تحلیل و بررسی تغییرات ساختاری ارز اربعین | آیا خرید ارز اربعین هنوز هم منطقی است؟

«شهرآرانیوز- گروه اقتصاد»، در حالی که میلیون‌ها زائر در تدارک سفر معنوی به سوی عتبات عالیات هستند، تغییرات ناگهانی در نرخ ارز اربعین، بحث‌های داغی را در میان زائران برانگیخته است. سوال اصلی این است: آیا سهمیه ارز اربعین هنوز هم یک «مشوق مالی» است یا به یک «بار اضافی» بر دوش زائران تبدیل شده؟

کد خبر: ۴۳۰۲۰۹

تاریخ : ۲۲ تير ۱۴۰۵ - ۰۹:۲۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، هدف اصلی از توزیع سالانه ارز اربعین، ایجاد یک حمایت مالی برای کاهش هزینه‌های سفر زائران بوده است. در سال گذشته، ارز اربعین با نرخ ۵۵ هزار تومان (۲۰۰ هزار دینار حدود ۳ میلیون تومان ارزان‌تر از بازار آزاد) عرضه می‌شد که این امر انگیزه‌ای جدی برای ثبت‌نام در سامانه «سماح» بود. اما امسال، با تغییر سیاست‌های کلان ارزی، این تسهیلات حمایتی عملا کارکرد خود را از دست داده است.

شکاف قیمتی؛ تفاوت تهران و مشهد در خرید دینار

گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که میزان سودآوری خرید ارز اربعین، بسته به محل سکونت زائر، کاملاً متفاوت است:

در تهران؛ وضعیت نگران‌کننده است. با جهش نرخ، هزینه تهیه ۲۰۰ هزار دینار از حدود ۲۴ میلیون تومان به نزدیک ۳۰ میلیون تومان رسیده است. در این مقطع، نرخ ارز اربعین نه تنها مزیتی ندارد، بلکه در برخی موارد حتی از بازار آزاد گران‌تر تمام می‌شود.

در مشهد و استان خراسان رضوی؛ با وجود تغییرات، هنوز شکافی اندک دیده می‌شود. طبق اعلام دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌های خراسان رضوی، قیمت ارز اربعین در استان «شناور» و روزانه است، اما برآورد می‌شود قیمت آن بین ۲۲ تا ۲۴ میلیون تومان نوسان کند.

از طرفی با وجود کاهش نرخ دلار در بازار آزاد، قیمت دینار عراق در روزهای اخیر در بازار آزاد مشهد به دلیل افزایش تقاضا و اعلام نرخ بالای ارز اربعین، روند صعودی را در پیش گرفته است.

یک محاسبه ساده برای زائران مشهدی

امروز (دوشنبه، ۲۲ تیرماه)، قیمت ۲۰۰ هزار دینار در استان خراسان رضوی حدود ۲۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است. در حالی که قیمت دینار در بازار آزاد به حدود ۱۱۳ تا ۱۱۵ هزار تومان رسیده که یعنی ۲۰۰ هزار دینار در بازار آزاد تقریباً ۲۳ میلیون تومان تمام می‌شود. نتیجه این می‌شود که زائران در مشهد، تنها با اختلاف ناچیز ۴۰۰ هزار تومان، ارز اربعین را تهیه می‌کند؛ مزیتی که در تهران عملاً به صفر یا عدد منفی رسیده است.

{$sepehr_key_230408}

چرا قیمت‌ ارز اربعین امسال جهش کرد؟

بانک مرکزی در پاسخ به این پرسش که «چرا این حجم از گرانی رخ داده است؟»، از سیاست «یکپارچه‌سازی نرخ ارز» سخن می‌گوید. تحلیل‌ها نشان می‌دهند که ما شاهد تغییر بنیادین در ساختار تأمین ارز هستیم:

واگذاری مسئولیت به بانک‌ها: برخلاف گذشته که بانک مرکزی مستقیما تأمین‌کننده بود، امسال بانک‌ها و صرافی‌ها مسئول تامین منابع هستند و نرخ‌ها بر اساس «تفاهم میان بانک‌ها» تعیین می‌شود.

تک‌نرخی شدن: این اقدام، ادامه زنجیره‌ای از سیاست‌های دولت از دی‌ماه سال گذشته است (مانند حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی کالا‌های اساسی) که هدف آن حذف رانت و نزدیک کردن تمامی نرخ‌ها به قیمت واقعی بازار است.

الگوبرداری از ارز حجاج: بانک مرکزی با الگوبرداری از شیوه تخصیص ارز حجاج، معتقد است که تمامی سهمیه‌های ارزی باید تابع قیمت‌های واقعی بازار باشند تا از ایجاد اختلاف نرخ و رانت جلوگیری شود.

اگرچه سیاست‌گذاران ارزی با هدف «سلامت اقتصادی» به دنبال حذف ارز‌های حمایتی هستند، اما زائران اکنون با واقعیت تلخی رو‌به‌رو هستند: «ارز اربعین دیگر آن مزیت رقابتی سال‌های گذشته را ندارد.»

{$sepehr_key_230409}