جوانی جمعیت نه یک آرزو، که یک انتخاب هوشمندانه است | زنگ خطر نرخ باروری ۱.۳۵ و خلأ‌های فرهنگی قانون

یک پژوهشگر خانواده و جمعیت با هشدار نسبت به نرخ باروری ۱.۳۵ در ایران می‌گوید: «صرف تصویب قانون جوانی جمعیت بدون توجه به ابعاد فرهنگی و خلأ‌های عمیق سیاستگذاری، نمی‌تواند بحران جمعیت را حل کند؛ جوانی جمعیت یک انتخاب هوشمندانه است که نیازمند تحول فرهنگی، نه فقط مشوق‌های مالی.»

کد خبر: ۴۱۷۴۴۸

تاریخ : ۰۴ خرداد ۱۴۰۵ - ۲۲:۰۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ سپهر کرمی، پژوهشگر خانواده و جمعیت، با اشاره به شکاف عمیق بین نرخ باروری فعلی (۱.۳۵) و نرخ جایگزینی (۲.۱) هشدار داد که قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰، به دلیل غفلت از ابعاد فرهنگی، به تنهایی پاسخگوی این چالش نیست.

خلأ اول: غیبت فرهنگ‌سازی هدفمند در قانون

کرمی با بیان اینکه تنها یک ماده آن هم به صورت کلی در قانون به موضوع فرهنگ‌سازی اختصاص یافته، تصریح کرد: «زمانی که رسانه ملی و فضای عمومی، الگوی خانواده تک‌فرزند را ترویج می‌کنند، نمی‌توان صرفاً با پرداخت وام انتظار تغییر نگرش داشت.» او با استناد به مطالعه‌ای در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات گفت: «۷۳ درصد محتوای سریال‌های پرمخاطب تلویزیونی، خانواده‌های تک‌فرزند یا بدون فرزند را به تصویر کشیده‌اند و تنها ۱۲ درصد آثار، خانواده‌های پرجمعیت را مثبت نشان داده‌اند.»

{$sepehr_key_215740}

خلأ دوم: فضای مجازی؛ میدان بدون رقیب تبلیغات ضد فرزندآوری

این پژوهشگر با اشاره به گزارش ایسپا در سال ۱۴۰۴ مبنی بر حضور بیش از ۴ ساعت ۸۵ درصد جوانان ۲۰ تا ۳۵ سال در فضای مجازی، تأکید کرد: «۸۰ درصد اطلاعات جوانان درباره فرزندآوری از فضای مجازی می‌آید، جایی که محتوا‌های ضد فرزندآوری با عناوین "آزادی انتخاب" و "زندگی بدون دغدغه" بی‌وقفه تولید می‌شود، اما قانون هیچ مکانیزمی برای مقابله یا تولید محتوای مثبت پیش‌بینی نکرده است.»

خلأ سوم: نظام آموزشی؛ سهم ناچیز ۳ درصدی از کتاب‌های درسی

کرمی با انتقاد از نظام آموزشی گفت: «کمتر از ۳ درصد محتوای کتب درسی دوره متوسطه به موضوعات خانواده و جمعیت اختصاص دارد.»

او با اشاره به تجربه کشورهایی، چون فرانسه و ژاپن در ارائه دروس «آمادگی برای زندگی خانوادگی» از دوران دبیرستان، پیشنهاد کرد: «نیاز داریم از پایه هفتم تا دوازدهم، درسی کاربردی برای آموزش مهارت‌های ارتباطی و اهمیت جمعیت بگنجانیم.»

خلأ چهارم و پنجم: تعارض اشتغال زنان و معماری ناکارآمد شهری

به گفته کرمی، در حالی که میانگین سن ازدواج زنان به ۲۵.۲ و مردان به ۲۸.۷ سال رسیده، ساختار بازار کار و فرهنگ سازمانی همچنان با فرزندآوری ناسازگار است. او با استناد به مطالعه انجمن مدیریت منابع انسانی ایران در سال ۱۴۰۴ فاش کرد: «۴۷ درصد از مدیران ترجیح می‌دهند برای پست‌های کلیدی، زنان بدون فرزند یا با یک فرزند را استخدام کنند.»

همچنین کاهش میانگین متراژ واحد‌های مسکونی به ۸۵ متر و طراحی خودرومحور شهر‌ها به جای فضا‌های بازی ایمن کودکان، از دیگر موانعی است که به گفته وی احساس سخت‌تر شدن زندگی با فرزند را در شهر‌ها دامن می‌زند.

نقش غایب پدران و تابوی سلامت باروری

پژوهشگر حوزه جمعیت یکی دیگر از خلأ‌ها را مشارکت بسیار پایین پدران در فرزندپروری خواند و گفت: «طبق آمار، مادران روزانه ۶.۸ ساعت و پدران تنها ۱.۳ ساعت صرف مراقبت از کودکان می‌کنند و نیاز به تحولی فرهنگی برای تعریف پدران به عنوان شریک اصلی وجود دارد.» او همچنین از افزایش نرخ ناباروری به ۱۸ درصد و فقدان برنامه‌های آگاهی‌بخشی درباره کاهش قدرت باروری پس از ۳۵ سالگی به‌عنوان یکی دیگر از ابعاد نادیده‌گرفته‌شده انتقاد کرد.

راهکارها: از شورای عالی فرهنگ‌سازی تا اصلاح شهرسازی

کرمی ۱۰ راهکار عملی برای پر کردن این خلأ‌ها پیشنهاد کرد که مهم‌ترین آنها شامل تشکیل «شورای عالی فرهنگ‌سازی جوانی جمعیت»، راه‌اندازی پویش‌های ملی با رویکرد مثبت، ایجاد صندوق ۵۰۰ میلیارد تومانی برای حمایت از تولید محتوای فرهنگی، الزام دانشگاه‌ها به ایجاد مهدکودک و خوابگاه متأهلی، و اصلاح ضوابط شهرسازی با استاندارد‌های «شهر دوستدار کودک» است. او همچنین با اشاره به تجربه کشور‌هایی مانند مجارستان و ژاپن تأکید کرد که موفقیت در افزایش باروری، نتیجه ترکیب سیاست‌های اقتصادی با پویش‌های فرهنگی گسترده است.

سخن پایانی

وی در پایان تصریح کرد: «جوانی جمعیت نه یک آرزو که یک انتخاب هوشمندانه است. اگر امروز تصمیم جدی بگیریم و سیاست‌های فرهنگی را هم‌پای مشوق‌های اقتصادی اجرا کنیم، می‌توانیم روند را تغییر دهیم؛ آینده جمعیتی ایران، امروز شکل می‌گیرد.»

منبع: ایرنا

{$sepehr_key_215739}