صلح امام حسن(ع) عقب‌نشینی نبود؛ مانوری برای حفظ کیان اسلام بود

یک پژوهشگر دینی با تأکید بر اینکه صلح امام حسن مجتبی(ع) نه عقب‌نشینی، بلکه اقدامی راهبردی برای حفظ کیان اسلام بود، گفت: این تصمیم، جریان اصیل اسلام را از خطر نابودی نجات داد و مرز میان اسلام اموی و اسلام علوی را آشکار کرد.

کد خبر: ۴۳۷۴۲۷

تاریخ : ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۳:۲۰

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، حجت الاسلام والمسلمین حسین ابراهیمی در گفتگویی با اشاره به تأثیر صلح امام حسن مجتبی (ع) بر حفظ هویت فرهنگی و فکری تشیع و جهان اسلام اظهار کرد: صلح امام حسن مجتبی (ع) نه یک عقب‌نشینی، بلکه یک مانور استراتژیک برای حفظ کیان اسلام بود. ایشان با این اقدام، جریان اصیل اسلامی را از خطر نابودی کامل توسط حکومت اموی نجات دادند. این تصمیم، مرز بین اسلام اموی، یعنی اسلام درباری و تحریف‌شده و اسلام علوی، یعنی اسلام ناب محمدی را مشخص کرد و باعث شد هویت فکری تشیع به عنوان جریان پایبند به متن دین، قابل تشخیص و بقا باشد.

وی افزود: رهبر شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» این‌گونه به تحلیل این صلح می‌پردازند: «اگر حسن‌بن علی هم مثل حسین‌بن علی که برادر بزرگوار و هم‌رزم و هم‌سنگر او بود، در یک موقعیت و شرایطی قرار می‌گرفت، همان کار حسین‌بن علی را می‌کرد. اگر حسین‌بن علی هم در شرایط حسن‌بن علی قرار می‌گرفت، همان صلح را می‌کرد... صلح حسن‌بن علی همان قدر ارزش داشت که شهادت حسین‌بن علی. اینها دو روی یک سکه‌اند... حسن‌بن علی با قبول صلح، جان خود را حفظ نکرد؛ او هویت اسلامی و فکر اسلامی و جریان اسلامیِ ناب را حفظ کرد. او پرچمی را که در دست علی بود و بعد از علی می‌توانست بر زمین بماند، برافراشته نگه داشت.»

این پژوهشگر دینی ادامه داد: ایشان در جای دیگری از همین کتاب تأکید می‌کنند که هدف دشمن، نابودی اصل جریان اسلام ناب بود: «معاویه می‌خواست ریشه‌ی جریان اسلامیِ اصیل و علوی را بکند... می‌خواست یک نهالِ تازه‌ای به نام خودش، با شکل خودش، با فرهنگ خودش، با اخلاق خودش و با سلیقه خودش به وجود بیاورد و آن را جایگزین همه چیز کند. صلح امام حسن، این نقشه را خنثی کرد.»

کرامت و بخشندگی؛ الگویی برای حفظ آبروی نیازمندان

ابراهیمی با اشاره به جایگاه کرامت و بخشندگی در سیره امام حسن مجتبی (ع) تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های امام مجتبی (ع) کرامت و بخشندگی حضرت است، چیزی که ما باید بیاموزیم این است که بدون منت و اذیت به دیگران کمک کنیم و کرامت نفس انسان نیازمند را حفظ کنیم.

وی افزود: نقل شده است که شخصی که در خانه امام حسن مجتبی (ع) را کوبید و خطاب به حضرت عرض کرد: «لَمْ یَبْقَ لی شَیْ‌ءٌ یُباعُ بِدِرْهَمٍ یَکْفیکَ مَنْظَرُ حالَتی عَنْ مُخْبِری الّا بَقایا ماءُ وَجْهی صُنْتُهُ الّا یُباعَ وَقَدْ وَجَدْتُکَ مُشْتَری؛‌ای فرزند رسول خدا! هیچ چیزی برایم باقی نمانده که آن را به درهمی بفروشم. چهره و وضع ظاهری‌ام سخنانم را تصدیق نموده و شهادت بر صدق کلامم می‌دهد. البته اندکی آبرو دارم که آن را حفظ نموده‌ام تا مشتری مناسبی بیابم و اکنون که تو را مشتری مناسبی یافته‌ام، آن را به تو عرضه کرده‌ام!»

