تاب‌آوری روانی؛ مهمترین مهارت برای گذشتن از فراز و نشیب‌های زندگی مشترک

زندگی مشترک شباهت عجیبی به یک سفر جاده‌ای دارد؛ گاهی مسیر هموار است و گاهی پر از دست‌اندازهای اقتصادی، شغلی و فردی.

کد خبر: ۴۲۰۹۲۹

تاریخ : ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۹:۰۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ زندگی مشترک شباهت عجیبی به یک سفر جاده‌ای دارد؛ گاهی مسیر هموار است و گاهی پر از دست‌انداز‌های اقتصادی، شغلی و فردی. در این میان، زوج‌هایی برنده هستند که به‌جای تسلیم شدن در برابر چالش‌ها، مهارتی به نام تاب‌آوری روانی را تمرین می‌کنند. تاب‌آوری یعنی توانایی بازگشتن به حالت تعادل پس از تجربه استرس و سختی.

ما در این گزارش با تکیه بر آخرین یافته‌های روان‌شناسی و آموزه‌های عمیق منابع اسلامی راهکار‌های کاملاً کاربردی را برای محکم کردن پیوند عاطفی شما در روز‌های سخت ارائه داده‌ایم.

{$sepehr_key_219731}

سنگر مشترک عاطفی

انجمن روان‌شناسی (APA) تاب‌آوری را یک مهارت آموختنی می‌داند، نه یک ویژگی ژنتیکی. برای زوجین، این مهارت از طریق تمرین‌های زیر شکل می‌گیرد:

تغییر زاویه دید

بر اساس نظریه «جان گاتمن» (John Gottman)، روان‌شناس برجسته حوزه خانواده، زوج‌های تاب‌آور در مواجهه با بحران‌ها (مثل مشکلات مالی)، مشکل را روبروی خود می‌بینند، نه بین خودشان. پس وقتی با بحرانی مواجه می‌شوید، به‌جای مقصر دانستن یکدیگر، جلسه‌ای دونفره تشکیل دهید و بگویید: «این یک چالش برای تیم ماست، بیا ببینیم چطور با هم حلش کنیم.» جملات را از «تو این کار را کردی» به «ما چطور این وضعیت را مدیریت کنیم» تغییر دهید.

ایجاد «مخزن مثبت‌نگری»

تحقیقات دانشگاه (UC Berkeley) نشان می‌دهد زوج‌هایی که روزانه حداقل سه پیام مثبت (تشکر، تحسین یا آغوش) به یکدیگر هدیه می‌دهند، سیستم عصبی آرام‌تری دارند و در برابر استرس‌های ناگهانی کمتر به سیم آخر می‌زنند. قانون «پنج دقیقه طلایی» را اجرا کنید. پنج دقیقه اول پس از بازگشت به خانه یا بیدار شدن، به‌هیچ‌وجه درباره مشکلات، بدهی‌ها یا گلایه‌ها صحبت نکنید؛ فقط روی حضور امن یکدیگر تمرکز کنید.

گوش دادن بدون گارد دفاعی

کتاب «سخت‌رویی در روابط» تایید می‌کند که تخلیه هیجانی استرس بیرون از خانه برای پایداری رابطه حیاتی است. تکنیک «سخنرانی صندلی داغ» را تمرین کنید. یکی از زوجین ۱۰ دقیقه بدون اینکه همسرش حرفش را قطع کند یا راهکار بدهد، از فشار‌های کاری‌اش می‌گوید. همسر فقط گوش می‌دهد و در پایان می‌گوید: «می‌فهمم چقدر تحت فشاری، من کنارتم.»

