ضربه سنگین جنگ به زیست‌بوم فناوری ایران | ۸۰ هزار میلیارد تومان خسارت

آسیب‌های ناشی از جنگ به زیرساخت‌های علمی و فناورانه کشور، ابعاد قابل توجهی پیدا کرده است؛ معاونت علمی ریاست‌جمهوری خسارت اولیه واردشده به زیست‌بوم علم و فناوری را حدود ۸۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده

کد خبر: ۴۳۸۷۷۲

تاریخ : ۰۹ شهريور ۱۴۰۵ - ۱۶:۲۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ نشست مشترک معاون علمی رئیس‌جمهور و مجمع نمایندگان تهران امروز، نهم شهریورماه، در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برگزار شد. در این جلسه، علاوه بر بررسی ساختار و وظایف معاونت علمی، پیامد‌های جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان بر مراکز علمی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و زیرساخت‌های فناورانه کشور مورد بررسی قرار گرفت.

اسفندیار اختیاری، معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی، در تشریح نقش این معاونت اظهار کرد که سیاستگذاری در حوزه فناوری و حمایت از زیست‌بوم دانش‌بنیان بر اساس قوانین مربوط به شرکت‌های دانش‌بنیان و قانون جهش تولید دانش‌بنیان دنبال می‌شود. به گفته او، این قوانین چارچوبی برای حمایت از بخش‌های مختلف اقتصاد دانش‌بنیان ایجاد کرده‌اند.

اختیاری قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب سال ۱۴۰۱ را یکی از مهم‌ترین مبنا‌های فعالیت معاونت علمی دانست و گفت حمایت مالی، ایجاد و تقویت زیرساخت‌ها و گسترش بازار محصولات دانش‌بنیان، سه محور اصلی این قانون را تشکیل می‌دهند. در کنار این موارد، حمایت از فناوری‌های راهبردی، زنجیره‌های ارزش، زیرساخت‌های پیشرفته و کسب‌وکار‌های دانش‌بنیان نیز در این چارچوب دنبال می‌شود.

{$sepehr_key_243834}

فناوری؛ یکی از محور‌های اصلی جنگ

معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، این درگیری‌ها را صرفاً یک رویارویی نظامی کلاسیک ندانست و فناوری را یکی از عناصر تعیین‌کننده آن عنوان کرد.

به گفته اختیاری، بخشی از توان علمی و فناورانه کشور در این دوره به کار گرفته شد و در برخی حوزه‌ها نتایج قابل قبولی به دست آمد؛ با این حال، آسیب‌هایی نیز آشکار شد که ضرورت بازنگری و تقویت برخی زیرساخت‌های فناورانه را نشان می‌دهد.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده در این نشست، شماری از دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، شرکت‌های دانش‌بنیان، کارخانه‌های نوآوری، شتاب‌دهنده‌ها و مراکز تخصصی در جریان حملات آسیب دیده‌اند.

آسیب به زیرساخت‌های هوش مصنوعی و آزمایشگاه‌های تخصصی

هوش مصنوعی از جمله حوزه‌هایی است که معاونت علمی آن را در زمره فناوری‌های پیشران قرار داده است. در همین راستا، زیرساخت‌های پردازشی و مراکز داده اهمیت ویژه‌ای دارند.

اختیاری اعلام کرد بخشی از زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی در دانشگاه صنعتی شریف در جریان حملات آسیب دیده و اقدامات لازم برای بازسازی آن در حال انجام است.

همچنین بازسازی ظرفیت‌های فناورانه در دانشگاه‌های صنعتی شریف، علم و صنعت ایران، شهید بهشتی و صنعتی اصفهان و بخش فناورانه انستیتو پاستور ایران در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این اقدامات، بازگرداندن مراکز آسیب‌دیده به چرخه فعالیت و احیای ظرفیت‌های علمی و پژوهشی آنها عنوان شده است.

در حوزه فناوری‌های آینده‌ساز نیز آزمایشگاه کوانتوم دانشگاه صنعتی اصفهان و آزمایشگاه لیزر و پلاسما دانشگاه شهید بهشتی از جمله مراکزی هستند که در جریان حملات آسیب دیده‌اند و برای بازسازی و راه‌اندازی دوباره آنها برنامه‌ریزی شده است.

شرکت‌های دانش‌بنیان در مسیر بازگشت به فعالیت

بخشی دیگر از خسارت‌ها متوجه شرکت‌های دانش‌بنیان بوده است. به گفته اختیاری، برخی شرکت‌های فعال در حوزه دفاعی و تعدادی از مجموعه‌های غیرنظامی در روز‌های نخست جنگ آسیب دیدند. شرکت‌های دارویی، به‌ویژه فعالان حوزه دارو‌های نوترکیب و دارو‌های خاص، و همچنین برخی مجموعه‌های مرتبط با گیاهان دارویی نیز در میان واحد‌های خسارت‌دیده قرار دارند.

معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی تأکید کرد اهمیت این شرکت‌ها فقط به تجهیزات و سرمایه فیزیکی آنها محدود نمی‌شود؛ چرا که بخش قابل توجهی از نیروی انسانی این مجموعه‌ها را متخصصان، دانشمندان و نیرو‌های نخبه تشکیل می‌دهند.

