گفت‌و‌گو با طراح مشهدی پوستر نمایشگاه کتاب امسال | کتابخوانی شکل پرواز است

سفارش‌دهنده پوستر می‌خواست با توجه به اوضاع فعلی ایران، پوستر نمایشگاه کتاب امسال با شرایط فعلی کشور ارتباط داشته باشد.

کد خبر: ۴۱۵۲۶۱

تاریخ : ۲۷ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در روزگاری که جامعه ایران با فشار‌های گوناگون، التهاب‌های اجتماعی و پیچیدگی‌های سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کند، شاید بیش از هر زمان دیگری نیاز به بازگشت به فرهنگ، اندیشه و گفت‌و‌گو احساس شود. در میان انبوه اخبار روزمره و سرعت سرسام‌آور فضای مجازی، کتاب هنوز یکی از معدود پناهگاه‌هایی است که می‌تواند انسان را به تأمل، آگاهی و بازسازی درونی دعوت کند. کتاب‌خوانی فقط یک عادت فرهنگی نیست، بلکه راهی برای حفظ هویت، تقویت قدرت تحلیل و زنده نگه داشتن امید در جامعه‌ای است که مدام در معرض فرسودگی ذهنی و روانی قرار دارد.

از همین منظر، پوستر نمایشگاه کتاب امسال نیز تلاش کرده است فراتر از یک تصویر تبلیغاتی عمل کند و میان مفهوم «ایران» و «کتاب» پیوندی معنادار برقرار سازد، پیوندی که ریشه در تاریخ فرهنگی این سرزمین دارد. طراح پوستر هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب ایران با استفاده از فرم نقشه ایران، رنگ‌های برگرفته از پرچم و ساختار‌هایی الهام‌گرفته از صفحات کتاب، سعی کرده در پوستر این نمایشگاه تصویری ارائه دهد که همزمان هم یادآور جغرافیای ایران باشد و هم نشانی از فرهنگ کتاب‌خوانی و دانایی. در گفت‌وگوی پیش‌رو، مرجان جلالی از ایده شکل‌گیری این پوستر، چالش‌های طراحی و نگاهش به جایگاه کتاب و پوستر در جهان امروز می‌گوید.

ایده اولیه این پوستر از کجا شکل گرفت؟

ببینید سفارش‌دهنده پوستر می‌خواست با توجه به اوضاع فعلی ایران، پوستر نمایشگاه کتاب امسال با شرایط فعلی کشور ارتباط داشته باشد. در واقع هدفشان این بود که در پوستر بر «ایران» تأکید شود.

در اتود اولیه‌، هدفم این بود که هم کتاب و قصه کتاب‌خوانی در آن واضح باشد و هم پالت رنگی را براساس پرچم ایران در نظر گرفتم و سعی کردم فرم کتاب نیز در آن دیده شود.

اتود اول را که برایشان فرستادم، نظرشان این بود که روی آب‌های خلیج فارس و دریای خزر هم تأکید شود و با همین نکات کار تأیید شد. قصه این بود که می‌خواستند تکیه پوستر بیشتر بر ایران باشد.

یعنی بیشتر از اینکه به کتاب یا مجازی بودن نمایشگاه تأکید شود، به موضوع ایران تأکید داشتند؟

بله، با توجه به اوضاع کشور، تأکیدشان این بود که در نگاه اول به پوستر، قصه ایران و میهن برای مخاطب تداعی شود. برای همین رفتیم سمت پالت رنگی و نقشه ایران. اما از آن طرف هم فرم‌هایی که در پوستر کار شده، همه کتاب است. یعنی همزمان هم نقشه ایران را داریم و هم کتاب‌های باز شده و فرم صفحات ورق‌خورده کتاب را.

از طرف دیگر، چون فرم‌ها خیلی هندسی هستند، می‌شود از آن برداشت تبلتی کرد که اشاره‌ای به مجازی بودن نمایشگاه دارد. در وسط پوستر هم آیکون نشانگر موس را قرار دادیم که هم مینیمال باشد و هم مدرن؛ و باز هم به مجازی بودن نمایشگاه اشاره کند.

{$sepehr_key_213285}

از اتود اولیه تا نسخه نهایی، پوستر چقدر تغییر کرد؟

کلیت فضاسازی پوستر حفظ شد، اما در طرح اولیه، بک‌گراند پوستر سفید بود و هیچ رنگی نداشت. سفارش‌دهنده خواست که در پس‌زمینه نقشی وجود داشته باشد و خالی و سفید نباشد. مثلاً موج آب‌ها را بعداً اضافه کردم. فکر می‌کنم دو سه مرحله ادیت خورد تا به این طرح رسید، اما ایده کلی اولیه همان ابتدا تأیید شد.

