بررسی آموزه‌های امام کاظم (ع) برای عبور از بحران‌ها | ایران، آیینه‌دارِ میراث موسی‌بن‌جعفر (ع)

اگرچه حیات ایران و ایرانی با عشق به اهل‌بیت (ع) گره خورده است، اما از میان همه آنها، حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) و فرزندانشان بر تاریخ این مرزوبوم تأثیری خاص گذاشته‌اند.

کد خبر: ۴۱۹۹۷۸

تاریخ : ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ اگرچه حیات ایران و ایرانی با عشق به اهل‌بیت (ع) گره خورده است و کیست که نداند با این عشق و علاقه است که ما از بحران‌های مختلف عبور کرده و تاب آورده‌ایم، اما از میان همه آنها، حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) و فرزندانشان بر تاریخ این مرزوبوم تأثیری خاص گذاشته‌اند و همین هم باعث شده است که ایران را شش‌دانگ به نام علی‌بن‌موسی (ع) سند بزنیم و ایران امام‌رضایش بخوانیم. امروز و در این شرایطی که بر ما تحمیل شده، بازهم آن سیره ایشان و عنایات فرزندانشان، گره‌گشا و راهنمای ماست.

در این‌باره در سالروز ولادت حضرت موسی‌بن جعفر (ع) با حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدی شریعتی‌تبار، مدیرگروه انقلاب و تمدن اسلامی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان‌قدس‌رضوی و کارشناس مذهبی، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

ائمه (ع)، پرچم‌دار همدلی‌اند

یکی از آموزه‌های مهم اسلام که در سخنان اولیا اعم از پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) به‌ویژه امام‌کاظم (ع) مورد توجه قرار گرفته، موضوع همدلی، مواسات و وفاق و پیوند و الفت افراد جامعه است. در مباحث سیاسی‌اجتماعی وقتی صحبت از امامت و امت مطرح می‌شود، مقصود، مجموعه‌ای منسجم و هماهنگ و متصل است که با محور امام به‌سمت هدفی خاص حرکت می‌کنند، بنابراین باید بین آحاد این مجموعه، صفا و صمیمیت و همدلی برقرار باشد و این کار در پرتوی راهنمایی انسان کامل، به نتیجه می‌رسد.

{$sepehr_key_218598}

محبوس برای ولایت!

در دین و مکتب ما درباره هیچ‌چیز به اندازه ولایت، سفارش نشده است و حتی شرط اکمال اسلام، ولایت است که قرآن به این مهم تصریح می‌کند و خدا به پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «اگر این حقیقت، ابلاغ و تبیین و تبلیغ نشود، اسلام ناقص می‌ماند. ائمه (ع)، حدیث غدیر را بیان و درباره این حقیقت، استدلال و احتجاج کرده‌اند و یکی از دلایلی دشمنی حکام جور بنی‌امیه و بنی‌عباس با ائمه (ع) و به شهادت رساندن آن حضرات، موضوع غدیر بوده است؛ چون آن بزرگواران تلاش می‌کردند خلافت و حکومت جامعه اسلامی در این مسیر قرار بگیرد.

حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) هم برای تبیین و دفاع از غدیر و ولایت، اهتمام ویژه داشتند و همین هم باعث شد که سال‌های طولانی را در زندان به سر ببرند؛ چون از جایگاه امامت و ولایت خود و خاندانشان دفاع می‌کردند و درصدد تبیین این حقیقت برای مردم بودند.

الگوی تاب‌آوری و عدم تسلیم و سازش

سیره عملی حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) و صبر و استقامت و تحمل سال‌های طولانی زندان، بهترین الگو و الهام‌بخش ما در شرایط امروز جامعه است. ایشان هرگز مقابل مستکبر و طاغوت زمان، کوتاه نیامدند و تسلیم نشدند و بر راه و مرام حق خود ایستادند و ثبات‌قدم داشتند، مقابل قلدران و طاغوت زمان، کرنش نکردند و تسلیم نشدند و سیره‌شان، تجلی عمل به ندای «هیهات‌من‌الذّله» حضرت سیدالشهدا (ع) است؛ همان چیزی که ما در جنگ تحمیلی اخیر و زورگویی‌های آمریکا و اسرائیل باید به آن چشم داشته باشیم و از آن درس بگیریم.

