نگاه دوگانه به بازآفرینی

اظهارات مدیر قطب علمی بازآفرینی شهری درباره بایدها و نبایدهای این پروژه کشوری

کد خبر: ۴۳۴۶

تاریخ : ۱۰ شهريور ۱۳۹۸ - ۰۸:۳۳

نوشته

زهرا اسکندریان - نشست تخصصی «جایگاه تسهیلگری در توسعه محله‌ای؛ بایدها و نبایدها» دیروز با حضور شماری از اعضای شورای شهر مشهد و همچنین کیومرث ایراندوست، مدیر قطب علمی بازآفرینی و بهسازی شهری برگزار شد. به گفته او که عضویت هیئت‌علمی دانشگاه کردستان را هم دارد، یکی از وجوه اصلی بازآفرینی، «فرهنگ‌مبنا» بودن است، اما در خیلی از مجامع مدیریتی و برنامه‌ریزی هنوز یک نگاه دوگانه وجود دارد و هنوز بر سر یک تعریف مشخص تفاهم نشده است.
ایراندوست با بیان اینکه برخی می‌گویند با کار شما یعنی بهبود زندگی شهری، مهاجرت افزایش می‌یابد، افزود: ما سیاست‌گذار و برنامه‌ریز نیستیم و این موضوع را هم انکار نمی‌کنیم؛ اما باید این را هم گفت که متأسفانه یا خوشبختانه شهرها هرچه پویاتر باشند، جمعیت بیشتری را به خود جذب می‌کنند.
مدیر قطب علمی بازآفرینی و بهسازی شهری اضافه کرد: اگر آمار مهاجرت به شهرهایی مثل مشهد زیاد است، این یعنی این شهر پویاست. درست است که نتوانسته‌ایم مهاجرت را مدیریت کنیم، اما پدیده مهاجرت امواج مثبتی دارد و باید به فکر استفاده مثبت از این مسئله باشیم.
ایراندوست با بیان اینکه این فرایند در کشورهای توسعه‌یافته هم وجود داشته است، افزود: در آثار چارلز دیکنز می‌خوانیم که در لندن و یک قرن پیش چه اتفاقی افتاده است. به‌طور مثال بیماری‌هایی را که در آنجا و در دوره صنعتی شدن پیدا شده است، کشور ما ندارد. آن‌ها دوره گذار را به‌سختی و بسیار طولانی گذراندند، اما در کشور ما گذشتن از این دوره گذار با سرعت بیشتر و هزینه کمتری اتفاق می‌افتد؛ این به آن دلیل است که سرمایه ما بیشتر بوده و از تجربه آن استفاده می‌کنیم. به اعتقاد او نباید همه‌چیز برون‌زا باشد؛ زیرا به نظر می‌رسد که اجتماعات محلی باید خودشان هم در زمینه برنامه‌ریزی و هم اجرا کار کنند.ایراندوست با تأکید بر اینکه شهرداری مشهد در زمینه بازآفرینی اقدامات درخور توجهی انجام داده است، افزود: شهرداری مشهد با تشکیل سازمان بازآفرینی برای این موضوع اهمیت قائل شده و به آن توجه ویژه‌ای کرده است. مدیر قطب علمی بازآفرینی و بهسازی شهری با بیان اینکه بازآفرینی یعنی مجموعه اقداماتی که برای بهبود شرایط زیست انجام می‌شود، گفت: این اقدامات اگر هم کالبدی باشند، باید در خدمت اهداف اجتماعی و فرهنگی قرار بگیرند. بازآفرینی با مفاهیم توانمندسازی خیلی مرتبط است و از این رو باید بر مسئله توانمندسازی از طریق توسعه اجتماع محلی محلات کار کنیم.
ایراندوست با اشاره به اینکه اگر نگاه «مازلو» روان‌شناس را در نظر بگیریم، باید در رفع نیازهای ابتدایی بکوشیم، گفت: عمل بازآفرینی از جنس اجتماعی است و مهندسی در خدمت آن قرار می‌گیرد. این را هم باید بدانید که این کار هم عشق و هم دانش می‌خواهد و به‌عنوان کارمند به این محله نیایید.
او اظهار کرد: دیده شده که بازآفرینی شهری در برخی مواقع به چند پروژه سطح پایین در چند محله ختم شده و بعد هم می‌فهمیم به دلیل این اتفاق، جامعه محلی دچار گسست شده است.

