راه سعادت در کلام امام رضا(ع) | از صداقت و امانتداری تا گره‌گشایی از مردم

هم‌زمان با سالروز شهادت امام رضا(ع)، مرور توصیه‌ها و احادیث رضوی می‌تواند راهی برای بازخوانی سبک زندگی مورد تأکید آن حضرت باشد؛ از تسلیم در برابر آموزه‌های دینی، صداقت و امانتداری تا خدمت بی‌منت، عقلانیت، صبوری و گره‌گشایی از کار مردم.

کد خبر: ۴۳۶۹۳۵

تاریخ : ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۲۶

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ از جلوه‌های رأفت امام‌رضا (ع) در حق نه‌فقط شیعیان بلکه همه پیروان و دوستداران ایشان، سخنان و احادیث و دستورالعمل‌هایی است که بدون آنکه گرد کهنگی بگیرد، می‌تواند زندگی ما را در مدار سعادت قرار دهد و به مقصد حیات طیبه برساند. سالروز شهادت حضرت ثامن‌الحجج (ع) که بیش‌از هر زمان دل‌ها متوجه حضرت (ع) است، فرصتی است مغتنم برای آشنایی بیشتر با این سخنان و راهبرد‌های رضوی. در‌این‌باره با حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر ناصر رفیعی، عضو هیئت علمی جامعه‌المصطفی و خطیب سرشناس مذهبی، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

۳ ویژگی مهم شیعیان در حدیث امام‌رضا (ع)

حضرت ثامن‌الحجج علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) می‌فرمایند: «شیعیان ما سه ویژگی دارند؛ اگر این سه ویژگی در آنها نباشد، از ما نیستند. نخستین ویژگی آنکه تسلیم امر ما هستند.» یعنی روی حرف ما حرف نمی‌زنند و نمی‌گویند ما این بخش از حدیث شما را قبول داریم و بخش دیگر را نه! ویژگی دوم آنکه «شیعیان ما به حرف ما اخذ می‌کنند.» یعنی سخنان ما را عمل، اجرا و پیاده‌سازی می‌کنند. ویژگی سوم که بسیار مهم است، آنکه «شیعیان ما با دشمنانمان مخالف هستند.» رهبر شهید بیان می‌کردند: امیرالمؤمنین (ع) هنگام شهادت نفرمودند با دشمنان ما دشمن باشید، بلکه فرمودند خصم آنها باشید. خصم با دشمنی فرق می‌کند و به‌معنای موضع‌گرفتن و ایستادگی مقابل دشمن است. در دعای ندبه نیز می‌خوانیم: امام‌زمان (عج) هنگامی که ظهور کنند، دو کار را دنبال می‌کنند؛ عزت اولیا و ذلت دشمنان.

خواسته‌های ثامن‌الائمه (ع) از شیعه

امام‌رضا (ع) در حدیث به حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) فرمودند: «سلام منِ امام‌رضا (ع) را به دوستدارانم برسان و به آنها بگو نگذارید شیطان بر شما نفوذ کند.» شیطان در برخی با چشم نفوذ می‌کند و آنها را به پای صحنه‌های مبتذل و نگاه نامحرم می‌کشاند، در برخی با زبان نفوذ و آنها را به غیبت، تهمت و آبروبری مبتلا می‌کند و در برخی با شهوت، شکم و فحشا نفوذ می‌کند. امام‌رضا (ع) در ادامه فرمودند: «به شیطان راه ندهید و راه او را ببندید.» و سومین مطالبه حضرت ثامن‌الحجج (ع) این بود که: «به پیروان ما بگو من از آنها دو چیز می‌خواهم؛ راست‌گویی و امانتداری.» امام‌صادق (ع) می‌فرمایند: «به طول رکوع و سجود کسی نگاه نکنید و اگر می‌خواهید به کسی نمره دهید، به صداقت و امانت او نگاه کنید که اهل خیانت و دروغ نباشد.» درنهایت فرمودند: «عبدالعظیم (ع)! به شیعیان ما بگو همدیگر را خُرد نکنید.» یعنی برای یکدیگر نزنید و آبروی هم را نریزید.

