وقتی نفت و استعمار «خاورمیانه» را ساختند

کتاب تازه‌منتشرشده گیومت کروزه، با واکاوی سیاست‌های استعماری بریتانیا در خلیج‌فارس، نشان می‌دهد که «خاورمیانه» نه صرفاً یک نام جغرافیایی، بلکه مفهومی برآمده از منافع امپراتوری و نظم نوین نفتی بوده است.

کد خبر: ۴۱۴۲۶۴

تاریخ : ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۵:۱۶

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ کتاب «ابداع خاورمیانه؛ بریتانیا و خلیج فارس در عصر امپریالیسم جهانی» نوشته گیومت کروزه با ترجمه آرمان کیانی‌فر از سوی انتشارات شیرازه منتشر شد. گیلِومت کروزه مورخ امپراتوری بریتانیا و خاورمیانه است که با تمرکز ویژه بر خلیج فارس و اقیانوس هند فعالیت می‌کند. خاستگاه اصطلاح خاورمیانه به دوران سلطه طولانی مدت بریتانیا بر شبه قاره هند بازمی‌گردد و به گسترش تدریجی، اما خشونت‌بار آن به‌سوی خلیج‌فارس، در سراسر قرن نوزدهم این عرصه ژئوپولیتیکی حیاتی به تدریج دگرگون و سپس تثبیت شد تا به سنگر اصلی نظام امپراتوری غیررسمی بدل شود که پیرامون هند تحت سلطه بریتانیا شکل گرفته بود.

به این معنا خلیج‌فارس به کانون اصلی شکل‌گیری مفهوم نوپدید «خاورمیانه» در گفتمان انگلیسی‌زبان اوایل قرن بیستم تبدیل شد. تدارک یک چنین گسترشی فارغ از توانایی‌های بریتانیا در تبیین و تدوین و اجرای سیاست‌هایی نبود که ساختار نسبتا منسجمی در اعمال سلطه بریتانیا بر خاورمیانه را شکل دادند.

مداخلات نظامی، امضای قرارداد‌ها با حاکمان محلی، انجام مطالعات نقشه‌برداری و ساختار اداری-سیاسی که از آن به عنوان «نظام مقیم‌ها» یاد می‌شود از جمله اجزای تعیین‌کننده این سیاست به‌شمار می‌رفتند. با وقوع انقلاب نفتی اوایل قرن بیستم، مفهوم تازه‌ای از خاورمیانه پدید آمد. این موقعیت جدید صحنه‌ای بود که در آن شرکت‌های نفتی حیاتی ایفا می‌کردند. امپراتوری غیررسمی که در قرن نوزدهم در منطقه خلیج‌فارس شکل گرفت به‌طور غیرمنتظره‌ای به کانون بازتعریف اولویت‌های امپراتوری و ژئوپلیتیکی پیرامون نفت بدل شد.

{$sepehr_key_212150}

کتاب «ابداع خاورمیانه؛ بریتانیا و خلیج فارس در عصر امپریالیسم جهانی» نوشته گیومت کروزه با ترجمه آرمان کیانی‌فر در ۳۲۹ صفحه و قیمت ۸۸۰ هزار تومان از سوی انتشارات شیرازه منتشر شد.

منبع: ایبنا