ورود تاریخی امام رضا (ع) به نیشابور و حدیث سلسله‌الذهب؛ رویدادی که نام نیشابور را جاودانه کرد

«شهرآرانیوز، گروه فرهنگ رضوی»، ورود حضرت امام رضا (ع) به نیشابور، یکی از ماندگارترین و پرشکوه‌ترین رخدادهای تاریخ مذهبی ایران است؛ واقعه‌ای که نه‌تنها جلوه‌ای از ارادت مردم این دیار به اهل‌بیت (ع) را به نمایش گذاشت، بلکه با بیان حدیث گهربار «سلسله‌الذهب» در تاریخ اسلام و نیشابور جاودانه شد.

کد خبر: ۴۲۶۷۴۰

تاریخ : ۱۰ تير ۱۴۰۵ - ۰۸:۵۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛  این رویداد، قرن‌هاست که به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف معنوی و فرهنگی خراسان بزرگ یاد می‌شود و همچنان هر ساله با برگزاری برنامه‌های بزرگداشت، یاد و نام امام رئوف (ع) را در ذهن‌ها زنده می‌کند. نیشابور، شهری که در طول تاریخ به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز علمی، فرهنگی و مذهبی ایران شناخته شده است، در مسیر هجرت اجباری حضرت امام رضا (ع) از مدینه به مرو، افتخار میزبانی از هشتمین امام شیعیان را یافت؛ میزبانی‌ای که نه فقط یک توقف کوتاه در مسیر سفر، بلکه واقعه‌ای تعیین‌کننده در حافظه تاریخی این شهر و سراسر خراسان بود.

بر اساس گزارش‌های تاریخی، هنگامی که کاروان امام رضا (ع) به نیشابور رسید، جمعیت انبوهی از مردم، عالمان، محدثان و مشتاقان اهل‌بیت (ع) برای دیدار آن حضرت گرد آمدند و صحنه‌ای بی‌نظیر از شور، اشتیاق و ارادت در این شهر شکل گرفت.

{$sepehr_key_226698}

اگرچه برخی منابع تاریخی درباره تاریخ دقیق ورود امام رضا (ع) به نیشابور اختلاف‌نظر دارند و بعضی این رخداد را در فصل زمستان دانسته‌اند، اما آنچه مسلم است، جایگاه بی‌بدیل این واقعه در تاریخ مذهبی ایران و نیشابور است.

در حافظه جمعی مردم، دهم تیرماه به عنوان نمادی برای یادآوری این حضور تاریخی و بزرگداشت آن شناخته می‌شود و هرساله برنامه‌هایی با محوریت این مناسبت برگزار می‌گردد. این روز، بهانه‌ای برای بازخوانی بخش مهمی از تاریخ تشیع و ارادت مردم خراسان به خاندان پیامبر (ص) است.

اوج این حضور تاریخی، لحظه‌ای بود که امام رضا (ع) در میان انبوه جمعیت، حدیث مشهور «سلسله‌الذهب» را بیان فرمودند؛ حدیثی که به دلیل زنجیره راویان معصوم و پاک، به «زنجیره طلایی» شهرت یافته است.

متن این حدیث چنین آغاز می‌شود: «کلمة لا إله إلا الله حصنی فمن دخل حصنی أمن من عذابی»، و در ادامه با این جمله نورانی تکمیل می‌شود که «بِشُروطِها وَ أنا مِن شُروطِها». این سخن، تنها یک روایت حدیثی نبود، بلکه اعلامی عمیق درباره توحید، ولایت و پیوند ناگسستنی میان ایمان و امامت به شمار می‌رفت.

نقش حدیث سلسله‌الذهب در تاریخ اندیشه اسلامی، بسیار فراتر از یک نقل حدیث ساده است. امام رضا (ع) با بیان این حدیث، مفهومی بنیادین را به مردم آن روزگار و همه نسل‌های بعدی منتقل کردند: توحید، اگرچه اساس دین است، اما بهره‌مندی از آن بدون پذیرش شروط الهی و هدایت امام معصوم کامل نخواهد بود.

از همین رو، این حدیث از منظر اعتقادی و کلامی، جایگاه ویژه‌ای در معارف شیعه دارد و از آن به عنوان یکی از روشن‌ترین بیان‌های پیوند میان توحید و امامت یاد می‌شود.

حضور امام رضا (ع) در نیشابور همچنین نشان‌دهنده اهمیت این شهر در قرون نخستین اسلامی است. نیشابور در آن دوران، شهری پرجمعیت، برخوردار از مراکز علمی و محل رفت‌وآمد فقها، محدثان و دانشوران بود.

به همین دلیل، اجتماع گسترده مردم در اطراف کاروان امام، فقط یک استقبال عاطفی نبود؛ بلکه نمایانگر عطش علمی و معنوی جامعه نسبت به سخنان امام معصوم نیز بود. بسیاری از محدثان و راویان حدیث که در آن روز حاضر بودند، روایت حدیث سلسله‌الذهب را به نسل‌های بعدی منتقل کردند و بدین‌گونه، این لحظه تاریخی در منابع گوناگون ثبت شد.

از سوی دیگر، این واقعه برای مردم نیشابور، هویتی ماندگار پدید آورد. شهری که میزبان این حدیث شد، در تاریخ تشیع و فرهنگ ایرانی جایگاهی ممتاز یافت و نامش با حدیثی گره خورد که تا امروز در محافل دینی، منابر، کتاب‌های اعتقادی و برنامه‌های فرهنگی مورد توجه قرار دارد.

نیشابور از آن پس نه تنها به عنوان یک شهر تاریخی، بلکه به عنوان صحنه یکی از درخشان‌ترین لحظات حضور اهل‌بیت (ع) در ایران شناخته شد؛ لحظه‌ای که مردم با جان و دل از امام خود استقبال کردند و نامشان در کنار حدیثی جاودانه ثبت شد.

در سال‌های اخیر نیز بزرگداشت سالروز ورود امام رضا (ع) به نیشابور، فرصتی برای احیای این میراث معنوی بوده است. برگزاری آیین‌های فرهنگی، مذهبی، سخنرانی‌ها، نمایشگاه‌ها و برنامه‌های هنری در این روز، نشان می‌دهد که این واقعه همچنان در قلب مردم منطقه زنده است.

{$sepehr_key_226369}

این مراسم‌ها نه تنها جنبه آیینی دارند، بلکه بستری برای آشنایی نسل جوان با تاریخ تشیع، معارف رضوی و اهمیت نیشابور در سیر هجرت امام رضا (ع) فراهم می‌کنند.
بی‌تردید، ورود امام رضا (ع) به نیشابور و بیان حدیث سلسله‌الذهب، یکی از ماندگارترین رخدادهای تاریخ ایران اسلامی است؛ رخدادی که هم در سطح اعتقادی و هم در سطح فرهنگی و اجتماعی، اثری
عمیق بر جای گذاشت. این واقعه، نیشابور را به نقطه‌ای درخشان در نقشه تاریخ تشیع بدل کرد و پیام جاودانه توحید، ولایت و بندگی خدا را در قالبی کوتاه اما پرمعنا به آیندگان رساند.

امروز نیز هر بار که نام نیشابور و امام رضا (ع) در کنار هم می‌آید، خاطره آن اجتماع عظیم، آن استقبال باشکوه و آن حدیث طلایی دوباره در ذهن‌ها زنده می‌شود؛ خاطره‌ای که همچنان برگ زرین افتخار این شهر کهن محسوب می‌شود.