شکستن نسبت سنتی «هنرمند و مخاطب» در جشنواره تجسمی فجر | مدیرکل هنر‌های تجسمی: هنر را از گالری‌ها به دل جامعه بردیم

هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر با انتخاب «آب» به‌عنوان مسئله محوری، کوشید هنر را از نمایش صرف فراتر ببرد و آن را به تجربه‌ای اجتماعی بدل کند.

کد خبر: ۴۲۱۰۶۰

تاریخ : ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۲۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ رییس شورای سیاست‌گزاری هجدهمین جشنواره هنر‌های تجسمی فجر گفت: بخش تجسمی در رویداد فجر نیاز به بازنگری داشت، زیرا کمی ابهام در مبنای برگزاری این رویداد وجود داشت و تلاش کردیم هنر را از گالری‌ها خارج کرده و به دل جامعه ببریم.

«در ستایش آب» نام رویدادی است که با موضوع آب و هنر‌های تجسمی، آئین‌ها و رسوم محلی و بومی، ساخت عروسک‌های باران‌خواهی و طلب آب برنامه‌ریزی شده است. طی هجدهمین جشنواره تجسمی فجر، مدیران هنری استان‌ها برنامه‌های مربوط به بخش «سرزمین من/ ایران، تجسم آب» را از بهمن ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ طراحی کرده بودند، اما با آغاز جنگ تحمیلی، متوقف شد. سرانجام، پس از اعلام آتش‌بس، تصمیم گرفته شد نمایشگاه‌ها و رویداد‌های پیش‌بینی‌شده، که با توجه به شرایط موجود ناتمام مانده بود، ادامه پیدا می‌کند.

آیدین مهدی‌زاده، رییس شورای سیاست‌گزاری هجدهمین جشنواره هنر‌های تجسمی فجر، درباره تمرکز و توجه به «آب» در این دوره از این رویداد گفت: بخش تجسمی در رویداد فجر نیاز به بازنگری داشت؛ کارکرد این رویداد در سینما و تئاتر مشخص است و برگزارکنندگان آن، انتظارات و اهداف خود را می‌شناسند، اما در بخش تجسمی، کمی ابهام در مبنای برگزاری این رویداد وجود داشت.

وی افزود: بنابراین با تأمل و طی جلسات مفصل، برگزاری این بخش را مورد بررسی و بازنگری قرار دادیم. در گفت‌و‌گو‌های ابتدایی، موضوع آب، به‌عنوان بحرانی‌ترین موضوع قابل‌پرداختن معرفی شد.

مهدی‌زاده ادامه داد: در جلسات بعدی، اهمیت این موضوع برای سایر تصمیم‌گیرندگان هم مشخص شد. از دل این گفت‌و‌گو‌ها نیز شیوه کار برای ارائه اثر هنری در این رویداد، با همین مضمون، مشخص شد.

مدیرکل دفتر هنر‌های تجسمی وزارت فرهنگ با اشاره به نقد‌هایی وارده به بخش تجسمی فجر، توضیح داد: گفته می‌شد؛ این جشنواره متصل به روزگار و جامعه نیست. یعنی این بخش بیشتر به‌دنبال شیوه‌گرایی و درنهایت تکنیک‌ها و مدیا‌های هنری بود که منجر به حل مسئله یا تأثیر مستقیم در فضای اجتماع نمی‌شد.

مهدی زاده افزود: ما با این نگرش که در رویداد‌های هنری، جایگاه هنرمند مشخص و تثبیت‌شده است، دنبال راهکاری برای حضور و ایفای نقش مردم در این رویداد بودیم و می‌خواستیم جریان خطی ارائه هنر-مخاطب شکسته شود و هنر را از گالری‌ها خارج کرده و به دل جامعه ببریم.

مشارکت بالای مردمی در جشنواره هجدهم

وی ادامه داد: این تصمیم با هماهنگی و همکاری اداره کل استان‌ها، به‌خوبی اجرایی شد و مشارکت بالایی میان مردم، شامل هنرجو‌های هنرستان‌ها، هنرآموزان تازه‌کار و علاقه‌مندان بود. در اینجا، مردم در جایگاه هنرمند قرار گرفتند و هنرمندان، به‌عنوان مربی در کنار آنها حضور یافتند و خلق اثر هنری را توسط هنرجویان، هدایت کردند.

به گفته مهدی‌زاده، با چنین رویکردی، بدون‌شک جشنواره از هدف خلق اثر هنری فاخر، خارج شده و فرایند درگیرشدن مردم با هنر و کاربرد آن در زندگی روزمره اهمیت پیدا کرده است. با توجه به این نگاه در بخش «در ستایش آب»، خلق اثر با موضوع «آب» بود که شامل نماد، عروسک‌های آئینی یا مسکات‌ها می‌شد؛ بنابراین کارگاه‌های آموزشی در حوزه نقاشی، گرافیک، مجسمه‌سازی و حتی آثار ۳ D برگزار و آثار بسیاری توسط هنرآموزان خلق شد.

