با آبیاری اصولی هم از گیاهان مراقبت کنیم، هم از منابع آب | سهم سبز هر قطره

نگهداری از فضاهای سبز، بدون توجه به مصرف آب، می‌تواند به هدررفت یکی از ارزشمندترین منابع طبیعی منجر شود.

کد خبر: ۴۳۳۵۲۸

تاریخ : ۰۴ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۵۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ از چند گلدان کوچک روی بالکن گرفته تا باغچه حیاط، باغ‌بام یا باغ‌های شخصی، همگی نقش مهمی در زیبایی محیط، کاهش گرما و بهبود کیفیت زندگی دارند. اما نگهداری از این فضاها، بدون توجه به مصرف آب، می‌تواند به هدررفت یکی از ارزشمندترین منابع طبیعی منجر شود. آبیاری اصولی، انتخاب زمان مناسب و به‌کارگیری روش‌های ساده برای کاهش مصرف آب، کمک می‌کند هم گیاهان سالم و شاداب بمانند و هم ما سهمی در حفاظت از منابع آبی داشته باشیم. گاهی تنها با چند تغییر کوچک در شیوه آبیاری، می‌توان تفاوتی بزرگ در مصرف آب ایجاد کرد.

اول، برنامه‌ریزی

قابل توجه آنهایی که عاشق سرسبزی هستند. فرقی نمی‌کند چند عدد گلدان در فضای آپارتمانی باشد یا رسیدگی به باغچه حیاط خانه، باغ‌بام یا یک باغ پر از گل و درخت. اولین قدم این است که چک‌لیستی تهیه کنیم و برخی نکات کلیدی را در اولویت قرار دهیم.

تحقیق برای گیاهان بومی

بهتر است به فکر کاشت گیاهان قوی بومی باشیم که با آب‌و‌هوای شهر مشهد سازگار است. نگهداری از گیاهان در یک اقلیم نیمه‌خشک و کوهپایه‌ای، شبیه به یک مهارت تخصصی است. برهمین اساس اطلاع از موارد زیر حیاتی است:

در ماه مرداد رطوبت هوای مشهد گاهی نزدیک به صفر درصد می‌شود. این خشکی شدید، مهم‌ترین علت خشک شدن نوک برگ‌ها در تابستان است.

از طرفی، باد‌های داغ و سوزانی که از دشت‌های اطراف می‌وزند، مانند یک سشوار غول‌پیکر عمل کرده و گیاهان حیاط و بالکن را به سرعت دهیدراته می‌کنند. این پدیده آب بافت گیاه را قبل از اینکه ریشه بتواند آن را جبران کند، تبخیر کرده و گیاه را دچار «سوختگی باد» می‌کند.

اینکه پس از مدتی یک لایه گچی و سپید‌رنگ روی خاک گلدان‌هایتان می‌نشیند به این دلیل است که آب مشهد سرشار از کلسیم، منیزیم و کلر است و EC و TDS بالایی دارد. تجمع این املاح به مرور زمان باعث بسته‌شدن منافذ ریشه و شوری خاک می‌شود.

دوم، کاشت درست با آب کمتر

یک حرکت تأثیرگذار در صرفه‌جویی آب و هنگام آبیاری درختان و گل و گیاهان پرورش گونه‌هایی است که احتیاج خیلی کمی به آب داشته باشند. به عنوان نمونه برای شهری، چون مشهد گیاهان آپارتمانی مثل سانسوریا، زامفولیا، گل پریوش، گل کاغذی و یوکا بهترین گزینه به شمار می‌آیند و کاشت نهال‌هایی، چون گردو، هلو، انگور، شلیل، سیب‌گلاب، عناب، به و صنوبر بسیار مناسب است.

سوم، خاک مناسب

یکی دیگر از راه‌های صرفه‌جویی در آبیاری باغچه‌ها استفاده از «خاکپوش» یا «مالچ» به عنوان پوشش نرم و سبک روی خاک است که انواع گوناگون دارد. کاه، خاک‌اره، ورقه پلاستیکی، پوست و برگ گیاهان و گیاهان علفی خرد شده قادر هستند به عنوان خاکپوش یا مالچ استفاده شوند و از تبخیر رطوبت خاک جلوگیری‌کنند و همچنین رشد علف‌های هرز را کم کنند.

مالچ ارگانیک تبخیر را تا ۷۰درصد کاهش می‌دهد.