این پژوهشگر دینی ادامه داد: امام حسن (ع) صندوق‌دار خویش را طلبید و پرسید: چه مقدار پول نزد توست؟ عرض کرد: دوازده هزار درهم. فرمود: آن را به این مرد فقیر بده. سپس آن مرد را طلبید و عذرخواهی کرد و فرمود: ما حق تو را ادا نکردیم، ولی آنچه داشتیم به تو دادیم؛ سپس این شعر را در جواب اشعار او فرمود: «خُذِ الْقَلیلَ وَ کُنْ کَأَنَّکَ لَمْ تَبِعْ ما صُنْتَهُ وَ کَأَنَّنا لَمْ نَشْتَرِ؛ این مال اندک را بگیر و گویا تو چیزی را نفروخته‌ای و ما نیز چیزی نخریده‌ایم؛ یعنی من به چهره‌ات نگاه نمی‌کنم تا آبرویت محفوظ بماند». این روش، اوج رعایت آداب انفاق و بهترین شکل کمک به نیازمندان است؛ چیزی که ما امروز در جامعه نیاز به ترویج آن و پیروی از آن داریم.

ضرورت روایت‌سازی از ابعاد مغفول زندگی امام حسن (ع)

وی با اشاره به کمبود آثار فرهنگی، هنری و رسانه‌ای درباره زندگی و اندیشه امام حسن مجتبی (ع) ادامه داد: این خلأ، محصول یک غفلت تاریخی و همچنین تحت‌الشعاع قرار گرفتن ابعاد حماسی زندگی ایشان توسط تراژدی صلح و مظلومیت است. اغلب، صلح امام حسن (ع) چنان ذهن‌ها را به خود مشغول کرده که دیگر ابعاد شخصیتی ایشان مانند کرامت، فصاحت، شجاعت و عبادتشان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. برای جبران این خلأ، نیازمند یک نهضت روایت‌سازی هستیم که زندگی ایشان را از زاویه‌ای جامع ببیند.

{$sepehr_key_238884}

این پژوهشگر دینی ادامه داد: قائد شهید آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با کارگزاران حج در تاریخ، ۱۳۸۶.۰۹.۲۱ مستقیماً به این مظلومیت رسانه‌ای و ضرورت کار اشاره کرده‌اند: «امام حسن مجتبی (ع) به نظر بنده، از همه بیشتر مظلومند. هم مظلومند، هم غریبند... درباره امام حسن (ع)، حرف‌های ناگفته‌ای زیاد است. متأسفانه خطبا و گویندگان و نویسندگان ما، آنچنان که باید و شاید حق این امام عزیز را ادا نکرده‌اند. ما خودمان هم مقصریم؛ باید کار کنیم.»

ابراهیمی افزود: ایشان در ادامه راهکار را این‌گونه تبیین می‌کنند: «باید با شیوه‌های نو و زبان هنر، این خلأ پر شود. زندگی این امام بزرگ، پر از درس‌هایی است که امروز هم به کار ما می‌آید. هم درس سیاست دارد، هم درس اخلاق، هم درس مجاهدت. اینها را باید از لابلای کتاب‌ها بیرون کشید و به صورت فیلم، کتاب خوب، و تحلیل‌های رسانه‌ای به نسل جوان عرضه کرد.»

شجاعت، کرامت و مظلومیت؛ ابعاد نیازمند روایت تازه

وی با اشاره به ظرفیت‌های مختلف زندگی و سیره امام حسن مجتبی (ع) برای روایت در قالب هنر، ادبیات و رسانه خاطرنشان کرد: نخست، شجاعت و رزم‌آوری در میدان نبرد است؛ حضور دلیرانه حضرت در جنگ جمل و صفین که تصویر یک رهبر صلح‌طلب ترسو را کاملاً می‌شکند. رهبر شهید انقلاب در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» می‌فرمایند: «این حسن بن علی که در صفین، آنچنان شمشیر می‌زند که امیرالمؤمنین نگران جانش می‌شود و یاران را می‌فرستد که او را از میدان برگردانند، مگر ترسو است؟ مگر اهل جنگ نیست؟ چرا. او مجاهد است.»

این پژوهشگر دینی ادامه داد: دوم، منش و کرامت انسانی است. داستان‌های بخشش‌های شگفت‌انگیز و رفتار کریمانه‌اش حتی با دشمنان، بهترین دستمایه برای فیلم‌نامه‌های عاطفی و درام‌های اخلاقی است. همچنین سوم، داستان تنهایی و مظلومیت است؛ محاصره شدن توسط یاران سست‌عنصر و خیانت نزدیکان. در واقع وقتی یک رهبر و پیشوایی با بی‌وفایی یاران خود مواجه شود، نتیجه‌اش همان می‌شود که برای حسن‌بن علی (ع) پیش آمد. او ماند و عده‌ای اندک که آنها هم هر لحظه در خطر تفرقه و سستی بودند. این ابعاد، اگر هوشمندانه و با زبان روز روایت شوند، می‌توانند تصویری قهرمانانه، عاطفی، انسانی و بسیار جذاب از این امام همام ارائه دهند.

منبع: ایسنا