وی با اشاره به اینکه نتایج به‌دست‌آمده از این رویکرد فراتر از پیش‌بینی‌ها بود، گفت: در ابتدا هدف این بود که حساسیت مردم را به موضوع «آب» افزایش دهیم که به خلق اثر توسط هنرجویان و تحت نظر اساتید و هنرمندان بینجامد. سپس از میان آثار خلق‌شده، تعدادی انتخاب و در نمایشگاه‌های چرخشی در کشور به نمایش درآیند.

مهدی‌زاده ادامه داد: در این میان، ناخودآگاه بسیاری از آثار و کارگاه‌ها در ۱۸ استان، به‌سمت آئین‌های باران‌خواهی حرکت کرد. حتی هنرجویان و هنرمندان، برای اینکه نتیجه بهتری در خلق اثرشان بگیرند، برخی از این آئین‌ها را در کنار پیشکسوتان و قدیمی‌تر‌های هر قوم، برگزار کردند و گاهی حتی از این مراسم فیلم، پادکست و مستند تهیه شد.

وی تصریح کرد: این نگرش نشان از آن داشت که موضوع این رویداد، به دغدغه مهم بسیاری از مردم تبدیل شده و درگیری ذهنی برای آنها ایجاد کرده است. درنهایت نتیجه برای ما شگفت‌انگیز بود. ناخودآگاه یک بسیج عمومی در سراسر کشور ایجاد شد و همه یک آئین تاریخی را اجرا کردند و به خلق اثر هنری رسیدیم. حتی شاید یک پیامی برای کائنات بود که وارد ترسالی شدیم.

به گفته این مسئول، آغاز جنگ تحمیلی سوم، جشنواره تجسمی فجر را در میانه‌اش، به تعلیق درآورد، اما باعث شد که جمع‌بندی و پایان آن، مطابق برنامه‌ریزی‌ها برگزار شود. این وقفه باعث شد هنوز در استان‌هایی که نتوانسته بودند در موعد مقرر و به‌دلیل جنگ، خلق اثر هنری داشته باشند، پرچم جشنواره تجسمی فجر و برگزاری «در ستایش آب» برافراشته و کارگاه‌ها و تولید اثر، برقرار باشد.

همراهی سایر نهاد‌ها در رویداد «در ستایش آب»

مهدی زاده افزود: رویکرد مهم دیگر این بود که رویداد «در ستایش آب» حمایت و همراهی سایر نهاد‌ها و وزارتخانه‌های مرتبط را به دست آورد. با این عنوان که این جشنواره، با خلق اثر هنری، در مسیر فرهنگ‌سازی و گفت‌و‌گو‌های فرهنگی گام برداشت و در قدم بعدی، نهاد‌هایی مانند وزارت نیرو، پشتیبانی‌های مالی را داشت که درنهایت به گفتمان ملی و تأثیرگذاری عمومی منجر شد.

وی تصریح کرد: این رویکرد که فرهنگ‌سازی مدنظر وزارت‌خانه‌ها، از طریق هنرمندان در سراسر کشور و به‌طور مویرگی انجام شود، آغاز شده و در انتظار انعقاد قرارداد‌های مرتبط هستیم. از دیگر نهاد‌هایی که می‌توانند در این رویداد که رویکرد اصلی آن هماهنگی با طبیعت است، همراهی داشته باشند، می‌توان به شهرداری و مؤسسات مرتبط به این نهاد، حوزه‌های هنری، اداره کل و ادارات آب و برق استان‌ها، و وزارت میراث فرهنگی اشاره کرد.

{$sepehr_key_219839}

مهدی‌زاده ادامه داد: همچنین چشم‌انداز ما این است که پس از پایان برگزاری این رویداد، با یونسکو هم تعامل و مذاکراتی برقرار شود. چراکه موضوع آب، فقط مخصوص کشور ما نیست و برای خاورمیانه و حتی سایر کشور‌های جهان بسیار پراهمیت است و باید به‌صورت بین‌المللی به آن نگاه کنیم. با توجه به اینکه این رویداد، ظرفیت جهانی‌شدن را دارد.

گفتنی است، در ادامه برنامه کارگاه‌های هجدهمین جشنواره هنر‌های تجسمی فجر در استان‌های کشور، با موضوع آب و ساخت عروسک‌های باران‌خواهی و مسکات‌های شگون‌آور، منتخبی از این عروسک‌ها با عنوان نمایشگاه «در ستایش آب» موزه دینی امام علی (ع) افتتاح شده است و تا ٣١ خرداد ماه میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.

منبع: ایرنا