چرا آشنایی با پخش فیلم برای فیلم‌سازان کوتاه اهمیت دارد؟

پخش فیلم از جمله مراحل مهم در فرایند فیلم‌سازی است. این مرحله در فیلم کوتاه اهمیت بالایی دارد، اما نبود آشنایی کافی با این مهارت سبب شده به مسئله‌ای دشوار و دور از دسترس بدل شود یا روند کاری آن در اختیار گروهی خاص قرار گیرد.

کد خبر: ۴۲۲۴۹۳

تاریخ : ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ کارگاه تخصصی «پخش فیلم و شناخت جشنواره‌های بین‌المللی فیلم کوتاه» که با موضوع آشنایی با پخش فیلم، توسط انجمن سینمای جوانان مشهد در سینما اطلس برگزار شد، نشان داد آشنایی با جشنواره‌های مختلف فیلم کوتاه در دنیا تا چه حد می‌تواند مسیر ارائه و پخش فیلم را برای یک فیلم‌ساز روشن کند. در این کارگاه آموزشی که توسط هادی شیبانی، فیلم‌ساز و پخش‌کننده مشهدی برگزار شد، آشنایی با جشنواره‌های مختلف، مراحل ثبت‌نام در پلتفرم‌های مربوطه، و اهمیت ثبت مشخصات فیلم‌ساز در شبکه‌های اجتماعی صحبت شد.

هادی شیبانی در حاشیه این کارگاه آموزشی نکاتی را درباره اهمیت پخش فیلم بیان کرد که در ادامه می‌خوانید:

آشنایی با پخش فیلم بخشی از سواد حرفه‌ای فیلم‌ساز

به نظر من یکی از بزرگ‌ترین خلأ‌های آموزش فیلم‌سازی در ایران، کم‌توجهی به مسئله پخش فیلم است. ما معمولاً بخش زیادی از آموزش را به فیلمنامه، کارگردانی، فیلم‌برداری، تدوین، صدا و سایر مهارت‌های فنی اختصاص می‌دهیم، اما کمتر درباره این صحبت می‌کنیم که پس از پایان فیلم چه اتفاقی می‌افتد و یک اثر چگونه می‌تواند مخاطب خود را پیدا کند.

در حالی که پخش فیلم ادامه طبیعی فرآیند فیلم‌سازی است. اگر تولید فیلم را به تولد یک کودک تشبیه کنیم، پخش مرحله رشد، دیده‌شدن و ورود او به جهان بیرون است. هیچ پدر و مادری صرفاً به تولد فرزند فکر نمی‌کند و نسبت به آینده او بی‌تفاوت نیست. فیلم نیز به همین شکل است. ساخت فیلم پایان مسیر نیست؛ آغاز مرحله‌ای تازه است که در آن فیلم باید مخاطب خود را پیدا کند، دیده شود، نقد شود و وارد گفت‌و‌گو با جهان شود.

بسیاری از فیلم‌های کوتاه نه به دلیل ضعف هنری، بلکه به دلیل نداشتن مسیر مناسب برای عرضه و نمایش، هرگز به مخاطبان بالقوه خود نمی‌رسند. به همین دلیل معتقدم آشنایی با پخش فیلم باید بخشی از سواد حرفه‌ای هر فیلم‌ساز باشد.

نکته مهم این است که شناخت جشنواره‌ها و سازوکار پخش فقط به مرحله پس از تولید مربوط نمی‌شود، بلکه می‌تواند بر توسعه فیلمنامه و تصمیم‌های خلاقانه نیز تأثیر بگذارد. برای مثال، اگر فیلم‌سازی بداند برخی جشنواره‌های تخصصی کودک در جهان نسبت به نمایش اشکال مختلف خشونت حساسیت دارند، ممکن است در مرحله نگارش یا تولید، درباره نحوه بازنمایی برخی موقعیت‌ها تصمیم متفاوتی بگیرد. یا اگر بداند یک جشنواره محیط زیستی، حقوق بشری یا کودک چه دغدغه‌هایی دارد، می‌تواند بهتر تشخیص دهد که فیلمش با چه مخاطبانی ارتباط برقرار خواهد کرد.

لزوم توسعه آگاهانه فیلم

البته این به معنای ساخت فیلم برای جشنواره‌ها نیست. من اساساً با این نگاه موافق نیستم که فیلم‌ساز باید اثر خود را براساس سلیقه جشنواره‌ها طراحی کند. فیلم باید از دغدغه واقعی هنرمند و ضرورت درونی او شکل بگیرد. اما شناخت فضای پخش و نمایش به فیلم‌ساز کمک می‌کند اثر مستقل خود را آگاهانه‌تر توسعه دهد و شانس بیشتری برای یافتن مخاطب در سطح جهانی داشته باشد.

