نگاهی به رمان «مردی که همه‌چیز می‌دانست» با روایتی از زندگی امام محمدباقر(ع)

رمان «مردی که همه‌چیز می‌دانست» به قلم مریم بصیری، روزنی تازه به یکی از پرتلاطم‌ترین مقاطع تاریخ اسلام می‌گشاید.

کد خبر: ۴۱۷۱۵۱

تاریخ : ۰۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۹:۴۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، در روز‌هایی که فضای دل‌ها با نام و یاد پنجمین پیشوای شیعیان، حضرت امام محمدباقر (ع)، معطر است، بازخوانی سیره علمی و مبارزاتی آن حضرت ضرورتی دوچندان می‌یابد. رمان «مردی که همه‌چیز می‌دانست» به قلم مریم بصیری، روزنی تازه به یکی از پرتلاطم‌ترین مقاطع تاریخ اسلام می‌گشاید؛ عصری که در آن، امام باقر (ع) تنها در برابر قدرت‌های سیاسی زمانه نمی‌ایستد، بلکه با شبکه‌ای از جریان‌های پیچیده فکری و غالیان منحرف، در نبردی سخت و فرساینده قرار دارد.

این اثر، صرفاً یک رمان تاریخی نیست؛ «مردی که همه‌چیز می‌دانست»، روایت غربت امامی است که در میان هیاهوی مدعیانِ دانایی، پرچم حقیقت را برافراشته نگه می‌دارد.

بصیری در این کتاب، خواننده را از غبار قرن‌ها عبور می‌دهد و به بطن کوفه‌ی پرآشوب می‌کشاند؛ جایی که اطراف امام محمدباقر (ع) را نه تنها دشمنان آشکار، که دوستداران ناآگاه و غالیانی با ادعا‌های رنگارنگ فراگرفته‌اند؛ کسانی که با تفسیر‌های به رأی و سخنان فریبنده، حقیقت دین را به مسلخ وهم می‌برند. در دل این فضای غبارآلود، امام (ع) با روشنگری علمی، تربیت شاگردان و مرزبندی‌های روشن اعتقادی، راه حق را برای جامعه ترسیم می‌کند؛ راهی که بازخوانی آن در ایام شهادت آن حضرت، معنایی دوباره و تلخ از غربت امامی را زنده می‌کند که عمر شریفش را صرف گشودن گره‌های فکری امت و مقابله با تحریف‌ها کرد.

ساختار روایی این رمان، چهره‌ای متمایز از بسیاری روایت‌های مرسوم ارائه می‌دهد. داستان با زاویه‌دید دانای کل و در قالب ۱۰ فصل پیش می‌رود و در حد نقلِ یک زندگی‌نامه متوقف نمی‌ماند؛ بلکه خواننده را به دل جامعه کوفه و مدینه می‌برد و با روایت‌های موازی از زندگی شخصیت‌های گوناگون ـ از چهره‌های تاریخی، یاران و شاگردان امام (ع) تا مخالفان و زنان خاندان ایشان ـ تصویری زنده، چندلایه و ملموس از فضای اجتماعی، اقتصادی و فکری آن دوران پیشِ چشم می‌گذارد. تکیه نویسنده بر مستندات مکتوب و بازآفرینی واقع‌گرایانه منازعات فرقه‌ای، موجب شده است این رمان، در عین خوش‌خوانی، بر شالوده‌ای استوار از واقعیت‌های تاریخی بنا شود.

در این میان، چهره‌هایی، چون مغیره‌بن‌سعید و اطرافیان او نماد جریان‌هایی‌اند که با ادعا‌های غریب، تأویل‌های خودسرانه و بهره‌گیری از ابزار‌های فریب، می‌کوشند دل‌های مجذوب اهل‌بیت (ع) را از مسیر ولایت جدا کنند. روایت کتاب، گام‌به‌گام نشان می‌دهد که امام محمدباقر (ع) چگونه در میانه این گردوغبار فکری، با صبری بزرگ و جهادی علمی، مرز میان حقیقت و ادعا را آشکار کرده و جامعه‌ای سرگردان را به سمت بصیرت دینی هدایت می‌کند.

این رمان، حاصل دو سال مطالعه و پژوهش در منابع تاریخی و دینی است؛ تلاشی که سبب شده روایت پیشِ رو، تنها «قصه» نباشد، بلکه تصویری مستند و تأمل‌برانگیز از شکاف‌ها و کشمکش‌های فکری آن عصر فراهم آورد. استقبال خوانندگان نیز این همراهی را تأیید می‌کند؛ کتاب تاکنون به چاپ چهارم رسیده و در شمارگان ۶ هزار نسخه توسط انتشارات «به‌نشر» در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

{$sepehr_key_215413}

مریم بصیری، نویسنده و پژوهشگر ادبیات نمایشی، در این اثر نشانی از بلوغ قلم و پختگی روایت‌پردازی خود را به نمایش گذاشته است. او که سردبیری ماهنامه «پیام زن» را بر عهده دارد و سال‌هاست با دغدغه‌های فرهنگی، اجتماعی و به‌ویژه مسائل زنان و خانواده زیسته است، در این رمان نیز نگاهی ویژه به نقش زنان در شکل‌گیری هویت فکری آن عصر دارد؛ زنانی که هرچند در حاشیه تاریخ رسمی نشسته‌اند، اما در این روایت، حضوری اثرگذار و معناگر پیدا می‌کنند.

«مردی که همه‌چیز می‌دانست» در ۴۴۰ صفحه و در قطع رقعی منتشر شده و اکنون در چاپ چهارم، با شمارگان ۶ هزار نسخه، پیش‌روی علاقه‌مندان قرار دارد؛ اثری که می‌توان آن را پلی میان تاریخ و ادبیات دانست؛ پلی که بر فراز آن، تقابل جاودانه حقیقت و وهم، در آیینه‌ای داستانی، پیشِ چشم خواننده نقش می‌بندد.