{$sepehr_key_218602}

کظم غیظ، مردم را همدل می‌کند

یکی از مهم‌ترین و مشهورترین القاب حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع)، «کاظم» است که اتفاقا نقش مهمی در ایجاد همدلی، صفا و صمیمیت در جامعه دارد و برای همه اعصار و ادوار، الهام‌بخش و آموزنده است؛ چون اگر قرار باشد برای هر موضوعی، خشم و غضب پیش بیاید و بگومگو شود، انسجام و وحدت برهم می‌خورد، لذا امام‌کاظم (ع) با این اخلاق حَسَن و فروخوردن خشم، تعاملات و انسجام اجتماعی را تقویت می‌کنند تا حتی اگر با توهین و عمل ناپسندی هم مواجه شدیم، با فروخوردن خشم و غضب و نیز حلم و صبر و تحمل، برخورد کنیم و این‌چنین، مسیر ارتباطات انسانی و اجتماعی به تفرقه و از دست دادن همدلی و انسجام منحرف نشود؛ چنان‌که حضرت با همین روش، مخالفان و دشمنان را با مهر و محبت و عطوفت جذب کردند. این عنصر رفتاری امروز به‌شدت به کار ما می‌آید.

برای احیای حق ولایت، تلاش کردند

نقل است زمانی هارون‌الرشید، خلیفه عباسی، از امام‌کاظم (ع) خواست که محدوده فدک را مشخص کنند تا آن را به حضرت بازگرداند! امام (ع) فرمودند: اگر این حق را بخواهم، با همه حدودش می‌خواهم. هارون پذیرفت. حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) محدوده کشور‌های اسلامی را (آن زمان توسعه بسیار یافته بود)، مطرح کردند؛ یک حد در سمرقند، یک حد در ارمنستان و... است.

این کنایه به همه بلاد اسلامی است که باید حکومتش دراختیار ائمه (ع) باشد! چون فدک به‌عنوان یک باغ چنین محدوده‌ای نداشت، بلکه حق امام و مردم (امت)، اداره و ممالک اسلامی است که چنین وسعتی دارد و باید بازگرداند می‌شد.

{$sepehr_key_218599}

بدگمانی، تفرقه می‌آورد

امام کاظم (ع) همچنین بر عدم بددلی و بدگمانی مؤمنان نسبت‌به یکدیگر تأکید می‌کنند؛ چون یکی از ریشه‌های برهم خوردن وحدت و همدلی، گمانه‌زنی‌های منفی و اشتباه است، درحالی‌که غلبه در جامعه اسلامی، باید با خیر و صلاح باشد؛ با مرور سیره امام‌کاظم (ع) درمی‌یابیم که ایشان هم در گفتار و هم در رفتار بر همدلی، گره‌گشایی و مواسات، تأکید و جامعه شیعی دینی را به آن توصیه و سفارش کرده‌اند. در حدیثی از ایشان است که فرمودند: «خـداوند را در روى زمین، بندگانى است که در تأمین نیازهاى مردم مى‌کوشند. آنـان در روز قیـامت، ایمـن‌اند.» (گهر‌های کاظمی، حدیث ۹۲۰)

تاریخ، مدیون فرزندان موسی‌بن‌جعفر (ع)

از برکات وجود مقدس حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع)، اولاد و امامزادگان پرتعدادی است که ما در ایران، میزبان بسیاری از آنها هستیم. اینها هرکدام چراغ هدایت در شهر‌ها و بلاد شدند و مهم‌ترین آنها، امام‌رضا (ع) هستند که ما ایران را به نام ایشان می‌شناسیم و مدیون عنایاتشان در طول تاریخ هستیم.

امام‌صادق (ع) می‌فرمایند: «خدا از نسل موسی‌بن‌جعفر (ع)، فریادرس این امت را می‌رساند.» همچنین وجود مقدس حضرت معصومه (س) و برکات بارگاه و مضجعشان در قم، تاریخ معاصر را تحت‌تأثیر قرار داد. فرزندان امام‌کاظم (ع) همگی اهل جهاد، تبیین و هدایتگری بودند و جامعه را هم در زمان حیات و هم بعد از شهادت در حق‌طلبی همراه کرده‌اند و امروز هم آستان مقدسشان، قطب فرهنگی جامعه است.

{$sepehr_key_218584}