چهارم، بهترین نوع آبیاری

در میان راه‌های آبیاری درست و صحیح، آبیاری قطره‌ای و آبیاری با شلنگ‌های جاذب، از مناسب‌ترین موارد برای صرفه‌جویی در آبیاری باغچه‌ها هستند. شلنگ‌های جذب‌کننده، روی سطح خودشان، منافذ ریزی دارند که موجب کمتر شدن میزان تراوش آب می‌شوند. آبیاری قطره‌ای هم موجب می‌شود آب به طور مستقیم به ریشه گیاه برسد و در آخر تبخیر نشود.

پنجم، استفاده از مخزن

برای آبیاری باغچه‌ها بهتر است قبل از هر کاری یک مخزن جمع‌آوری آب تهیه کنیم. این مخزن‌ها می‌توانند آب باران را در خود جمع کنند. همچنین استخر‌های متحرک یا شناور هم با کمک آبچکان باعث صرفه‌جویی در آب دادن به باغچه می‌شوند.

ناودان خانه را هم می‌توان به یک بشکه متصل کرد تا آب باران در بشکه جمع آوری شود. در آخر بشکه و در طرف پایین آن، یک شیر آب قرار دهیم و به آن شلنگ‌های جاذب یا لوله‌های ویژه آبیاری قطره‌ای برای آبیاری باغچه‌ها و باغ‌بام‌ها متصل کنیم.

ششم، صرفه‌جویی دوباره

یکی از روش‌های صرفه‌جویی در مصرف آب این است که از آب‌های مصرفی در طول روز استفاده مجدد کنیم. به عنوان نمونه آب‌هایی را که بعد از شست‌و‌شو در سینک آشپزخانه، ظرف‌شویی یا وان حمام باقی می‌ماند، می‌توان بار دیگر برای آبیاری باغچه مصرف کرد.

نکته ۱: حواسمان باشد در آن آب‌ها مواد شوینده شیمیایی وجود نداشته باشد.

نکته ۲: این آب را می‌توان داخل مخزن ریخت و از آن در مواقع آبیاری استفاده کرد.

{$sepehr_key_234391}

هفتم، ترفند‌های ساده

با انجام چند ترفند هوشمندانه می‌توان مصرف آب را بهتر مدیریت کرد؛

آبیاری قطره‌ای

این سیستم آب را با فشار کم و به آرامی به ریشه گیاه می‌رساند و از تبخیر آب جلوگیری می‌کند.

نکته:مطالعات نشان می‌دهد که با سیستم آبیاری قطره‌ای می‌توان مصرف آب را در مقایسه با روش‌های سنتی تا ۵۰درصد کاهش داد، به‌ویژه در فصل تابستان که تقاضای آب برای گیاهان افزایش می‌یابد.

آبیاری هوشمند

این سیستم‌ها با سنسور‌هایی که در خاک کار گذاشته می‌شوند، دقیقا زمانی که گیاه به آب نیاز دارد، آبیاری را انجام می‌دهند.

جمع‌آوری آب باران

با نصب مخازن یا بشکه زیر ناودان‌ها می‌توان آب باران را ذخیره کرد.

انتخاب گیاهان مقاوم به خشکی

اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنیم که کم‌آب است، حتما گیاهانی را انتخاب کنیم که کمتر به آب نیاز دارند.

نگهبان رطوبت خاک

استفاده از برگ‌های خشک، کاه یا پوست درخت روی خاک باعث می‌شود خاک مدت بیشتری مرطوب بماند.

آبیاری در وقت خود

وقتی در ساعت‌های گرم روز آبیاری می‌کنیم، بخش زیادی از آب تبخیر می‌شود. بهترین زمان برای آبیاری، صبح زود یا غروب است.

کنترل نشتی‌ها

چک کردن لوله‌ها، شیر‌ها و سیستم‌های آبیاری و حتی یک نشتی خیلی کوچک می‌تواند از هدررفت مقدار زیادی آب جلوگیری کند.

آبیاری عمیق، اما کمتر

بهتر است به جای اینکه هر روز کمی آب به گیاه بدهیم هر چند روز یک‌بار آبیاری عمیق‌تری داشته باشیم. با این کار ریشه گیاه به عمق خاک نفوذ می‌کند و گیاه برای شرایط سخت‌تر مقاوم‌تر می‌شود.

تأثیرات مثبت آبیاری قطره‌ای

صرفه‌جویی ۳۰ تا ۷۰درصدی در مصرف آب

رساندن آب مستقیم به ریشه گیاه

کاهش رشد علف‌های هرز

جلوگیری از فرسایش خاک

کاهش بیماری‌های قارچی ناشی از خیس شدن برگ‌ها

امکان آبیاری یکنواخت در تمام نقاط باغ و باغچه

صرفه جویی در زمان و هزینه

بهترین زمان آبیاری قطره‌ای

صبح زود (حدود ساعت ۵ تا ۹ صبح)

عصر (پس از کاهش گرمای هوا)

در ساعات گرم ظهر، بخش زیادی از آب تبخیر می‌شود و بازده آبیاری کاهش می‌یابد.