۵ ویژگی بندگان خوب خدا

از امام‌رضا (ع) پرسیدند: بهترین بندگان خدا چه صفاتی دارند؟ حضرت (ع) فرمودند: «کسانی که پنج‌ویژگی داشته باشند؛ نخستین ویژگی بندگان خوب خدا این است که وقتی به مردم خدمت می‌کنند، خوشحال هستند، منت نمی‌گذارند و مغرور نمی‌شوند. آنها پس‌از مراجعه فقرا به خویش، خداوند را شکر می‌گویند.» بنابراین نخستین ویژگی بندگی خوب خدا خدمت بدون منت است. «دومین ویژگی آنها این است که اگر گناهی در زندگی خود انجام دهند و دچار معصیت شوند، به‌جای توجیه‌کردن، توبه می‌کنند. سومین ویژگی آنکه نعمت‌های خدا را می‌بینند و شکر می‌کنند. چهارم صبور‌بودن است.» دنیا فراز و نشیب دارد و خلقت دنیا به گونه‌ای است که در آن سختی، بیماری و مرگ وجود دارد که باید در‌مقابل آنها صبوری کرد. «ویژگی پنجم این دسته از بندگان آن است که وقتی عصبانی می‌شوند، عفو می‌کنند و کینه به دل نمی‌گیرند.»‌

{$sepehr_key_238304}

عقل‌مدار بودند

یکی از ویژگی‌های مهم مکتب امام‌رضا (ع) عقلانیت است. ایشان می‌فرمایند: «بهترین دوست انسان، عقل و بدترین دشمن او جهل است.» متأسفانه بسیاری از مردم این روز‌ها اهل خرافه شده‌اند، در‌صورتی‌که مگر خداوند اجازه می‌دهد که بعضی افراد زندگی برخی دیگر را دستخوش تغییرات منفی کنند؟ البته ما نمی‌گوییم سِحر واقعیت ندارد، اما می‌توان با قربانی‌کردن و خواندن معوذتین، آن را باطل کرد. برخی افراد اشتباهات خود را نیز به گردن سِحر و جادو می‌اندازند؛ به‌طور مثال برخی افراد کار نمی‌کنند و می‌گویند کاسبی آنها بسته شده یا برخی درس نمی‌خوانند و معتقدند مغزشان قفل شده است! خداوند در سوره مُلک می‌فرماید: «جهنمی‌ها می‌گویند: «اگر عقل داشتیم، جهنمی نمی‌شدیم.» خداوند ۴۹ بار در قرآن می‌فرماید: «اگر عقل دارید، چرا آن را به کار نمی‌اندازید؟» این یعنی عقل دارید، اما از آن بهره نمی‌گیرید.

گره‌گشایی عادت حضرت (ع) بود

یکی از ویژگی‌های امام‌رضا (ع) گره‌گشایی از مردم و راه‌انداختن کار آنها در زمان حیات بود؛ البته امروز نیز همان‌گونه است، چون امام، حی و شهید ندارد. امام‌رضا (ع) در حدیثی فرمودند: «کسی که گرهی از کار مؤمنی باز و مشکل او را حل کند، خداوند نیز روز قیامت، مشکل او را حل و مسیر را برای او آسان می‌کند.» آیات قرآن نیز در‌این‌باره می‌فرماید: «ما در زندگی آنها که به مردم خدمت می‌کنند، گشایش و آسانی ایجاد می‌کنیم و کارشان را راه می‌اندازیم، اما کار آنهایی که بخل می‌ورزند و کار مردم را راه نمی‌اندازند، گره می‌خورد و در زندگی با سختی مواجه می‌شوند.» در حدیث قدسی آمده است که خداوند می‌فرماید: «مردم خانواده من هستند و محبوب‌ترین افراد نزد من کسانی هستند که به مردم برسند.» یعنی به خانواده من برسند و بار از دوش آنها بردارند.

سنت کمک به فقرا در زندگی امام‌رضا (ع)

در روز عرفه هدایای فراوانی برای امام‌رضا (ع) آوردند و ایشان همه آن هدایا را تقدیم فقرا کردند. فضل بن‌سهل، وزیر مأمون، به این رفتار اعتراض کرد، اما حضرت ثامن‌الائمه (ع) فرمودند: «این‌ها غنیمت است و همه را برای خودمان برداشتیم. اگر نگه می‌داشتیم از بین رفته بود؛ حالا که انفاق کردیم، می‌ماند.» نقل است روزی پیامبر (ص) گوسفندی را ذبح کردند و پس از توزیع گوشت قربانی، فقط مقدار کمی از آن باقی ماند. یکی از همسران پیامبر (ص) گفت: هیچ نماند. پیامبر (ص) فرمودند: «اتفاقا همه‌اش ماند. این میزانی که می‌خوریم، نماند و آنچه برای فقرا می‌دهیم، می‌ماند.» این فرهنگی متعالی است که انسان بداند آنچه می‌بخشد، می‌ماند.

{$sepehr_key_238303}