزمان در حال ساخت یک پرونده حقوقی و رسانه‌ای علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی است.

این بخش از راهبرد ایران، مکمل اقدامات دیپلماتیک و امنیتی آن در فضای پساجنگ محسوب می‌شود.

تهران در حال بازتعریف زمین بازی

مجموع مواضع مطرح‌شده در این نشست نشان می‌دهد ایران در حال عبور از مرحله واکنش صرف به تحولات جنگی است.

تهران اکنون تلاش می‌کند همزمان بازدارندگی خود را تثبیت کند، مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد، به همسایگان منطقه‌ای پیام‌های هشدارآمیز بدهد و در عین حال جایگاه خود را در معادلات جدید منطقه تثبیت کند.

به همین دلیل، نشست اخیر سخنگوی وزارت خارجه را باید نشانه‌ای از ورود ایران به مرحله «دیپلماسی پس از آتش» دانست؛ مرحله‌ای که در آن نبرد نظامی متوقف شده، اما رقابت بر سر شکل‌دهی به نظم جدید منطقه تازه آغاز شده است.