لنگرگاه آرامش

در نگاه اسلامی، خانواده یک نهاد صرفاً قراردادی نیست، بلکه بستر رشد معنوی و آرامش روانی است. منابع اسلامی کد‌های رفتاری دقیقی برای عبور از بحران‌ها پیشنهاد می‌دهند:

عایق استرس

قرآن کریم در آیه ۲۱ سوره روم، فلسفه زوجیت را رسیدن به «آرامش» (لتسکنوا إلیها) معرفی کرده و ابزار آن را «مودت» (دوستی ابراز شده) و «رحمت» (گذشت و مهربانی بی‌شائبه) می‌داند.

راهکار عملی:

در اوج فشار‌های زندگی، «رحمت» یعنی چشم‌پوشی از خطا‌های کوچک همسر. از خود بپرسید: «آیا این موضوع آن‌قدر ارزش دارد که آرامش خانه‌مان را فدای آن کنم؟»

صبر مشترک

کتاب معتبر میزان الحکمه روایاتی از پیامبر اسلام (ص) نقل می‌کند که در آنها همراهی زوجین در سختی‌ها، ارزش معنوی بسیار بالایی دارد. همچنین مفهوم «تواصوا بالصبر» (یکدیگر را به صبر سفارش کردن) یک تکنیک تاب‌آوری زوجی است. راهکار عملی: به جای غر زدن‌های مکرر، با همسرتان در قالب یک ذکر یا گفتگوی معنوی یادآوری کنید که: «این روز‌ها هم می‌گذرد و خدا ناظر بر تلاش ماست.» ایمان مشترک، بار سنگین استرس را از دوش زوجین برمی‌دارد.

به رسمیت شناختن تفاوت‌ها (اصل مدارا)

امام علی (ع) در نهج‌البلاغه (نامه ۳۱) بر ضرورت صبوری در برابر رفتار‌های دیگران تاکید می‌فرمایند. مدارا در رابطه زوجین به معنای پذیرش این است که همسر شما در زمان استرس ممکن است رفتاری متفاوت (مثل سکوت یا بی‌حوصلگی) داشته باشد.

راهکار عملی:

به فضای شخصی همسرتان در زمان بحران احترام بگذارید و سکوت او را به معنای بی‌علاقگی تلقی نکنید؛ به او زمان بدهید تا خودش را پیدا کند.

پیوند علم و سنت: نقطه اشتراک راهکارها

تحلیل همزمان روان‌شناسی مدرن و متون اسلامی نشان می‌دهد که هر دو منبع بر سه اصل کلیدی اتفاق نظر دارند: اول، ارتباط کلامی مثبت (که علم آن را قدردانی روزانه و اسلام آن را قول سدید و ابراز محبت می‌نامد). دوم، مدیریت تیمی بحران (که در علم با عنوان بازنگری شناختی و در اسلام با عنوان مشورت و توکل یاد می‌شود)؛ و سوم، افزایش ظرفیت روانی (که علم آن را پذیرش شرایط و دین آن را مفهوم والای صبر و مدارا تعریف می‌کند). این هم‌پوشانی نشان می‌دهد که مسیر آرامش همسران، اصولی ثابت و جهانی دارد.

فرمول طلایی برای زوجین

بحران‌های زندگی مانند باران سیل‌آسا هستند؛ شما نمی‌توانید جلوی بارش باران را بگیرید، اما می‌توانید چتر عاطفی خود را بزرگ‌تر کنید. فرمول طلایی هفته: از همین امروز «قانون ۲۰ دقیقه‌ای کاهش استرس» را اجرا کنید. هر شب، بیست دقیقه بدون تلفن همراه، تلویزیون یا صحبت از مشکلات مالی، با هم چای بنوشید، از خاطرات خوب گذشته بگویید یا فقط دست یکدیگر را بفشارید. این کار هورمون کورتیزول (استرس) را کاهش و اوکسی‌توسین (پیوستگی) را افزایش می‌دهد؛ نسخه‌ای که هم علم روز آن را امضا می‌کند و هم سنت‌های اصیل دینی بر آن مهر تایید می‌زنند.

منبع: فارس

{$sepehr_key_219732}