بلاتکلیفی بنزینی هزینه دارد

چند روزی است برای بنزین‌زدن، قبل از اینکه به فکر پرکردن باک باشیم، باید به فکر پیداکردن یک جایگاه خلوت باشیم. ماجرای بنزین مدت‌هاست از یک مسئله ساده درباره قیمت و سهمیه عبور کرده است.

کد خبر: ۴۳۹۵۹۹

تاریخ : ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۱

نوشته

چند روزی است برای بنزین‌زدن، قبل از اینکه به فکر پرکردن باک باشیم، باید به فکر پیداکردن یک جایگاه خلوت باشیم. صف‌های طولانی تقریبا در همه جایگاه‌های شهر. صف‌هایی که گاهی از محدوده جایگاه بیرون زده و حتی برای مسیر‌های اطراف هم دردسر درست کرده است. ماجرا دیگر فقط چند دقیقه معطلی برای سوخت‌گیری نیست؛ صف بنزین دارد به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل می‌شود. ماجرای بنزین مدت‌هاست از یک مسئله ساده درباره قیمت و سهمیه عبور کرده است.

دولت با ناترازی تولید و مصرف، قاچاق سوخت و هزینه بالای تأمین بنزین مواجه است و درباره مدیریت مصرف و اصلاح شیوه توزیع سوخت حرف می‌زند و از طرف دیگر، مردم می‌خواهند بدانند قرار است برای قیمت و سهمیه بنزین چه اتفاقی بیفتد. در همین روز‌ها چند مدل مختلف برای به‌اصطلاح مدیریت مصرف مطرح شده، از تغییر شیوه سهمیه‌بندی و چندنرخی‌شدن گرفته تا طرح‌های جدید توزیع سوخت. حتی درباره نرخ‌های مختلف هم عدد‌های متفاوتی مطرح شده و بعد تکذیب شده است.

در یکی از تازه‌ترین موارد هم دفتر معاون اول رئیس‌جمهور خبر مربوط به «بنزین ۸۰هزار تومانی» را تکذیب کرد و گفت هنوز تصمیم نهایی درباره نرخ‌ها گرفته نشده است. مشکل دقیقا همین «هنوز معلوم نیست» است. در چنین شرایطی، شاید طبیعی باشد که مردم کمی محتاط‌تر رفتار کنند. وقتی معلوم نیست بنزین فردا چه قیمتی خواهد داشت یا سهمیه‌ها چه تغییری می‌کنند، بخشی از مردم ترجیح می‌دهند همین امروز باک خودرو را پر کنند.

نتیجه این رفتار، افزایش تقاضا در یک بازه کوتاه و شکل‌گیری صف‌هایی است که خودشان دوباره این نگرانی را بیشتر می‌کنند. این همان‌جایی است که مسئله اقتصادی بنزین به مسئله «انتظار» تبدیل می‌شود. در اقتصاد، انتظارات مردم کم اهمیت‌تر از خود قیمت‌ها نیست. افزایش قیمت بنزین، اگر اتفاق بیفتد، فقط از طریق مبلغی که مردم برای سوخت پرداخت می‌کنند اثر نمی‌گذارد.

هزینه حمل‌ونقل را تغییر می‌دهد و بعد از آن می‌تواند به قیمت کالا و خدمات منتقل شود. اما حتی پیش از این اثر واقعی، یک اثر ذهنی هم وجود دارد. وقتی فعال اقتصادی نمی‌داند هزینه حمل‌ونقل یا انرژی در ماه آینده چقدر خواهد بود، نمی‌تواند با اطمینان برای قیمت‌گذاری، خرید، تولید یا سرمایه‌گذاری تصمیم بگیرد. همین نااطمینانی می‌تواند رفتار‌ها را تغییر دهد؛ حتی اگر هنوز قیمت جدیدی اعلام نشده باشد.

{$sepehr_key_241368}

به همین دلیل است که در ماجرای بنزین، شاید سرعت اطلاع‌رسانی و روشن‌شدن تصمیم دولت، به اندازه خود تصمیم اهمیت داشته باشد. دولت البته با یک انتخاب ساده روبه‌رو نیست. پایین نگه‌داشتن قیمت، هزینه ناترازی و قاچاق را بیشتر می‌کند و افزایش قیمت هم می‌تواند فشار تورمی ایجاد کند. مدیریت این شرایط تصمیم آسانی نیست و طبیعی است که نیاز به بررسی داشته باشد.

اما مردم هم نمی‌توانند برای مدت طولانی در حالت انتظار بمانند. وقتی درباره یک کالای مهم و روزمره، هر روز یک خبر و یک عدد جدید منتشر می‌شود، جای خالی خبر رسمی را شایعه پر می‌کند. آن وقت حتی خبری که تکذیب می‌شود هم می‌تواند اثر خودش را گذاشته باشد؛ چون بخشی از مردم پیش از تکذیب، تصمیمشان را گرفته‌اند.

شاید مهم‌ترین چیزی که در شرایط فعلی لازم است، فقط اعلام یک قیمت جدید نباشد، بلکه روشن‌شدن مسیر باشد. بنزین آن‌قدر با زندگی روزمره مردم و هزینه‌های اقتصاد گره خورده که نمی‌شود تصمیم درباره آن را در فضای شایعه و ابهام رها کرد. چون بلاتکلیفی هم هزینه دارد. صف‌های طولانی پمپ‌بنزین شاید اولین نشانه آن باشد، اما اگر این بلاتکلیفی ادامه پیدا کند، بعید نیست صف بنزین فقط یکی از جا‌هایی باشد که اثرش را ببینیم.