مراقبت برای عملکرد طولانی‌مدت

نگهداری از تجهیزات سیستمی آبیاری برای کاهش مصرف آب را فراموش نکنیم:

تمیز کردن هر هفته فیلتر‌ها

بررسی لوله‌ها برای گرفتگی یا آسیب‌های احتمالی

خالی و ذخیره کردن سیستم در پایان هر فصل

استفاده از مواد ضدجلبک یا اسید‌های ملایم برای شست‌وشوی دوره‌ای

کاربرد‌های مختلف آبیاری قطره‌ای

باغچه خانگی

ایده‌آل برای سبزیجات، گل‌ها و گیاهان آپارتمانی.

کشاورزی

در مزارع میوه، صیفی و حتی گلخانه‌ها، بازدهی را بالا می‌برد.

فضای سبز شهری

در پارک‌ها و روف‌گاردن‌ها صرفه‌جویی چشمگیر دارد.

زیرسطحی

لوله‌ها زیر خاک قرار می‌گیرند و تبخیر تقریبا صفر می‌شود، مناسب برای مناطق خیلی گرم

بهترین زمان آبیاری در گرمای تابستان

اول، صبح زود

بهترین زمان برای آبیاری صبح زود است. زمانی که خورشید هنوز طلوع نکرده و دمای هوا پایین است، تبخیر آب کمتر است و گیاهان فرصت بیشتری برای جذب آب دارند. همچنین آبیاری در ساعات خنک صبح مانع از استرس گرمایی گیاهان در طول روز می‌شود، زیرا تا زمانی که گرمای روز به آنها برسد، آنها پر از آب خواهند بود.

دوم، دم غروب

اگر به هر دلیلی نمی‌توانید صبح زود باغچه خود را آبیاری کنید، زمان مناسب دیگر اواخر بعدازظهر یا قبل از غروب است. آبیاری در عصر به باکیفیت آبیاری در صبح نیست ولی مطمئنا از آبیاری در اواسط روز خیلی بهتر است. در این زمان، دمای هوا پایین‌تر آمده و احتمال تبخیر آب کاهش یافته است. با این حال، آبیاری در بعدازظهر باید با دقت بیشتری انجام شود تا آب به خوبی به ریشه‌ها برسد. از آبیاری شاخ‌و‌برگ گیاهان پرهیز کنید، چرا که رطوبت روی برگ‌ها می‌تواند شرایط را برای رشد قارچ‌ها و بیماری‌های گیاهی فراهم کند.

سوم، آبیاری در شب ممنوع

آبیاری در شب یکی از اشتباه‌های رایج در نگهداری از گیاهان و درختان است. در این ساعات، دمای هوا پایین است و تبخیر آب کم صورت می‌گیرد، اما مشکلی که در آبیاری شبانه پیش می‌آید، این است که رطوبت روی گیاهان و خاک باقی می‌ماند و این، شرایط مناسبی برای رشد قارچ‌ها و آفات است. در نتیجه، آبیاری شبانه به مرور می‌تواند باعث بروز بیماری‌های مختلف و پوسیدگی ریشه شود.

بهترین زمان آبیاری در تابستان که دما بالا می‌رود و هوا خشک‌تر می‌شود، صبح زود است، قبل از اینکه خورشید کاملا طلوع کند.

{$sepehr_key_234390}

رابطه کود با مصرف آب

کود دادن می‌تواند بر نیاز آبی گیاهان تأثیر بگذارد. کود‌ها ممکن است باعث افزایش نیاز گیاه به آب شوند، به‌ویژه اگر حاوی مواد شیمیایی باشند؛ بنابراین بعد از کوددهی، نیاز به آبیاری بیشتری دارید تا مواد مغذی به خوبی در خاک حل شوند و به ریشه‌ها برسند.

در تابستان که فصل مناسبی برای رشد و تقویت گیاهان می‌باشد بهتر است هر هفته یک‌بار طبق دستور‌العمل اقدام به کوددهی کنیم.

اگر دراین فصل رشد گیاه کند شد یا علائم دیگری مانند نقاط سوخته در حاشیه و داخل برگ‌ها، پژمردگی برگ‌ها و لکه‌های سفید نمکی روی خاک به چشم خورد، بهترین راهکار این است که مقدار کوددهی را کاهش یا متوقف کنیم تا علائم برطرف شوند.