مردم باید خودشان به صحنه بیایند
رئیس کمیسیون اقتصادی، ‌سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های شورای شهر مشهد هم در این جلسه با بیان اینکه اکنون به دلیل اعتماد از دست‌رفته، کار با مردم سخت است، افزود: مردم در ابتدا ممکن است درشت و تند صحبت کنند، اما اگر تحمل داشته باشیم و تعامل کنیم، می‌بینیم که آن‌ها ممکن است بهترین همیار و همکار باشند.
احمد نوروزی با بیان اینکه دفاتر تسهیلگری باید جایی برای ایجاد تعامل خوب باشد، اظهار کرد: در این پروژه شهری می‌خواهیم ببینیم چگونه می‌شود با مردم همکاری کرد، نه اینکه آن‌ها مطالبه‌گر پروژه‌های عمرانی باشند.
نوروزی با تأکید بر اینکه تسهیلگری کار درستی است که شروع شده، اما مهم‌تر از آن درست پیش بردن کار است، ادامه داد: یکی از مشکلات در این زمینه ورود مدیران متولی به این موضوع است، اما مدیریت‌شهری می‌خواهد فضا به نحوی پیش برود که با پشتیبانی از مردم، آن‌ها به صحنه بیایند و کار را اجرایی کنند.

مدیریت‌شهری در نقش کاتالیزور
عضو هیئت‌رئیسه شورای شهر مشهد هم در ادامه این جلسه بیان کرد: مدیریت‌شهری در این زمینه می‌خواهد به‌عنوان کاتالیزور و تسهیلگر کار کند و بر اساس همین رویکرد باید نیازها را با کمک مردم در منطقه ایجاد کنیم تا در نهایت به همه نیازها پاسخ دهیم.
شهناز رمارم با بیان اینکه هر اجتماعی به دور یک هسته فکری و فرهنگی شکل می‌گیرد، گفت: به همین دلیل رویکردمان را باید در راستای مبنای فرهنگی قرار دهیم و همین امر باعث افزایش همکاری‌ها می‌شود.
رئیس کمیسیون مناطق پیرامونی و کم‌برخوردار شورای شهر مشهد نیز در این نشست با اشاره به اینکه 20دفتر تسهیلگری در شهر ایجاد شده است، گفت: بیشتر این دفاتر در حاشیه شهر قرار دارد و از طرف دیگر سازمان بازآفرینی شهری تشکیل شده تا بازآفرینی بافت‌هایی که نیازمند توجه ویژه است، در دستور کار قرار گیرد.
رمضانعلی فیضی با بیان اینکه تشکیل سازمان بازآفرینی در دوره پنجم شورای شهر مشهد گفتمان جدیدی را برای بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده ایجاد کرده است، اظهارکرد: ابزارهای تحقق این گفتمان در حال ایجاد است تا بیشترین کارآمدی را داشته باشیم.

نهادها همه بار را روی دوش شهرداری قرار می‌دهند
مدیرعامل سازمان بازآفرینی شهری شهرداری مشهد هم در این جلسه گفت: آنچه در پایتخت دیده می‌شود، این است که هنوز تعریفی واحد از بازآفرینی وجود ندارد. در مشهد نیز در فرایند یادگیری در عمل قرار داریم.
مجتبی شاکری‌روش با بیان اینکه متأسفانه هنوز برای اجرای این طرح انتظار تملک، تخریب و احداث پروژه مطرح می‌شود، افزود: با تأسیس دفاتر تسهیلگری مطالبه‌ بسیار زیادی از سوی مردم ایجاد شده است و با این حال با نهادهایی مواجه هستیم که تمام بار این کار را روی دوش شهرداری قرار می‌‎دهند.
به اعتقاد او اگر نهادها با هم همکاری نداشته باشند، این پروژه به‌خوبی پیش نمی‌رود؛ به همین دلیل باید در برگزاری این جلسات همچنان همت داشت تا بتوان به همان تعریف واحد رسید.