متأسفانه بسیاری از فیلم‌سازان جوان شناخت دقیقی از ساختار جشنواره‌ها ندارند. آنها تفاوت میان یک جشنواره درجه یک، جشنواره تخصصی، جشنواره منطقه‌ای، جشنواره دانشجویی یا جشنواره‌های کم‌اعتبار را نمی‌شناسند. همین مسئله گاهی باعث می‌شود انتظارات غیرواقع‌بینانه‌ای نسبت به آینده فیلم شکل بگیرد و گاهی نیز زمینه سوءاستفاده برخی افراد را فراهم کند.

واقعیت این است که در حوزه پخش فیلم، مانند هر حوزه حرفه‌ای دیگری، هم افراد و شرکت‌های بسیار حرفه‌ای و خوش‌نام فعالیت می‌کنند و هم افرادی که دانش کافی ندارند یا در ارائه خدمات خود شفاف نیستند. به همین دلیل فیلم‌ساز باید حداقل دانش لازم را داشته باشد تا بتواند عملکرد یک پخش‌کننده را ارزیابی کند، گزارش‌های ارسالی را تحلیل کند، قرارداد‌ها را بخواند، حقوق اثر خود را بشناسد و تصمیم آگاهانه‌تری بگیرد.

فیلم‌ساز کوتاه، به‌ویژه در سینمای مستقل، گاهی ناچار است شناختی اولیه از تمام مراحل تولید، از پیش‌تولید تا پخش فیلم داشته باشد تا بتواند از حقوق خود و اثرش دفاع کند. او باید بداند چه حقوقی را به پخش‌کننده واگذار می‌کند، مدت قرارداد چه معنایی دارد، انحصاری یا غیرانحصاری بودن قرارداد چه تفاوتی ایجاد می‌کند و چگونه می‌توان عملکرد یک پخش‌کننده را سنجید.

مسئله مالی و از دست رفتن فرصت دیده شدن فیلم

از سوی دیگر، بسیاری از فیلم‌سازان کوتاه اساساً توانایی مالی همکاری با پخش‌کننده‌های حرفه‌ای را ندارند. هزینه تولید فیلم کوتاه برای بسیاری از فیلم‌سازان مستقل سنگین است و گاهی پس از پایان تولید، امکان پرداخت هزینه‌های اضافی پخش وجود ندارد. در چنین شرایطی، آشنایی با اصول اولیه پخش به آنها کمک می‌کند تا دست‌کم بتوانند بخشی از این مسیر را به صورت مستقل مدیریت کنند و فرصت دیده شدن فیلم خود را از دست ندهند.

در کارگاهی که برگزار شد تلاش کردم به شکل فشرده و کاربردی تصویری کلی از فرآیند پخش بین‌الملل فیلم کوتاه ارائه دهم. مباحثی مانند اهمیت برنامه‌ریزی پخش پیش از تولید فیلم، نقش برندینگ شخصی فیلم‌ساز، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، شناخت جشنواره‌ها، تدوین استراتژی پخش، آماده‌سازی زیرنویس، پوستر، تیزر، استیتمنت، پرس‌کیت و سایر متریال تبلیغاتی، شیوه تعامل حرفه‌ای با جشنواره‌ها، آشنایی مقدماتی با بازار‌های فیلم، قرارداد‌های پخش و همچنین نقش ابزار‌های هوش مصنوعی در اتوماسیون بخشی از فرآیند پایش و انتخاب جشنواره‌ها متناسب با ویژگی‌های هر فیلم مورد بحث قرار گرفت.

{$sepehr_key_221434}

درک روشن از سازوکار پخش

هدف این کارگاه تربیت پخش‌کننده نبود. هدف این بود که فیلم‌سازان کوتاه درک روشن‌تری از سازوکار پخش پیدا کنند تا بتوانند تصمیم‌های حرفه‌ای‌تری بگیرند، انتظارات واقع‌بینانه‌تری داشته باشند و در صورت نیاز بخشی از مسیر پخش فیلم خود را به شکل مستقل انجام دهند.

به اعتقاد من، همان‌طور که دانشجوی سینما با اصول تدوین، فیلم‌برداری یا حقوق سینمایی آشنا می‌شود، باید شناختی مقدماتی از پخش فیلم نیز داشته باشد. به همین دلیل فکر می‌کنم برگزاری کارگاه‌های تخصصی پخش فیلم ضروری است و حتی می‌توان بخشی از سرفصل‌های آموزشی انجمن سینمای جوانان ایران و سایر مراکز آموزش سینمایی را به مباحثی مانند پخش بین‌الملل، شناخت جشنواره‌ها، قرارداد‌های پخش، بازار‌های فیلم و حقوق نمایش اختصاص داد.

در جهان امروز، ساختن فیلم به تنهایی کافی نیست. فیلم‌ساز باید بداند اثرش چگونه، کجا و برای چه مخاطبی عرضه می‌شود. این آگاهی نه تنها به موفقیت بیشتر فیلم کمک می‌کند، بلکه از حقوق حرفه‌ای فیلم‌ساز نیز محافظت می‌کند و او را به هنرمندی آگاه‌تر و مستقل‌تر تبدیل می‌کند.