برای بازگرداندن شرکت‌های آسیب‌دیده به فعالیت، سه مرحله در نظر گرفته شده است. نخست، اقدامات فوری برای احیای اضطراری انجام می‌شود؛ سپس توان اقتصادی شرکت‌ها مورد بازسازی قرار می‌گیرد و در مرحله سوم، تثبیت فعالیت و افزایش ظرفیت تولید دنبال خواهد شد.

با وجود تصویب برخی حمایت‌های دولتی، منابع مالی موردنیاز هنوز به‌طور کامل در اختیار معاونت علمی قرار نگرفته است. با این حال، برای حمایت فوری از مجموعه‌هایی که شرایط اضطراری داشته‌اند، از منابع داخلی معاونت و ظرفیت صندوق نوآوری و شکوفایی استفاده شده است.

خسارت ۸۰ هزار میلیارد تومانی به زیست‌بوم علم و فناوری

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این نشست، اعلام برآورد اولیه خسارت‌های واردشده به زیست‌بوم علم و فناوری کشور بود.

اختیاری گفت برآورد فعلی معاونت علمی نشان می‌دهد مجموع خسارت واردشده به این بخش حدود ۸۰ هزار میلیارد تومان است. او تأکید کرد این رقم نهایی نیست و با ادامه ارزیابی‌ها احتمال تغییر آن وجود دارد.

بخش قابل توجهی از هزینه‌های بازسازی نیز مربوط به تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی و قطعات فناورانه است. برآورد معاونت علمی نشان می‌دهد برای بازسازی این تجهیزات و زیرساخت‌ها به حدود ۵۰۰ میلیون دلار منابع نیاز خواهد بود.

این هزینه صرفاً مربوط به بازسازی ساختمان‌ها نیست. به گفته اختیاری، بسیاری از تجهیزات تخصصی و قطعات موردنیاز فناوری‌های پیشرفته به دلیل محدودیت‌های تحریمی و پیچیدگی فنی، به زمان و منابع مالی قابل توجهی برای تأمین نیاز دارند.

نگرانی درباره اشتغال نیرو‌های متخصص

آسیب‌های واردشده به شرکت‌ها و مراکز فناورانه، پیامد‌های مستقیم بر بازار کار این حوزه نیز داشته است. اختیاری از توقف اشتغال حدود ۴ هزار نفر از نیرو‌های فعال در این مجموعه‌ها خبر داد و بر ضرورت جلوگیری از خروج متخصصان و حفظ سرمایه انسانی تأکید کرد.

به گفته او، بازسازی زیست‌بوم علم و فناوری تنها به معنای جایگزین کردن تجهیزات و تعمیر ساختمان‌ها نیست و حفظ نیروی انسانی متخصص نیز باید همزمان با احیای زیرساخت‌ها دنبال شود.

وضعیت زیرساخت‌های فضایی و منابع مالی معاونت علمی

در بخش دیگری از این نشست، وضعیت زیرساخت‌های فضایی نیز مورد توجه قرار گرفت. معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی گفت این معاونت در شماری از پروژه‌های ماهواره‌ای و زیرساخت‌های زمینی مرتبط با آنها مشارکت دارد و برخی ایستگاه‌های زمینی نیز در جریان جنگ آسیب دیده‌اند.

اختیاری با اشاره به منابع مالی معاونت علمی اظهار کرد بخش مهمی از اعتبارات این مجموعه از ظرفیت‌هایی تأمین می‌شود که قانون جهش تولید دانش‌بنیان برای توسعه فناوری پیش‌بینی کرده است.

به گفته او، اعتبار نقدی معاونت علمی در سال جاری حدود ۲.۵ هزار میلیارد تومان بوده؛ در حالی که برآورد اولیه این معاونت برای منابع موردنیاز سال جاری حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.

او همچنین گفت منابع پیش‌بینی‌شده در قانون جهش تولید دانش‌بنیان طی سال گذشته کمتر از میزان مقرر در قانون تخصیص پیدا کرده است؛ موضوعی که می‌تواند بر اجرای برنامه‌های حمایتی و توسعه فناوری تأثیر بگذارد.

{$sepehr_key_243836}

هشدار درباره کاهش بودجه ستاد‌های فناوری

اختیاری در پایان نسبت به کاهش یا حذف اعتبارات برخی ستاد‌های تخصصی فناوری هشدار داد و گفت ادامه فعالیت این مجموعه‌ها بدون تأمین منابع مالی امکان‌پذیر نخواهد بود.

او ستاد هوافضا را نمونه‌ای از این وضعیت دانست و تأکید کرد استمرار برنامه‌های علمی و فناورانه کشور به تأمین منابعی نیاز دارد که در قوانین بالادستی برای این حوزه‌ها پیش‌بینی شده است.

به این ترتیب، برآورد ۸۰ هزار میلیارد تومانی خسارت به زیست‌بوم علم و فناوری در کنار نیاز ۵۰۰ میلیون دلاری برای بازسازی زیرساخت‌های تخصصی، ابعاد مالی و انسانی آسیب‌های واردشده به بخش علم و فناوری کشور را بیش از پیش نمایان کرده است.

منبع: ایسنا