سخت‌ترین بخش طراحی چه بود؟

سخت‌ترین بخش کار، پیوند زدن کتاب با نقشه ایران بود. ببینید جزئیات در فرم کلی نقشه ایران برای حفظ فرم نقشه خیلی مهم است. وقتی شما می‌خواهید این فرم را ساده کنید، این خطر وجود دارد که فرم نقشه را از دست بدهید. چالش بزرگ همین بود که با نقوش و ساختار‌های ساده هندسی، فرم کلی نقشه ایران هم حفظ شود.

این پروژه چقدر زمان برد؟

فکر می‌کنم این پروژه از زمان سفارش تا زمانی که تأیید شد، حدود دو هفته طول کشید. از سفارش اولیه و ایده‌پردازی و اتود اول تا اصلاحیه‌ها، حدود دو هفته زمان برد.

فکر می‌کنید مخاطب امروز هنوز با پوستر ارتباط عمیق برقرار می‌کند؟

بله، با توجه به اینکه در حال حاضر اطلاع‌رسانی‌ها بیشتر در فضای مجازی اتفاق می‌افتد و حجم زیادی از اخبار و اطلاعات در این فضا منتقل می‌شود، جایگاه پوستر پررنگ‌تر شده است.

مثلاً وقتی برای یک برنامه یا رویداد با یک پوستر قوی مواجه می‌شویم، پوستر جای خود را در انبوه اطلاع‌رسانی‌ها باز می‌کند. من فکر می‌کنم الان پوستر حتی مهم‌تر هم شده است. ارزش پوستر در دنیای امروز، نسبت به ده یا بیست سال قبل بیشتر شده، چون دسترسی مردم به فضای مجازی گسترده‌تر است و دائماً در معرض اخبار و اطلاعات قرار دارند. برای همین، پوستر باید در نگاه اول تأثیر خودش را بگذارد و جای خود را میان بقیه اخبار و تصاویر باز کند.

{$sepehr_key_213286}

اگر بخواهید این پوستر را فقط در یک جمله توصیف کنید، چه می‌گویید؟

جغرافیای ایران همیشه جغرافیای علم، فرهنگ و هنر بوده است.

باید بگویم کتاب همیشه برای ایرانی‌ها بسیار ارزشمند بوده و این نگاه در تاریخ هنر کتاب‌آرایی ما کاملاً مشهود است.

دوست دارید مخاطب بعد از چند ثانیه نگاه به پوستر، چه چیزی در ذهنش بماند؟

حقیقتاً من روی خودِ کتاب خیلی تأکید داشتم، اما بعد از اینکه اتود زده شد، این همزمانی به وجود آمد که وقتی به پوستر نگاه می‌کنید، همزمان هم کتاب را می‌بینید و هم نقشه ایران را.

با این حال، تأکید خودم این بود که با توجه به موضوع نمایشگاه کتاب، هیچ‌کدام بر دیگری اولویت پیدا نکند؛ یعنی همزمان هر دو تصویرِ کتاب و ایران تداعی شود و فکر می‌کنم این اتفاق افتاد. خودم دوست داشتم از هیچ‌کدام دور نشویم و به خاطر تأکید بر ایران، از نمایشگاه کتاب بودن فاصله نگیریم و فضای کتاب و کتاب‌خوانی را از دست ندهیم.

واکنش مخاطبان چطور بود؟

سفارش‌دهنده خیلی راضی بود و همان ایده و اتود اولیه تأیید شد. اما واقعیت این است که به پوستر‌هایی که مربوط به چنین رویداد‌هایی هستند، معمولاً نقد زیادی وارد می‌شود. مثلاً اگر پوستر‌های نمایشگاه کتاب سال‌های قبل یا جشنواره فجر را ببینیم، بعد از انتشار، در فضای مجازی نقد‌های زیادی به آنها می‌شود.

من نقد جدی‌ای روی این پوستر ندیدم؛ یعنی ندیدم کسی بخواهد نقد جدی‌ای به آن وارد کند. از این بابت احساس می‌کنم که شاید در مجموع، کار پذیرفته‌شده‌ای بوده که نقد جدی‌ای متوجه آن نشده است.

اگر بخواهید «کتاب‌خوانی» را در قالب یک تصویر خلاصه کنید، آن تصویر چه شکلی است؟

کتاب‌خوانی به نظر من شکل پرواز است؛ پر کشیدن و اوج گرفتن. به نظر من این کتاب است که آدم را رشد می‌دهد، بالا می‌برد و در انسان تغییر ایجاد می‌کند.

{$sepehr_key_213284}